សេចក្តីអំពាវនាវបន្ទាន់សម្រាប់កុមារកម្ពុជា
Click to close the emergency alert banner.

អ្នក​ត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ក្មេងស្រីកម្ពុជាក្នុងពិភពឌីជីថល

អបអរសាទរទិវាសិទ្ធនារីអន្តរជាតិឆ្នាំ២០២៣ យើងចង់នាំអារម្មណ៍អ្នកទាំងអស់គ្នាមកស្គាល់ យុវតីម្នាក់ដែលមានអាយុ ១៨ ឆ្នាំ ប្អូនស្រី ណារិទ្ធ វេជ្ជដា មកពីកម្មវិធីជំនាន់ថ្មី និងស្វែងយល់ពីរបៀបជំនះឧបសគ្គ ដើម្បីក្លាយជាអ្នកត្រួសត្រាយមួយរូបក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា

Jaime Gill
September 19, 2022, Kampong Tkoy Lower Secondary School, Siem Reap Province. Vicheda NARITH, 18, Battambang, conducts her workshop ‘Wander in Tech’. An online platform that teaches digital literacy, offers guidelines for STEM-related subjects, and highlights new opportunities in the tech industry. Through skills-building workshops, tech conferences, and hackathons, Vicheda hopes young people leverage technology to become active members of their community. Her mentor is Chhorleang Horm.  UNICEF's Generation
UNICEF CAMBODIA/2022/Nick Sells
08 មីនា 2023

ណារិទ្ធ វេជ្ជដា ជាយុវតីម្នាក់ដែលចូលចិត្តបង្កើតរបស់ថ្មី។ គាត់និយាយថា៖ «ខ្ញុំចាត់ទុកខ្លួនឯងអ្នកកសាងពីកំណើត»។ ជាយុវតីម្នាក់ដែលបានធំឡើងក្នុងទឹកដីខេត្ត បាត់ដំបង វេជ្ជដា ចូលចិត្តសន្សំឈើចង្កាក់ការ៉េមកី និងយកវាមកធ្វើជាកូនផ្ទះតូចៗ ។ ទោះបីជាឥឡូវនេះគាត់មានអាយុ ១៨ឆ្នាំ ចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ វេជ្ជដា មិនបានផ្លាស់ប្តូរឡើយ ប៉ុន្តែឧបករណ៍លេងរបស់គាត់ បានប្រែប្រួលទៅជាការប្រើកុំព្យូទ័រសរសេរកូដ ដើម្បីបង្កើតគម្រោងមួយដែលបើកឱកាសដល់ពិភពឌីជីថលរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាឲ្យកាន់តែច្រើន ជាពិសេសក្មេងស្រី។ គម្រោងរបស់គាត់ “ដើររក Tech” បានទទួលជោគជ័យក្នុងការចូលរួមក្នុងកម្មវិធីជំនាន់ថ្មីរបស់យូនីសេហ្វ ហើយគម្រោងនេះ ផ្តោតលើការណែនាំយុវជន និងកុមារអំពីបច្ចេកវិទ្យា និងលើកទឹកចិត្តពួកគេឱ្យស្វែងយល់បន្ថែមទៅលើវិស័យនេះ។

វេជ្ជដា លើកឡើងថា «បច្ចេកវិទ្យាអាចដោះស្រាយបញ្ហាដែលកម្ពុជាជួបប្រទះ ដូចជាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើជាដើម ឬ ជួយយើងបង្កើតការអនុវត្តក្នុងវិស័យកសិកម្មកាន់តែប្រសើរ និងមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន ។ បច្ចេកវិទ្យាដើរតួនាទីដ៏មានឥទ្ធិពលមួយចំពោះអនាគតរបស់យើង»។

 

