កម្មវិធី

សុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភ

សម្រាប់កុមារគ្រប់រូប សុខភាពល្អ និងអាហារូបត្ថម្ភ

© UNICEF/UNI861590/Hadrien Bonn — UNICEF/UNI861590/Hadrien Bonnaud

English
Khmer

លោតទៅ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ម្ដាយ ទារកទើបនឹងសម្រាល និងកុមារគ្រប់រូបមានសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត និងធំលូតលាស់។

ប្រទេសកម្ពុជាសម្រេចបានវឌ្ឍនភាពដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងវិស័យសុខភាពមាតា និងទារក ព្រមទាំងអាហារូបត្ថម្ភនៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ។ បច្ចុប្បន្ន កុមារកាន់តែច្រើនកំពុងរីករាយជាមួយនឹងវ័យកុមារភាពដែលកាន់តែសប្បាយរីករាយ និងមានសុខភាពកាន់តែល្អ ព្រមទាំងទទួលបានថ្នាំបង្ការសង្គ្រោះជីវិត ស្របពេលដែលកុមារកាន់តែតិចទៅដែលបានបាត់បង់ជីវិតរបស់ពួកគេដោយសារជំងឺដែលអាចបង្ការបាន។ ស្រ្តីជាម្ដាយកាន់តែច្រើននៅក្នុងតំបន់ពិបាកទៅដល់ ទទួលបានសេវាសុខភាពចាំបាច់នៅក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ ព្រមទាំងសម្រាលកូននៅក្នុងមូលដ្ឋានថែទាំសុខភាព។ សមិទ្ធផលទាំងនេះផ្ដល់ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះរឹងមាំ សម្រាប់ការបន្តមានវឌ្ឍនភាពនៅក្នុងវិស័យសុខភាព និងសុខុមាលភាពរបស់ស្រ្តី និងកុមារនៅក្នុងជំនាន់បន្តបន្ទាប់ខាងមុខ។

មរណភាពរបស់កុមារអាយុក្រោម៥ឆ្នាំបានធ្លាក់ចុះចំនួន ៧៥ភាគរយនៅក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍កន្លងមក ដោយក្នុងនោះ៖¹
មរណភាពរបស់ទារកអាយុក្រោម១ឆ្នាំធ្លាក់ចុះពី ៩៥នាក់មកនៅ ១២នាក់នៅក្នុងចំណោមកំណើតរស់ ១.០០០នាក់²
មរណភាពរបស់ទារកទើបនឹងសម្រាលក្នុងរយៈពេល ២៨ថ្ងៃដំបូងបានធ្លាក់ចុះពី ៣៧នាក់មកនៅត្រឹម៨នាក់នៅក្នុងចំណោមកំណើតរស់ ១.០០០នាក់³
ហើយភាពក្រិសក្រិននៅក្នុងចំណោមកុមារអាយុ៥ឆ្នាំបានធ្លាក់ចុះពី ៥០ភាគរយមនៅត្រឹម ២២ភាគរយ។⁴
៧៦ភាគរយនៃកុមារអាយុ ១២-២៤ខែបានទទួលថ្នាំបង្ការពេញលេញដោយអនុលោមទៅតាមកម្មវិធីជាតិ។⁵
កុមារចំនួនកាន់តែតិចដែលទទួលរងជំងឺឆ្លង ដូចជា ជំងឺរបេង គ្រុនចាញ់ មេរោគអេដស៍ កញ្ជ្រិល ជំងឺឆ្លងផ្លូវដង្ហើមស្រួចស្រាវ និងជំងឺរាគរូស។
មេរោគអេដស៍បានធ្លាក់ចុះចំណាត់ថ្នាក់ជាមូលហេតុទូទៅបំផុតនៃការស្លាប់ ដោយធ្លាក់ចុះពីចំណាត់ថ្នាក់ទីប្រាំពីរនៅឆ្នាំ២០០៩ ទៅដល់មានចំណាត់ថ្នាក់ទី១៩ នៅឆ្នាំ២០១៩។⁶

បញ្ហាប្រឈម

ថ្វីបើមានការកែលម្អនៅក្នុងសេវាសុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភក្ដី ពុំមែនកុមារគ្រប់រូបទទួលបានឱកាសធំលូតលាស់ដោយសុខភាពល្អ និងរឹងមាំឡើយ។ កុមារជាច្រើននៅតែពុំទទួលបានថ្នាំបង្ការជាប្រចាំរបស់ពួកគេ និងពុំទទួលបានអាហារូបត្ថម្ភគ្រប់គ្រាន់ ជាពិសេស នៅក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំដំបូងដ៏សំខាន់នៃជីវិតរបស់ពួកគេ។ ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមក មានការធ្លាក់ចុះនូវចំនួនទារកដែលទទួលបានការបំបៅដោះតែមួយមុខនៅក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែដំបូង ដែលមានសារសំខាន់ខ្លាំងចំពោះការរស់រានមានជីវិត និងការអភិវឌ្ឍ។ ស្រ្តីជាម្ដាយចំនួនច្រើនពេកហើយ ដែលនៅតែស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ សម្រាលកូន ឬក្រោយពេលសម្រាលកូនភ្លាម ហើយគ្រួសារជាច្រើនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ជនបទ ជួបប្រទះនឹងការលំបាកនៅក្នុងការទៅដល់មូលដ្ឋានសុខាភិបាល ឬអាចត្រឹមទទួលបានសេវាដែលមានកម្រិតប៉ុណ្ណោះ។

