គម្រោងដែលដឹកនាំដោយសិស្ស ផ្តល់ភាពអង់អាចដល់មិត្តភក្តិឱ្យបន្តការសិក្សា និងពន្យារពេលរៀបការ
សិស្សចំនួន ៥ នាក់ នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី បានដឹកនាំវគ្គចែករំលែកដល់មិត្តភក្តិ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការរៀបការវ័យក្មេង និងការបោះបង់ការសិក្សា ដោយប្រើប្រាស់ភស្តុតាង បទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង និងការអប់រំបំណិនជីវិតដែលគាំទ្រដោយយូនីសេហ្វ។
- English
- Khmer
សែនមនោរម្យ មណ្ឌលគរី ថ្ងៃទី ៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ — ថ្នាក់រៀនមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ មានតែសំឡេងកូតប៊ិចនៅលើក្រដាស។ ឌីណា រតនៈកែវ ជាសិស្សថ្នាក់ទី១២ ម្នាក់ ដែលធម្មតាមិនសូវនិយាយស្តីច្រើននោះទេ ស្រាប់តែនិយាយចេញឡើង ។
នាងនិយាយដោយសំឡេងស្មើថា៖ “មិត្តខ្ញុំម្នាក់នៅក្នុងភូមិ ត្រូវគេបង្ខំឲ្យឈប់រៀន និងរៀបការទាំងវ័យក្មេង ។” “វាធ្វើឱ្យខ្ញុំក្រៀមក្រំ - ប៉ុន្តែវាបានធ្វើឱ្យខ្ញុំចង់ធ្វើអ្វីមួយ” ។
នៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី - ៤០ ភាគរយនៃក្មេងស្រីមានអាយុពី ២០ ដល់ ២៤ ឆ្នាំ - បានរៀបការមុនអាយុ ១៨ ឆ្នាំ ពោលគឺស្មើនឹងពីរដងនៃមធ្យមភាគថ្នាក់ជាតិ ។1 រតនៈកែវ និងមិត្តរួមថ្នាក់របស់គាត់ ដឹងថា ពួកគេមិនអាចនៅស្ងៀមបានទេ។
នៅវិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន មណ្ឌលគិរី សិស្ស ៥ នាក់ មកពីគ្រួសារជនជាតិដើមភាគតិច បានរួមកម្លាំងគ្នាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមដែលប៉ះពាល់ដល់ក្មេងស្រីរាប់ពាន់នាក់ក្នុងខេត្តរបស់ពួកគេ ពោលគឺ ការរៀបការវ័យក្មេង និងការបោះបង់ចោលការសិក្សា។ ក្រុមការងារ - ដែលមានឌីណា រតនៈកែវ (អាយុ ១៦ ឆ្នាំ), វ៉ាន់គ្រី សុរិន (អាយុ ១៨ ឆ្នាំ), កែវ ស្រីណុច (អាយុ ១៦ ឆ្នាំ), ឃួន មុនីរ័ត្ន (អាយុ ១៦ ឆ្នាំ) និង ស្លេស ខូឡែត (អាយុ ២០ ឆ្នាំ) - បានហៅគម្រោងរបស់ពួកគេថា “ការស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីភាពញញឹមរបស់យុវជន”។ បេសកកម្មរបស់ពួកគេគឺច្បាស់លាស់៖ ធ្វើយ៉ាងណាអោយមិត្តភ្តិបន្តការសិក្សា និងពន្យារពេលរៀបការ ។
ដោយមានលិខិតផ្លូវការពីនាយកសាលាក្នុងដៃរបស់ពួកគេ ពួកគេបានចាប់ផ្តើមប្រមូលភស្តុតាង។ នៅសាលាឃុំ ពួកគេបានដឹងថា មានគ្រួសារសរុបចំនួន ៤៥១ គ្រួសារ ដែលមានប្រជាពលរដ្ឋសរុបចំនួន ១.២៣៩ នាក់ ក្នុងនោះជាងពាក់កណ្តាលគឺជាស្ត្រី និង ក្មេងស្ត្រី។ នៅមន្ទីរពេទ្យខេត្ត គិលានុបដ្ឋាយិកាបានពន្យល់ពីហានិភ័យសុខភាពនៃការឆាប់មានផ្ទៃពោះ និងបញ្ហារយៈពេលវែងដែលម្តាយវ័យក្មេងប្រឈម។ សម្រាប់ស្រីណុច និង មុនីរ័ត្ន ជាសិស្សស្រីពីរនាក់ដែលមានក្តីសុបិនចង់រៀនពេទ្យ ដូច្នេះការជួបជាមួយស្ត្រីដែលបានសម្រេចគោលដៅនោះ គឺជាការជម្រុញទឹកចិត្តដ៏ខ្លាំងបំផុត។ បន្ទាប់មក ស្រីណុច បានប្រាប់មិត្តរួមថ្នាក់ថា “ប្រសិនបើពួកគេអាចរៀនជំនាញពេទ្យបាន យើងក៏អាចធ្វើបានដូចគ្នាដែរ” ។