ក្នុងឱកាសដែលយើងអបអរសាទរទិវាសិទ្ធិនារីអន្តរជាតិ យើងសូមនាំអារម្មណ៍អ្នកមកស្គាល់ វេជ្ជដា ក្រោមប្រធានបទសកល៖ «ឌីជីថលសម្រាប់ទាំងអស់គ្នា: នវានុវត្តន៍ និងបច្ចេកវិទ្យាដើម្បីសមភាពយេនឌ័រ»។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នូវកម្មវិធីបញ្ញាសិប្បនិមិត្ត ដូចជា ChatGPT បានជំរុញឱ្យយើងទាំងអស់គ្នាឱ្យខិតទៅជិតពិភពបច្ចេកវិទ្យាទំនើបថ្មីមួយ ហើយគួរឲ្យរំភើបដែលបច្ចេកវិទ្យាមួយនេះទទួលបានប្រជាប្រិយយ៉ាងខ្លាំងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាមានការរីកចម្រើនបែបណាក៏ដោយ ស្ត្រី និងក្មេងស្រីនៅតែមិនទទួលបានការរាប់បញ្ចូលពីសង្គមក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា។ តាមការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថាក្នុងចំណោម អ្នកបម្រើការងារលើផ្នែកបញ្ញាសិប្បនិមិត្ត៥នាក់ មានតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលជាស្ត្រី។ ហេតុនេះហើយទើប អ្នកត្រួសត្រាយក្នុងបច្ចេកវិទ្យាដូចជា វេជ្ជដាមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ មិនត្រឹមតែសម្រាប់អនាគតរបស់ប្រទេសកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូលផងដែរ។

គាត់និយាយថា «កាលពេលខ្ញុំធំដឹងក្តីនៅខេត្តបាត់ដំបង ខ្ញុំស្គាល់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាខ្លះដែរ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនចេះប្រើវានោះទេ។ ប៉ារបស់ខ្ញុំមានកុំព្យូទ័រមួយ ប៉ុន្តែខ្ញុំធ្លាប់បានលេងកុំព្យូទ័ររបស់គាត់បន្តិចតែប៉ុណ្ណោះ»។ ក្រោយមកអ្វីៗក៏បានផ្លាស់ប្តូរនៅពេលដែល វេជ្ជដា ទទួលបានឱកាសចូលរៀនក្នុងសាលាជំនាន់ថ្មី ដែលជាកម្មវិធីសិក្សាមួយដែលត្រូវបានត្រួសត្រាយដោយក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡារបស់កម្ពុជា ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការ សកម្មភាពសម្រាប់ការអប់រំនៅកម្ពុជា (KAPE) ក្រោមបេសកកម្ម «បង្កើនកម្រិតការអប់រំនៅសាលារៀនរដ្ឋ ដើម្បីឱ្យសិស្សានុសិស្សអាចទទួលបានការអប់រំស្តង់ដារ 'អតិបរមា' ជាពិសេសមុខវិជ្ជាស្តេម»។

វេជ្ជកា បានរំលឹកឡើងដោយស្នាមញញឹមថា «ពេលដំបូងដែលខ្ញុំរៀនសរសេរកូដ វាពិតជាគ្មានបានការអីនោះទេ និយាយរួមខ្ញុំគ្រាន់តែសរសេរកូដឲ្យមនុស្សសិប្បនិមិត្ត(avatar) ចេះរាំតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែវាក៏បានធ្វើអោយខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍លើការសរសេរកូដយ៉ាងខ្លាំង»។ ការរៀនភាសាកូដស៊ីជម្រៅដូចជា Java Script, Python, HTML និង CSS របស់វេជ្ជដាមានភាពរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ «ខ្ញុំបានសាកល្បងសកម្មភាពជាច្រើន ស្របពេលដែលរៀនសូត្របន្ថែមពីគ្រូរបស់ខ្ញុំ និងYouTube។ ខ្ញុំបានចូលរួមក្រុមរៀនសរសេរកូដ ជាពិសេសចូលរួមកម្មវិធីដូចជា Technovation Girls និងកម្មវិធីជំនាន់ថ្មីជាដើម។ រឿងមួយដែលខ្ញុំចូលចិត្តអំពីក្រុមសមាគមបច្ចេកវិទ្យាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺការសហការជួយយកអាសារ និងរៀនសូត្រពីគ្នាទៅវិញទៅមក»។

ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ វេជ្ជដា ក៏មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងក្រុមអ្នករៀនសរសេរកូដនោះដែរ។ ដោយមានការគាំទ្រពីយូនីសេហ្វ គម្រោង ដើររកTech បានផ្តល់សិក្ខាសាលាបច្ចេកវិទ្យាដោយផ្ទាល់នៅតាមសាលារៀននៅតាមជនបទ និងបានបង្កើតជំរុំសរសេរកូដនៅតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតផងដែរ។ វេជ្ជដាបានបន្តថា «ខ្ញុំមិនធ្លាប់ទទួលបានឱកាសបែបនេះនោះទេពេលខ្ញុំនៅក្មេង ប៉ុន្តែខ្ញុំដឹងថាខ្ញុំប្រាកដជាពេញចិត្តវា។ ពេលយើងទៅបង្រៀននៅតាមតំបន់ជនបទ យើងបានជួបយុវជនមួយចំនួនដែលមិនធ្លាប់សូម្បីតែបើកកុំព្យូទ័រ។ ពេលខ្លះយើងសួរគាត់ថាតើពួកគាត់ចង់ធ្វើការងារអ្វីពេលធំឡើង ហើយ៩០% បានឆ្លើយថា ចង់ក្លាយជា វេជ្ជបណ្ឌិត គិលានុបដ្ឋាយិកា ឬ គ្រូបង្រៀន។ ហើយពួកគាត់ភាគច្រើនមិនដឹងទេថា វិស័យបច្ចេកវិទ្យាក៏អាចផ្តល់អនាគតល្អដល់ពួកគាត់ដែរ។ យើងសង្ឃឹមថាយើងអាចផ្តល់ឱ្យពួកគាត់នូវរសជាតិនៃបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីឲ្យគាត់បានយល់ ហើយសិស្សមួយចំនួនក៏អាចចាប់អារម្មណ៍ចង់បន្តការសិក្សាលើមុខវិជ្ជាស្តេម»។

វិជ្ជដា បើកសិក្ខាសាលាស្តីអំពី “ដើររក Tech" នៅអនុវិទ្យាល័យកំពង់ថ្កុយ ក្នុងខេត្តសៀមរាប។
UNICEF CAMBODIA/2022/Nick Sells វេជ្ជដា បើកសិក្ខាសាលាស្តីអំពី “ដើររក Tech" នៅអនុវិទ្យាល័យកំពង់ថ្កុយ ក្នុងខេត្តសៀមរាប។

វេជ្ជដា និងក្រុមរបស់គាត់បានកត់សម្គាល់នៅពេលផ្តល់សិក្ខាសាលាបច្ចេកវិទ្យាដល់ក្មេងៗ យ៉ាងហោចណាស់ពាក់កណ្តាលនៃអ្នកចូលរួមជាក្មេងស្រី។ ក្រោយមកទៀតគាត់សង្កេតឃើញថា នៅពេលផ្តល់សិក្ខារសាលាដល់ក្រុមក្មេងជំទង់ ចំនួនក្មេងស្រីជាច្រើនបានបោះបង់ចោល។ វេជ្ជដាយល់ថា «ខ្ញុំគិតថា វាមកពីបញ្ហារសង្គមច្រើនជាង។ ក្មេងស្រីម្នាក់ដែលយើងបានជួបនៅក្នុងម៉ោងបង្រៀនអំពីមនុស្សយន្ត ត្រូវបានឪពុកម្តាយរបស់គាត់បង្ខំឱ្យគាត់ឈប់រៀនមុខវិជ្ជានេះហើយទៅរៀនសិល្បៈវិញ។ ពួកគាត់យល់ថា បច្ចេកវិទ្យាគឺសម្រាប់តែក្មេងប្រុសប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះក្មេងស្រីដែលរៀនមុខវិជ្ជានេះពិតជាមានសម្ពាធច្រើន។ យើងចង់ឃើញវត្តមានស្ត្រីបន្ថែមទៀតក្នុងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីបំផុសគំនិតសិស្ស បន្ទាប់មកគ្រូបង្រៀន និងឪពុកម្តាយ»។

