តោះ នាំគ្នានិយាយអំពីការមករដូវ
ការបង្រៀនអំពីការមករដូវរបស់សាលា បានកំពុងធ្វើឲ្យសិស្សស្រី និងសិស្សប្រុស និយាយអំពីការមករដូវ បំបែកតំណម ឬ ជំនឿ និងផ្តល់ភាពអង់អាចដល់ក្មេងស្រីដើម្បីថែរក្សាសុខភាពរបស់ពួកគេមិនមានការអៀនខ្មាស។
- English
- Khmer
ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៥ សៀមរាប – ស្រីលក្ខណ៍ អាយុ ១៧ ឆ្នាំ មិនដែលនិយាយពីការមកឈាម
រដូវរបស់នាងនោះទេ។ ឪពុកម្តាយរបស់ប្អូនបានប្រាប់ប្អូនថា វាគឺជារឿងដែលត្រូវរក្សាទុកជាសម្ងាត់ ពីព្រោះឈាមនោះអាចត្រូវបានគេប្រើជាមន្តអាគមន៍ប្រសិនបើវាធ្លាក់ទៅក្នុងដៃរបស់មនុស្សអាក្រក់ ។
ប្អូននិយាយថា “ឪពុកម្តាយរបស់ខ្ញុំបានប្រាប់ខ្ញុំថា ប្រសិនបើអ្នកដទៃដឹងថា ខ្ញុំមករដូវ ហើយខ្ញុំមិនបោះចោលឈាមរដូវនោះដោយត្រឹមត្រូវទេ នរណាម្នាក់អាចនឹងប្រើវាដើម្បីធ្វើបាបខ្ញុំ។ បន្ទាប់ពីបានឮដូច្នេះ ពេលខ្ញុំមានរដូវដំបូង ខ្ញុំពិតជាខ្លាចណាស់ ខ្ញុំមិនហ៊ានប្រាប់អ្នកណាឡើយ” ។
ខណៈពេលដែលអាកប្បកិរិយាកំពុងមានការផ្លាស់ប្តូរ ការមាក់ងាយ និងការយល់ខុសជុំវិញការមករដូវនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នៅតែបន្តបង្កផលប៉ះពាល់ដល់របៀបដែលក្មេងស្រីគ្រប់គ្រងការមករដូវដំបូងរបស់ពួកគេ។ ក្មេងស្រីខ្លះនៅតែត្រូវបានប្រាប់ថាពួកគេនឹងមានផ្ទៃពោះ ប្រសិនបើពួកគេប៉ះក្មេងប្រុសនៅពេលកំពុងមករដូវ ហើយថាការទៅជិតមនុស្សឈឺអាចធ្វើឲ្យពួកគេកាន់តែឈឺធ្ងន់ថែមទៀត ឬ ថាការញ៉ាំផ្លែឈើជូរៗអាចបញ្ឈប់ការហូរឈាមរដូវ បាន។ នៅក្នុងតំបន់ជនបទ ភាពអៀនខ្មាស និងកង្វះព័ត៌មានរារាំងក្មេងស្រីពីការរៀនសូត្រពីរបៀបគ្រប់គ្រងនៅពេលមករដូវរបស់ពួកគេប្រកបដោយអនាម័យ ដែលជាហេតុបង្កហានិភ័យចំពោះសុខភាពរបស់ពួកគេ និងការផ្តល់តម្លៃដល់ខ្លួនឯង ។
នៅសាលារៀនរបស់ ស្រីលក្ខណ៍ ក្នុងខេត្តសៀមរាបគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្មីមួយដែលគាំទ្រដោយយូនីសេហ្វ ដើម្បីលើកកម្ពស់សុខភាព និងអនាម័យពេលមករដូវ កំពុងជួយប្អូនឲ្យរួចផុតពីការភ័យខ្លាច។ ក្រុមប្រឹក្សាយុវជនរបស់សាលាបាននឹងកំពុងបំបែកការមាក់ងាយ ដោយឲ្យក្មេងប្រុស និងក្មេងស្រីរៀនសូត្រ និងនិយាយដោយចំហអំពីភាពពេញវ័យ ការមករដូវ និងសុខភាព និងអនាម័យពេលមករដូវ។ ពួកគេកំពុងធ្វើខ្សែដៃវដ្តរដូវ និងដុំកំណាត់អនាម័យដែលអាចប្រើឡើងវិញបាន ដោយពន្យល់ពីអត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ទាំងសុខភាព និងបរិស្ថាន ។
ស្រីលក្ខណ៍ បាននិយាយថា ៖ “ពីមុន ខ្ញុំធ្លាប់តែគិតថាប្រុសៗមិនគួរដឹងអំពីការមករដូវរបស់ក្មេងស្រីទេ”។ “ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ ខ្ញុំអាចនិយាយអំពីរឿងនេះដោយចំហព្រោះខ្ញុំដឹងថា វាគ្មានអ្វីត្រូវលាក់បាំងនោះទេ។ វាជារឿងធម្មតាហើយយើងអាចនិយាយរឿងនេះជាមួយមនុស្សជុំវិញយើងបាន” ។