ក្រុមការងារជួបគ្នាពីរដងក្នុងមួយសប្តាហ៍ដើម្បីពិនិត្យមើលកំណត់ត្រា លទ្ធភាពពីការពិភាក្សា និងហាត់សមសាររបស់ពួកគេឡើងវិញ។ ពួកគេបានហ្វឹកហាត់ការនិយាយជាសាធារណៈ កែលម្អអំណះអំណាង និងរៀនពីរបៀបបង្ហាញភស្តុតាងច្បាស់លាស់—ជំនាញទាំងនេះបានបង្រៀនតាមរយៈការអប់រំបំណិនជីវិតមូលដ្ឋាន (LLSE) ហើយបន្ទាប់មកក៏ត្រូវបានពង្រឹងបន្ថែមតាមរយៈការស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីសហគមន៍ខ្ញុំ (VMC) ។
កម្មវិធី អប់រំបំណិនជីវិតមូលដ្ឋាន គឺជាផ្នែកមួយនៃកម្មវិធីសិក្សាថ្នាក់ជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយផ្តោតលើជំនាញអនុវត្តជាក់ស្តែងសម្រាប់ធ្វើការសម្រេចចិត្ត និង ការដោះស្រាយបញ្ហា។ កម្មវិធី ការស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីសហគមន៍ខ្ញុំ គឺជាកម្មវិធីដែលបន្តពី ការអប់រំបំណិនជីវិតមូលដ្ឋាន ដោយលើកទឹកចិត្តឱ្យសិស្សចូលរួមនៅក្នុងគម្រោងស្ម័គ្រចិត្តដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ ហើយជំរុញការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋ និងលទ្ធភាពទទួលបានការងារ។ ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការយូនីសេហ្វ តាមរយៈថវិកាសម្រាប់សមាសភាគយេនឌ័រ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានពង្រីកកម្មវិធីទាំងពីរនេះទូទាំងប្រទេស ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ មាន ៦៤,១៥ ភាគរយនៃអនុវិទ្យាល័យចំនួន ១០៦ កន្លែង និង ១០០ ភាគរយនៃវិទ្យាល័យទាំង ៣៣ នៅទូទាំងខេត្តគោលដៅចំនួន ៣ ‑ គឺ ខេត្តក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង និងមណ្ឌលគិរី ‑ ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលអំពី LLSE និង VMC ដោយមានការចូលរួមពីសិស្សប្រមាណ ២៧.៤៥៤ នាក់ ។2
ពួកគេបានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ ដើម្បីឈរនៅពីមុខសិស្សថ្នាក់ទី ៩ ចំនួន ៤៨ នាក់។ ពួកគេម្នាក់ៗប្តូរវេនគ្នាពន្យល់ពីរបកគំហើញរបស់ពួកគេ និងធ្វើការអំពាវនាវសាមញ្ញមួយឱ្យធ្វើសកម្មភាព ៖ បន្តការសិក្សាក្នុងសាលារៀន។ ពួកគេបានចែករំលែកអ្វីដែលពួកគេបានរៀន — តើការរៀបការវ័យក្មេងមានបញ្ហាប្រឈមអ្វីខ្លះ តើទិន្នន័យបង្ហាញពីអ្វីខ្លះ ហើយតើគ្រូពេទ្យព្រមានពីហានិភ័យសុខភាពដូចម្តេចខ្លះ និង មូលហេតុដែលការអប់រំមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អនាគតរបស់ពួកគេ ។
