เดินหน้ายุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติ
ไม่ควรมีเด็กคนใดต้องเผชิญกับอนาคตที่ไร้ตัวตน
- English
- ไทย
ทำไมการยุติปัญหาภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติจึงสำคัญ
เด็กทุกคนมีสิทธิที่จะมีสัญชาติ ภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติปิดกั้นเด็กจากการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานที่จำเป็น เช่น โอกาสทางด้านการศึกษา โอกาสในการมีงานทำ ที่อยู่อาศัย และการรักษาพยาบาล ซึ่งนำไปสู่ปัญหาในหลาย ๆ ด้านของชีวิต ภาวะไร้รัฐไร้สัญชาตินี้ยังเป็นปัญหาที่สืบเนื่องจากรุ่นสู่รุ่น เพราะสถานะดังกล่าวจะคงอยู่จนกว่าจะมีกระบวนการแก้ไข นำไปสู่จำนวนเด็กไร้สัญชาติที่เพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อย ๆ การที่เด็กมีตัวตนในทางกฎหมาย จะเปิดโอกาสให้เขาได้เริ่มต้นชีวิตอย่างเท่าเทียม สามารถพัฒนาศักยภาพของตนเองได้อย่างเต็มที่ และมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมและประเทศชาติต่อไป
ยูนิเซฟมุ่งมั่นที่จะยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติในเด็กในประเทศไทย โดยปัจจุบัน ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีจำนวนเด็กไร้รัฐไร้สัญชาติสูงที่สุดในโลก ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2567 รัฐบาลไทยรายงานว่ามีเด็กที่ขึ้นทะเบียนเป็นบุคคลไร้รัฐไร้สัญชาติถึง 169,241 คน โดยส่วนใหญ่มาจากชุมชนชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่ในประเทศมาตลอดชีวิตหรือเป็นเวลานานหลายศตวรรษ
ยูนิเซฟทำงานร่วมกับรัฐบาลไทยและพันธมิตรต่าง ๆ เพื่อสร้างอนาคตที่เท่าเทียมสำหรับเด็กทุกคนในประเทศไทย ที่ทุกคนสามารถได้รับการรับรองทางกฎหมายและเข้าถึงสิทธิได้อย่างเต็มที่ แคมเปญใหม่ของเราซึ่งเป็นความร่วมมือกับสำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) มุ่งเน้นที่การสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับสถานการณ์ไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทยและความสำคัญของการจดทะเบียนเกิด ก่อนถึงกำหนดวันเปิดตัวของพันธมิตรสากลเพื่อยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติ (Global Alliance to End Statelessness) ในวันที่ 14 ตุลาคม ณ กรุงเจนีวา
ตลอดเดือนตุลาคมถึงเดือนพฤศจิกายน เราจะเปิดตัวซีรีส์วิดีโอที่บอกเล่าเรื่องราวชีวิตจริงของเยาวชนไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทย ที่ตัวเลขหรือสถิตินั้นไม่สามารถอธิบายได้ คุณจะได้พบกับเยาวชน 8 คน ในจำนวนนี้ บางคนอาจได้รับสัญชาติแล้ว แต่บางคนยังคงต่อสู้เพื่อขอรับสถานะทางกฎหมาย แต่สิ่งที่พวกเขาทุกคนมีร่วมกัน คือความฝันสำหรับอนาคตที่ดีกว่า ยูนิเซฟมุ่งมั่นทำงานเพื่อให้ความฝันนั้นเป็นจริงสำหรับเด็กทุกคน
สถานการณ์ในประเทศไทย
ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีประชากรไร้รัฐไร้สัญชาติมากที่สุดในโลก ข้อมูลจากกระทรวงมหาดไทย ณ เดือนกันยายน 2567 ระบุว่ามีบุคคลไร้รัฐไร้สัญชาติกว่า 592,340 คน โดยในจำนวนนี้เป็นเด็กประมาณ 169,241 คน
การจดทะเบียนเกิดถือเป็นก้าวแรกในการยืนยันตัวตนทางกฎหมายของเด็ก และเป็นหลักฐานสำคัญในการขอสัญชาติ หากไม่ได้รับการจดทะเบียนเกิด เด็กอาจกลายเป็นบุคคลไร้รัฐไร้สัญชาติ ซึ่งจะทำให้สูญเสียสิทธิสำคัญ เช่น การเข้าถึงการรักษาพยาบาล การศึกษา และการคุ้มครองทางกฎหมาย อีกทั้งยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการถูกแสวงประโยชน์ในรูปแบบต่าง ๆ
กฎหมายไทยให้สิทธิเด็กทุกคนที่เกิดในประเทศไทยได้รับการจดทะเบียนเกิดและมีใบสูติบัตร ไม่ว่าพ่อแม่จะมีสัญชาติไทยหรือไม่ อย่างไรก็ดี เด็กจำนวนมากโดยเฉพาะเด็กในกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ห่างไกล ยังคงไม่ได้รับการจดทะเบียนเกิด เนื่องจากครอบครัวอาจขาดความตระหนักในเรื่องนี้ หรือไม่สามารถเดินทางไปที่อำเภอเพื่อทำการจดทะเบียนเกิดได้ ทั้งนี้ ในเดือนเมษายนที่ผ่านมา รัฐบาลไทยได้ยืนยันความมุ่งมั่นในการแก้ไขปัญหานี้อีกครั้ง โดยเข้าร่วมเป็นพันธมิตรระดับโลกเพื่อยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติ ซึ่งจะเปิดตัวอย่างเป็นทางการในวันที่ 14 ตุลาคมนี้ ที่กรุงเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
พบกับอนาคตแห่งความหวัง
ร่วมรับชมวิดีโอจากเสียงเยาวชน 8 คน เพื่อทำความเข้าใจว่าภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติ ส่งผลอย่างไรต่อเด็กและเยาวชนเหล่านี้ ซึ่งบางคนยังคงอยู่ในสถานะไร้รัฐไร้สัญชาติ ในท่ามกลางความไม่แน่นอน ขณะที่บางคนได้รับสถานะทางกฎหมายแล้ว คุณจะได้ฟังจากปากของพวกเขาโดยตรงว่าการที่ต้องเป็นคนไร้รัฐไร้สัญชาตินั้นเป็นอย่างไร รู้สึกกลัวและขาดความมั่นคงอย่างไร และเมื่อได้รับสถานะทางกฎหมายมาแล้วรู้สึกอยางไร
วิดีโอเหล่านี้จะทำให้คุณเข้าใจถึงความสำคัญของการยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติในเด็ก และบทบาทอันสำคัญของการมีสถานะทางกฎหมายซึ่งเป็นกุญแจสู่โอกาสให้เด็ก ๆ ได้เข้าถึงอนาคตที่สดใสที่เต็มไปด้วยความหวัง
ทิกอกับความฝันที่ไกลเกินเอื้อม
น้ำฝนกับความฝันนักฟุตบอลหญิง
นาตูเงาะกับความฝันที่ไม่มีวันยอมแพ้
อาทิตย์กับเส้นทางอันท้าทายสู่การเป็นเชฟ
เวชพิสิฐกับการต่อสู้สู่สนามนักฟุตบอล
ฟ้าเฮือนเส้นทางสู่ฝันช่างยนต์
ธิดาพรกับข้อความที่อยากบอกคนไทยทุกคน
สมชายกับการเดินทางสู่โลกไร้ขีดจำกัด
งานของยูนิเซฟในการยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติของเด็ก
ยูนิเซฟได้ทำงานร่วมกับรัฐบาลไทยและพันธมิตรต่าง ๆ เพื่อแก้ไขปัญหาภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติของเด็กมาอย่างยาวนาน ประเทศไทยถือว่าเป็นหนึ่งในประเทศที่มีประชากรไร้รัฐไร้สัญชาติมากที่สุดเป็นลำดับต้น ๆ ของโลก ดังนั้นเรื่องนี้จึงถือเป็นประเด็นด้านสิทธิเด็กที่สำคัญ