សម្រាប់វេជ្ជដាខ្លួនឯងផ្ទាល់ ក៏ធ្លាប់ជួបប្រទះនឹងឧបសគ្គដែរ។ ដំបូងឡើយឪពុករបស់គាត់មិនសូវសប្បាយចិត្តពេលដឹងថា វេជ្ជដាមានចំណាប់អារម្មណ៍លើបច្ចេកវិទ្យាឡើយ ហើយគាត់ចាំបានបទពិសោធន៍មួយពេលរៀនចប់វិទ្យាល័យយ៉ាងច្បាស់។ «មានម្តង ពេលចប់ថ្នាក់វិទ្យាល័យខ្ញុំបាននិយាយជាមួយគ្រូទាំងអស់អំពីផែនការសម្រាប់អនាគតរបស់ខ្ញុំ ជាពិសេសអំពីគម្រោង ដើររកTech។ មានលោកគ្រូម្នាក់បានមានប្រសាសន៍ថា គាត់សន្មតថា ខ្ញុំចង់រៀនពេទ្យ។ ហេតុអ្វី? ខ្ញុំមិនដែលធ្លាប់និយាយថា ខ្ញុំចង់ធ្វើជាវេជ្ជបណ្ឌិតពីមុនមកផង!”

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វេជ្ជដានៅតែមានការប្តេជ្ញាចិត្ត ហើយថែមទាំងទទួលបានអាហារូបករណ៍ដើម្បីទៅបន្តការសិក្សាបរិញ្ញាបត្រផ្នែកបច្ចេកវិទ្យានៅសហរដ្ឋអាមេរិកទៀតផង។ វេជ្ជដាបានដាក់ពាក្យសុំអាហាររូបករណ៍នេះក្នុងអំឡុងការផ្ទុះនៃជំងឺកូវីដ១៩ ហើយគាត់ក៏បានលើកឡើងថាដោយសារតែឧបករណ៍ឌីជីថលនេះហើយ ទើបគាត់អាចទទួលបានអាហាររូបករណ៍មួយនេះ។ «បច្ចេកវិទ្យាពិតជាបានជួយបង្កើនលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំ និងអាចបើកឱកាសថ្មីៗសម្រាប់សិស្សានុសិស្ស។ វាអាចជួយសិស្សនៅតាមជនបទ និងទីក្រុងក្នុងការស្វែងយល់ពីចំណាប់អារម្មណ៍ និងសក្ដានុពលរបស់ពួកគេ»។

វេជ្ជដា មានផែនការចង់បន្តគម្រោង ដើររកTech ស្របពេលគាត់សិក្សានៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយត្រឡប់មកវិញ យកចំណេះដឹងទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ដើម្បីអភិវឌ្ឍប្រទេសកំណើតរបស់គាត់។

«ខ្ញុំចង់ស្វែងយល់ ទស្សនៈកិច្ច និងរៀន បន្ទាប់មកខ្ញុំចង់បង្កើតអ្វីមួយដែលអាចជួយខ្លួនខ្ញុំ និងមនុស្សជុំវិញខ្លួន។ នេះជាអ្វីដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំរីករាយ។ ហើយប្រសិនបើខ្ញុំអាចលើកទឹកចិត្តក្មេងស្រីកាន់តែច្រើនឱ្យចាប់យកសក្តានុពលខ្លួនលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាដោយពួកគាត់អាចយកបទពិសោធន៍ខ្ញុំជាគំរូ នោះនឹងធ្វើឲ្យខ្ញុំកាន់តែសប្បាយចិត្តថែមទៀត»។

វិជ្ជដាពិនិត្យកម្មវិធីប្រព័ន្ធអនឡាញរបស់នាងនៅខាងក្រៅផ្ទះក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។
UNICEF Cambodia/2023/Bunsak But វេជ្ជដាពិនិត្យកម្មវិធីប្រព័ន្ធអនឡាញរបស់នាងនៅខាងក្រៅផ្ទះក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។