រៃ អាយុ ១៦ ឆ្នាំ និង ស៊ាន អាយុ ១៥ ឆ្នាំ ជាសិស្សថ្នាក់ទី ១១ គឺជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាយុវជននៅសាលារបស់ពួកគេដែលបានចូលរួមក្នុងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលដែលធ្វើឡើងដោយនាយកដ្ឋានសុខភាពសិក្សានៃក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ដោយមានការគាំទ្រពីយូនីសេហ្វ និង ហ្គ្រីនឡេឌី ខេមបូឌា (Green Lady Cambodia) ដែលជាអង្គការមួយជួយសម្របសម្រួលការអប់រំស្តីពីការមករដូវ។ ដោយមានការណែនាំពីគ្រូ ពួកគេកំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយដល់សិស្សនៅក្នុងសាលា ផ្តល់ប្រឹក្សាដល់ក្មេងស្រីអំពីរបៀបថែទាំខ្លួនពួកគេឲ្យបានល្អបំផុត និងប្រាប់ក្មេងប្រុសថា ការមករដូវ គឺជាអ្វីដែលពួកគេគួររៀនសូត្រ និងផ្សព្វផ្សាយផងដែរ។ ទាំងក្មេងប្រុស និងក្មេងស្រីរៀនពីរបៀបធ្វើដុំកំណាត់អនាម័យ ដែលអាចបោកគក់បាន និងខ្សែដៃនៃវដ្ថរដូវ។
រៃ បាននិយាយថា៖ “នៅពេលខ្ញុំបង្រៀនក្មេងប្រុស ពួកគេតែងតែសួរថា “ខ្ញុំជាប្រុស ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំត្រូវដឹងអំពីរឿងនេះ?” ខ្ញុំប្រាប់ពួកគេថា វាជាការសំខាន់សម្រាប់មនុស្សប្រុស ដែលត្រូវយល់ពីអ្វីដែលកើតឡើងចំពោះក្មេងស្រីនៅពេលពួកគេមករដូវ ដោយសារតែពួកគេរស់នៅក្នុងគ្រួសារដែលមានម្តាយ បងប្អូនស្រី ថែមទាំងប្រពន្ធផងដែរ” ។
ស៊ាន និយាយថា វគ្គអប់រំទាំងនេះបានជួយក្មេងស្រីឲ្យត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការមករដូវដំបូងរបស់ពួកគេ ។
គាត់បានបន្តទៀតថា “ដោយសារតែពួកគេនៅក្មេង ហើយវាជាលើកដំបូងរបស់ពួកគេ យើងប្រាប់ពួកគេអំពីអ្វីទៅជាការមករដូវដោយផ្អែកលើអ្វីដែលយើងបានរៀនពីវគ្គបណ្តុះបណ្តាល ដូច្នេះពួកគេត្រៀមខ្លួនសម្រាប់រឿងនេះ និងមិនមានការភ័យខ្លាច”។ “ខ្ញុំអាចមើលឃើញថា ពួកគេមានទំនុកចិត្តជាងមុន និងមិនសូវខ្មាសអៀនដូចមុន” ។
នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាសាលារៀនចំនួន ៦៣ ភាគរយមិនមានបង្គន់អនាម័យជាមូលដ្ឋាន ដែលបែងចែកទៅតាមភេទ និងអាចប្រើប្រាស់បាន (មានន័យថាមានសម្រាប់ប្រើ មានដំណើរការ និងមានភាពជាឯកជន) ដែលធ្វើឲ្យក្មេងស្រីកាន់តែពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងរដូវរបស់ពួកគេប្រកបដោយអនាម័យ និងប្រកបដោយទំនុកចិត្ត។ សម្រាប់ស្ត្រី និងក្មេងស្រីក្រីក្រជាច្រើន ការចំណាយលើសម្ភារៈអនាម័យក៏អាចបណ្តាលឲ្យមានទម្លាប់ដែលគ្មានអនាម័យផងដែរ។ ដុំកំណាត់អនាម័យដែលអាចបោកគក់បានផ្តល់នូវជម្រើសមួយជំនួសឲ្យផលិតផលសំឡីអនាម័យដែលប្រើម្តងបោះចោល ដោយជួយក្មេងស្រី និងស្ត្រីឲ្យសន្សំប្រាក់ និងលើកទឹកចិត្តឲ្យមានអនាម័យកាន់តែប្រសើរបន្ថែមពីលើអត្ថប្រយោជន៍ចំពោះបរិស្ថាន ។