ในปี พ.ศ. 2550 ยูนิเซฟได้เปิดตัวโครงการห้องเรียนเคลื่อนที่สำหรับคนไร้รัฐไร้สัญชาติในจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อสนับสนุนให้คนไร้รัฐไร้สัญชาติได้เข้าถึงกระบวนการที่จำเป็นในการได้มาซึ่งสถานะทางกฎหมาย และ/หรือได้รับสัญชาติ
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ยูนิเซฟได้สนับสนุนและส่งเสริมให้มีการจดทะเบียนการเกิดอย่างต่อเนื่อง เพราะการจดทะเบียนการเกิดถือเป็นการยืนยันการมีตัวตนตามกฎหมายลำดับแรกของเด็ก ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการได้มาซึ่งสถานะทางกฎหมายและ/หรือสถานะพลเมือง ยูนิเซฟและพันธมิตรได้ทำงานร่วมกับกระทรวงมหาดไทยในการเชื่อมโยงข้อมูลของเด็กที่เกิดในโรงพยาบาลกับบันทึกของทางทะเบียนราษฎร์ ในปี พ.ศ. 2556 โรงพยาบาลของรัฐในประเทศไทยได้เปิดตัวระบบการขึ้นทะเบียนการเกิดทางอิเล็กทรอนิกส์เพื่อให้แน่ใจว่าเด็กที่เกิดในประเทศไทยทุกคนไม่ว่าพ่อแม่จะมีสัญชาติหรือสถานะใดก็ตาม จะได้รับการจดทะเบียนและได้รับสูติบัตร
นอกจากนี้ ยูนิเซฟยังได้ทำงานร่วมกับพันธมิตรต่าง ๆ รวมถึงมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในการขับเคลื่อนการให้สถานะทางกฎหมายแก่เด็กไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทย พัฒนาต้นแบบการแก้ปัญหาคอขวดในการจดทะเบียนและการตรวจสอบที่ซับซ้อน
ยูนิเซฟได้ทำงานร่วมกับพันธมิตรภาคประชาสังคมในหลายพื้นที่ ในโครงการหน่วยลงทะเบียนเคลื่อนที่ซึ่งช่วยเร่งกระบวนการในการขึ้นทะเบียนประวัติ และออกเอกสารรับรองตัวตนทางกฎหมาย รวมถึงการขอสัญชาติไทยในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย และแม่ฮ่องสอน ยูนิเซฟยังร่วมมือกับ UNHCR ในการเสริมสร้างศักยภาพของผู้เกี่ยวข้องที่มีบทบาทในการแก้ไขปัญหาการไร้รัฐไร้สัญชาติ รวมถึงเจ้าหน้าที่รัฐ องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรภาคประชาสังคม และสถาบันการศึกษา
ยูนิเซฟ ยังได้ทำงานเพื่อสร้างความตระหนักรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติของประชากรไทย ในปี พ.ศ. 2564 ยูนิเซฟได้ออกแคมเปญ “Lives Untold: ยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติ เพื่อเด็กทุกคน” ซึ่งประกอบด้วย รายงานที่มีข้อมูลสถานการณ์ของครอบครัวและเด็กไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทย วิดีโอและเนื้อหาบนโซเชียลมีเดียที่สะท้อนถึงชีวิตของผู้ที่ต่อสู้กับปัญหาและความท้าทายของภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติ ซึ่งแคมเปญนี้ยังคงดำเนินต่อมาจนถึงทุกวันนี้ และจะดำเนินต่อไปจนกว่าเป้าหมายการ #ยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติ จะบรรลุ
รายงาน
ชีวิตที่ไม่มีใครเห็น: 48 ปีสถานการณ์เด็กไร้สัญชาติในประเทศไทย