សិស្សថ្នាក់ទី៩ស្តាប់ ។ នៅពេលសួរ ថាតើពួកគេមានគម្រោងបោះបង់ចោលការសិក្សា ឬ ចង់រៀបការនៅវ័យកុមារដែរឬទេ ចម្លើយចេញមកយ៉ាងរហ័ស៖ អត់ទេ ។ ចម្លើយនេះ បានផ្តល់ភាពក្លាហាន និងទំនុកចិត្តដល់មិត្តទាំងប្រាំនាក់នោះ។ ភ្លាមៗក្រោយមក ពួកគេបាននាំគម្រោង ការស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីស្នាមញញឹមរបស់យុវជន ទៅដល់សាលាផ្សេងៗទៀតនៅទូទាំងខេត្តមណ្ឌលគិរី។ នេះជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃគម្រោងមួយដែលក្លាយជាចលនាដឹកនាំដោយសិស្សផ្ទាល់ ។
លោក ឃុត តូ នាយកសាលា ជាគ្រូបង្រៀនអស់រយៈពេលជាង ៣០ ឆ្នាំ មកហើយ បានពន្យល់ពីមូលហេតុដែលចលនាដឹកនាំដោយសិស្សមានសារៈសំខាន់៖ “វាជួយពួកគេអោយយល់កាន់តែទូលំទូលាយអំពីអនាគតរបស់ពួកគេ និងធានាថា ពួកគេទទួលបានការអប់រំគ្រប់គ្រាន់ ដូច្នេះពួកគេមានមូលដ្ឋានគ្រឹះរឹងមាំសម្រាប់ការគិត និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងគ្រួសារ និងសង្គមរបស់ពួកគេ ។”
ការព្រួយបារម្ភរបស់គាត់គឺច្បាស់ ៖ “ពួកគេនៅក្មេងណាស់ ហើយមិនទាន់ដល់អាយុដែលច្បាប់អនុញ្ញាតអោយរៀបការទេ ហើយវាអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់ពួកគេ ។ ពួកគេជួបប្រទះការលំបាកផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ហើយការរៀបការវ័យក្មេងអាចប៉ះពាល់បែបអវិជ្ជមានដល់វប្បធម៌ និងប្រពៃណីជាតិ ។” “គម្រោងបែបនេះ បង្រៀនពួកគេឲ្យគិតល្អិតល្អន់ និងការពារអនាគតរបស់ពួកគេ ។”
សម្រាប់រតនៈកែវ សុរិន និងមិត្តភក្តិរបស់នាង គម្រោងនេះបានធ្វើឱ្យផ្លាស់ប្តូររូបគេច្រើនជាងជម្រើសរបស់មិត្តភក្តិ ។ វាបានពង្រឹងក្តីសុបិន្តផ្ទាល់របស់ពួកគេ។ សម្រាប់ ស្រីណុច និង មុនីរ័ត្ន គម្រោងនេះបញ្ជាក់ថា បំណងដែលចង់រៀនពេទ្យគឺអាចទៅបាន។ សម្រាប់កូឡេត និងរតនៈកែវ វាបានពង្រឹងគោលដៅរបស់ពួកគេក្នុងការបើកអាជីវកម្ម និងក្លាយជាគណនេយ្យករ។ ចុះសម្រាប់សុរិន? គាត់នៅតែចង់បង្កើតមនុស្សយន្ត។ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ គាត់ដឹងថា ការងារសំខាន់បំផុតដែលគាត់អាចធ្វើបាននៅពេលនេះ គឺការឈរនៅមុខសិស្សក្មេងៗ ហើយបង្ហាញពួកគេអំពីអ្វីដែលអាចធ្វើទៅបាន ។
សូរិន និយាយថា ៖ “ពួកគេស្តាប់យើងខុសពីស្តាប់មនុស្សចាស់ ។” “យើងមិនចាស់ជាងពួកគេប៉ុន្មានទេ ។ យើងនៅតែពាក់ឯកសណ្ឋានសិស្សដដែល យើងគឺជាបងប្រុសស្រីធំរបស់ពួកគេ ។”
ពេលសុរិនគិតពីរឿងនេះ គាត់ញញឹម ។ គាត់និយាយថា “ប្រសិនបើយើងអាចជួយ សូម្បីតែសិស្សថ្នាក់ទី ៩ ម្នាក់ ឱ្យបន្តការសិក្សា នោះយើងបានធ្វើអ្វីមួយសំខាន់ហើយ ។”
1ការអង្កេតប្រជាសាស្ត្រនិងសុខភាពកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០២២ (CDHS)
2 របាយការណ៍វឌ្ឍនភាពរបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ឆ្នាំ ២០២៥