រហូតមកដល់ពេលនេះ យូនីសេហ្វបានគាំទ្រការបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់គ្រូបង្រៀនចំនួន ៣៤ នាក់ (ស្រី ១៨ នាក់) និងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាយុវជនចំនួន ៧៨ នាក់ (ស្រី ៥៥ នាក់) នៅក្នុងសាលារៀនចំនួន ៥ ក្នុងខេត្តសៀមរាប ដោយមានការចូលរួមពីសិស្សចំនួន ២.១៣០ នាក់ ក្នុងនោះស្រី ១.២៩០ នាក់ និងសិស្សមានពិការភាពចំនួន ៤ នាក់។ ដើម្បីធានាថាក្មេងស្រីមានអារម្មណ៍ថាមានសុវត្ថិភាព និងទទួលបានការគាំទ្រក្នុងគ្រប់ផ្នែកនៃជីវិតរបស់ពួកគេជនបង្គោលមកពីគណៈកម្មាធិការឃុំ ទទួលបន្ទុកកិច្ចការនារី និងកុមារ (គកនក) និងមេភូមិ ក៏ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាល និងលើកទឹកចិត្តឲ្យចែករំលែកអ្វីដែលពួកគេរៀនសូត្រនៅក្នុងសហគមន៍ផងដែរ ។
លោក សុខ ស៊ីផា នាយកសាលាវិទ្យាល័យ គោកដូង បានមានប្រសាសន៍ថា “វាជាការសំខាន់ផងដែរ ដែលពួកគេត្រូវរក្សាទុកសម្ភារៈអនាម័យឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងសាលា ហើយមានទីកន្លែងស្អាតសម្រាប់ក្មេងស្រីអាចផ្លាស់ប្តូរសម្ភារៈអនាម័យរបស់ពួកគេជាឯកជនបាន។”
គាត់បានបន្តថា “ខ្ញុំចង់ឲ្យសាលារៀនទាំងអស់យកចិត្តទុកដាក់ឲ្យបានហ្មត់ចត់លើបញ្ហាដ៏សំខាន់នេះ។ សាលាគួរតែរៀបចំសម្ភារៈឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ព្រោះប្រសិនបើសិស្សស្រីមករដូវពេលកំពុងរៀន វាអាចប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សារបស់ពួកគេ។ ពួកគេគួរតែអាចទទួលបានដុំកំណាត់អនាម័យ បន្ទប់ទឹកស្អាត និងធុងសំរាមសម្រាប់បោះចោលសម្ភារៈអនាម័យទាំងនោះ” ។
លោកនាយកសាលាបានបន្ថែមទៀតថា វាមិនមែនត្រឹមតែក្មេងស្រីទេដែលមានភាពខ្មាសអៀនតិចជាងមុន។ ក្មេងប្រុសក៏ទទួលយកសារនេះផងដែរ ។
បូវ៉ាន់ អាយុ ១៦ ឆ្នាំ ជាសិស្សប្រុសថ្នាក់ទី ១០ បាននិយាយថា “គេមិនគួរលាក់បាំងអំពីការមករដូវឡើយ ។ យើងត្រូវតែផ្សព្វផ្សាយការយល់ដឹង និងអប់រំទាំងក្មេងស្រី និងក្មេងប្រុសថា ការមករដូវគឺជារឿងធម្មតា ហើយយើងមិនគួរមានអារម្មណ៍ខ្មាសអៀនក្នុងការនិយាយអំពីរឿងនេះឡើយ”។ “ខ្ញុំអាចជួយផ្សព្វផ្សាយដល់ក្មេងស្រីផ្សេងទៀត និងសមាជិកគ្រួសាររបស់ខ្ញុំជាពិសេសប្អូនស្រីខ្ញុំ។ ដូច្នេះនៅពេលនាងមករដូវ ខ្ញុំអាចយល់ថានាងមានអារម្មណ៍ធុញទ្រាន់ ឬ មិនស្រួលក្នុងខ្លួនហើយប្រាប់នាងឲ្យផឹកទឹកក្តៅឧណ្ហៗ និងញ៉ាំអាហារដែលមានជីវជាតិ។”
រៃ និយាយថាការអប់រំសិស្សអំពីអនាម័យពេលមករដូវ គឺការពារក្មេងស្រីពេញមួយជីវិតរបស់ពួកគេ ។ ហើយនៅពេលក្មេងស្រីចេះថែរក្សាសុខភាពរបស់ពួកគេដោយមិនខ្មាសអៀន ប្រទេសក៏អាចរីកចម្រើនផងដែរ ។
រៃ បានបន្តទៀតថា “ខ្ញុំចង់ឲ្យក្មេងស្រីមានភាពក្លាហាន”។ “ដោយសារយើងរស់នៅក្នុងតំបន់ឆ្ងាយដាច់ស្រយាលខ្លាំង ពត៌មានបែបនេះនៅតែខ្វះខាត ដូច្នេះការបណ្តុះបណ្តាលបែបនេះ គឺជាឱកាសសម្រាប់យើងអប់រំពួកគេដើម្បីឲ្យពួកគេចេះថែរក្សាសុខភាព និងអនាម័យរបស់ពួកគេ។ ក្មេងស្រីគឺជាកត្តាជំរុញ និងរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍប្រទេស។ ក្មេងស្រីគឺជាម្តាយ។ ម្តាយគឺជាអ្នកដែលអាចផ្តល់កំណើតដល់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ ដែលជាធនធានមនុស្សរបស់ប្រទេស ។”