รายงานฉบับนี้ ดำเนินการศึกษาทบทวนสถานการณ์ปัญหา ข้อจำกัดในการเข้าถึงการจดทะเบียนการเกิด และพัฒนาสิทธิในสัญชาติไทยของเด็กไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทย รวมทั้งจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและแนวทางปฏิบัติ เพื่อเป็นแนวทางให้แก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องซึ่งมีพันธกิจในการจัดการปัญหาดังกล่าวอย่างมีประสิทธิภาพ
สิทธิและแนวทางการพัฒนาสถานะบุคคลของเด็กอพยพโยกย้ายถิ่นฐานในประเทศไทย
เอกสารฉบับนี้ทำการศึกษารวบรวมกลุ่มผู้ติดตามผู้ลี้ภัย ผู้ติดตามแรงงานข้ามชาติ และกลุ่มอื่น ๆ ที่มีปัญหาเรื่องสถานะบุคคลตามกฎหมายของประเทศไทย โดยสรุปความสำคัญในการพัฒนาสถานะบุคคล สิทธิที่กฎหมายรับรอง และกฎหมายนโยบายที่เกี่ยวข้องพอสังเขปเพื่อให้เจ้าหน้าที่ภาครัฐ องค์กรพัฒนาเอกชน ผู้ลี้ภัย แรงงานข้ามชาติหรือกลุ่มอื่น ๆ จะได้ศึกษาข้อมูลด้านสถานะบุคคล และสิทธิตามกฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องกับตนเองเบื้องต้นได้
คู่มือการจดทะเบียนการเกิด และกระบวนการพัฒนาสิทธิในสัญชาติไทย
คู่มือฉบับนี้จัดทำเพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นผู้ที่อยู่ในภาวะไร้สัญชาติ บุคคลในครอบครัว ตลอดจนภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ได้เข้าใจข้อกฎหมาย นโยบาย และขั้นตอนปฏิบัติ เพื่อการจัดการแก้ไขปัญหาสถานะบุคคล ได้อย่างชัดเจน
โครงการการประเมินสถานการณ์การเข้าถึงการจดทะเบียนการเกิดเด็กข้ามชาติ: การศึกษาเชิงปริมาณ
การเข้าถึงการจดทะเบียนการเกิดของเด็กทุกคนที่เกิดในประเทศไทย ซึ่งรวมถึงประชากรกลุ่มข้ามชาติพันธุ์ เป็นหนึ่งในเงื่อนไขสำคัญในการป้องกันปัญหาการค้ามนุษย์และการตกเป็นบุคคลไร้รัฐไร้สัญชาติ รวมถึงเป็นกุญแจสำคัญในการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานของเด็กในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะการศึกษาและบริการสุขภาพ รายงานฉบับนี้มุ่งเน้นการประเมินสถานการณ์การเข้าถึงการจดทะเบียนเกิด และศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งอิทธิพลเชิงสนับสนุน และเชิงปัญหาข้อจำกัด ต่อการเข้าถึงการจดทะเบียนการเกิดของเด็กที่เป็นประชากรกลุ่มศึกษา
รายชื่อหน่วยงานด้านการคุ้มครองเด็กไร้สัญชาติ
เอกสารฉบับนี้รวบรวมรายชื่อและรายละเอียดติดต่อของหน่วยงานต่าง ๆ ที่ทำงานสนับสนุนและให้ความช่วยเหลือคุ้มครองเด็กไร้สัญชาติตามภูมิภาคต่าง ๆ ทั่วประเทศ
การคุ้มครองและยุติภาวะไร้สัญชาติในเด็กในประเทศไทย: การพัฒนาแนวทางปฏิบัติเร่งกระบวนการทบทวนสิทธิในสัญชาติ
เอกสารฉบับนี้เป็นรายงานฉบับเต็มในการศึกษาทบทวนสถานการณ์ปัญหา ข้อจำกัดในการเข้าถึงการจดทะเบียนการเกิด และพัฒนาสิทธิในสัญชาติไทย และจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและแนวทางปฏิบัติแบบอย่างเพื่อการแก้ไขและป้องกันปัญหาการเข้าไม่ถึงการจดทะเบียนการเกิด และปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาสิทธิในสัญชาติอย่างมีประสิทธิภาพ