การพัฒนาเด็กปฐมวัย

ก้าวแรกแห่งชีวิตที่ดีเพื่อเด็กทุกคน

Infant playing with a UNICEF Magic Bag of books and toys
UNICEF Thailand/2021/Preechapanich

ความท้าทาย

ปฐมวัยคือช่วงเวลาตั้งแต่เด็กยังอยู่ในครรภ์จนถึงอายุ 6 ปี ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สำคัญอย่างมากต่อพัฒนาการและอนาคตของเด็ก  เด็กต้องได้รับความรักและการดูแลเอาใจใส่ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย และกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ จึงจะสามารถพัฒนาทักษะที่จำเป็นต่อการคว้าโอกาสในชีวิต สามารถล้มแล้วลุกขึ้นได้ และเจริญเติบโตอย่างเข้มแข็ง คุณภาพของประสบการณ์ในช่วงขวบปีแรก ๆ คือปัจจัยที่สร้างความแตกต่างได้อย่างมีนัยสำคัญต่อพัฒนาการของสมอง การเรียนรู้ สุขภาพ และพฤติกรรมตลอดช่วงชีวิตของเด็ก

เด็กจำนวนมากในประเทศไทยไม่ได้รับการดูแลและการกระตุ้นการเรียนรู้ที่เหมาะสมในช่วงขวบปีแรก ๆ ของชีวิต พ่อแม่ผู้ปกครองส่วนใหญ่ไม่ได้มีส่วนร่วมในการเรียนรู้ของเด็กอย่างจริงจังและเอาใจใส่เท่าที่ควร 

และจำนวนมากใช้วิธีการลงโทษด้วยความรุนแรง ขณะที่เด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี เกือบหนึ่งในห้าคนไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อแม่ของตัวเอง

โภชนาการของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี คือปัญหาที่น่าเป็นห่วง เนื่องจากสัดส่วนของเด็กที่มีภาวะเตี้ย แคระแกร็น และน้ำหนักเกิน มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในช่วงห้าปีที่ผ่านมา และมีเด็กแรกเกิดในประเทศไทยเพียงร้อยละ 14 ที่ได้รับการเลี้ยงดูด้วยนมแม่ในช่วงหกเดือนแรก

นโยบายที่เป็นมิตรต่อครอบครัว เช่น การอนุญาตให้ลาคลอด และการจัดให้มีบริการรับเลี้ยงเด็กที่มีคุณภาพในราคาเข้าถึงได้ ยังมีจำกัดในสถานที่ทำงาน ซึ่งทำให้พ่อแม่ผู้ปกครองประสบปัญหาในการพัฒนาสายสัมพันธ์กับลูกในช่วงขวบปีแรก ๆ ของชีวิต

การดำเนินการของยูนิเซฟ

ยูนิเซฟดำเนินงานเพื่อสร้างหลักประกันให้เด็กแรกเกิดจนถึงอายุ 6 ปี ทุกคน ได้มีพัฒนาการที่เหมาะสม โดยเฉพาะการมีสุขภาพร่างกายและจิตใจที่แข็งแรง วุฒิภาวะทางอารมณ์ ทักษะทางสังคม และความพร้อมที่จะเรียนรู้  ในสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ยูนิเซฟได้สนับสนุนให้เด็กจากครอบครัวที่มีรายได้น้อยและครอบครัวที่เป็นแรงงานข้ามชาติ ได้เล่นและเรียนรู้อย่างต่อเนื่องที่บ้าน ด้วยการมอบกล่องมหัศจรรย์ซึ่งประกอบด้วยหนังสือและของเล่นที่เหมาะสมและจำเป็นต่อการกระตุ้นพัฒนาการของเด็ก

ยูนิเซฟให้การสนับสนุนแก่พ่อแม่ผู้ปกครอง ผู้ดูแล ครู และผู้ให้บริการในด้านต่าง ๆ ในการสร้างสภาพแวดล้อมที่ครอบคลุมและเอาใจใส่สำหรับเด็กปฐมวัย โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กที่ขาดโอกาสที่สุด โดยได้ผลักดันเพื่อยกระดับการเข้าถึงบริการรับเลี้ยงเด็กที่มีคุณภาพในราคาเข้าถึงได้ รวมทั้งโอกาสการเรียนรู้และการศึกษาก่อนระดับประถมศึกษา เพื่อให้เด็กมีความพร้อมที่จะเข้าโรงเรียนและพัฒนาตัวเองได้เต็มศักยภาพ  นอกจากนั้น ยูนิเซฟยังทำงานร่วมกับหน่วยงานให้บริการด้านสุขภาพและโภชนาการเพื่อให้บริการต่าง ๆ เป็นไปตามแนวทางการเลี้ยงดูเด็กอย่างใส่ใจ ที่จะช่วยให้เด็กปฐมวัยเติบโตได้อย่างเต็มศักยภาพ

ยูนิเซฟให้ความสำคัญกับการรวบรวมข้อมูลและการดำเนินการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการเรียนรู้และพัฒนาการของเด็กปฐมวัยเพื่อใช้ในการกำหนดนโยบาย และยูนิเซฟได้ร่วมมือกับหน่วยงานทั้งในภาครัฐ ภาคประชาสังคม และภาควิชาการ ในการปรับปรุงแนวทางการสนับสนุนงบประมาณให้แก่ศูนย์พัฒนาเด็กปฐมวัย และการพัฒนากรอบแนวทางการเลี้ยงดูบุตรเพื่อให้ครอบครัวต่าง ๆ สามารถสนับสนุนพัฒนาการของลูก ๆ ได้ดียิ่งขึ้น

เป้าหมายของยูนิเซฟ: เด็กในวัย 0-6 ปีจำนวนมากขึ้น โดยเฉพาะเด็กในกลุ่มที่ขาดโอกาสที่สุด มีพัฒนาการที่เหมาะสมกับวัยและพร้อมเข้าโรงเรียน