បើទោះជាមនុស្សចំនួនកាន់តែតិចបាត់បង់ជីវិតរបស់ពួកគេដោយសារមូលហេតុដែលអាចបង្ការបានក្ដី ការផ្លាស់ប្ដូររបៀបរបបរស់នៅ របបអាហារ និងគ្រោះថ្នាក់បរិស្ថាន កំពុងរួមចំណែកចំពោះការកើនឡើងនូវជំងឺមិនឆ្លង និងរបួស (NCDIs) ដែលជះឥទ្ធិពលទាំងលើកុមារ និងអ្នកថែទាំរបស់ពួកគេ។ មនុស្សកាន់តែច្រើនជួបប្រទះនឹងការលំបាកជាមួយនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជំងឺបេះដូង ដោយជំងឺភាគច្រើនចាប់ផ្ដើមឡើងនៅវ័យកុមារភាព ហើយពួកគេកំពុងជក់បារី និងប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន ព្រមទាំងជួបប្រទះនឹងបញ្ហាប្រឈមពាក់ព័ន្ធនឹងសុខភាពផ្លូវចិត្ត ដូចជា ការធ្លាក់ទឹកចិត្ត និងថប់បារម្ភ។ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោក និងការលង់ទឹកស្ថិតនៅក្នុងចំណោមមូលហេតុកំពូលៗនៃការស្លាប់របស់កុមារអាយុលើ ៥ឆ្នាំ។

ខុសគ្នាពីមនុស្សធំ កុមារពុំអាចគ្រប់គ្រងបរិស្ថានរស់នៅរបស់ពួកគេបានឡើយ។ ដូចគ្នានឹងកុមាររាប់លាននាក់នៅជុំវិញពិភពលោកនេះដែរ កុមារកម្ពុជាមានភាពងាយរងគ្រោះខ្លាំង និងរងផលប៉ះពាល់ពីការគំរាមកំហែងដែលកំពុងលេចឡើងពីបរិស្ថាន និងអាកាសធាតុ ដូចជា ភាពតានតឹងក្នុងចិត្តដោយសារកម្ដៅ ការពុលជាមួយនឹងលោហៈពុល និងការបំពុលខ្យល់ ដែលគំរាមកំហែងចំពោះសមិទ្ធផលដែលពិបាកសម្រេចបានពាក់ព័ន្ធនឹងការរស់រានមានជីវិត សុខភាព និងសុខុមាលភាពរបស់កុមារ និងយុវវ័យ។

មរណភាពរបស់មាតាបានធ្លាក់ចុះបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះនៅរវាងឆ្នាំ២០១៤ និងឆ្នាំ២០២១ (ពី១៧០នាក់មកនៅ ១៥៤នាក់ក្នុងចំណោមកំណើតរស់ ១០០.០០០នាក់)។⁷
២២ភាគរយនៃកុមារអាយុក្រោម៥ឆ្នាំ មានភាពក្រិសក្រិន ដែលជាការធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤ មក ប៉ុន្តែភាពស្គមស្គាំងនៅក្នុងវ័យកុមារភាពនៅតែពុំមានការប្រែប្រួលនៅក្នុងកម្រិត ៩,៦ភាគរយ។⁸
ភាពលើសទម្ងន់នៅវ័យកុមារភាពបានកើនឡើងទ្វេដងពី ២ភាគរយទៅ៤ភាគរយនៅរវាងឆ្នាំ២០១៤ និងឆ្នាំ២០២១។⁹
ភាគរយនៃកុមារ “ដែលពុំទទួលបានថ្នាំបង្ការ” នៅកម្ពុជាបានកើនឡើងពី ៦ភាគរយទៅ ៨ភាគរយនៅរវាងឆ្នាំ២០១៤ និងឆ្នាំ២០២១។¹⁰
មរណភាពរបស់កុមារជិតម្នាក់ក្នុងចំណោមមរណភាពរបស់កុមារអាយុក្រោម៥ឆ្នាំចំនួន៥នាក់ បង្កពីការបំពុលខ្យល់នៅក្នុង និងក្រៅអគារ/ផ្ទះ។¹¹
កុមារអាយុ០-៩ឆ្នាំនៅកម្ពុជាចំនួនប្រហែលពាក់កណ្ដាលត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថា មានកំណើនកម្រិតសារធាតុសំណនៅក្នុងឈាម (លើសពី ៥ µg/dL) ជាកម្រិតមួយដែលនាំឱ្យមានការធ្លាក់ចុះនូវប្រាជ្ញារបស់កុមារ ការលំបាកពាក់ព័ន្ធនឹងអាកប្បកិរិយា និងបញ្ហាការរៀនសូត្រ។¹²
ការបំបៅដោះម្ដាយតែមួយមុខនៅក្នុងចំណោមកុមារអាយុ ០-៥ខែបានធ្លាក់ចុះពី ៦៥ភាគរយនៅឆ្នាំ២០១៤ មកនៅត្រឹម ៥១ភាគរយនៅឆ្នាំ២០២១។¹³
កុមារអាយុ៦-២៤ខែចំនួនពាក់កណ្ដាលប៉ុណ្ណោះ ដែលទទួលបានអាហារបន្ថែមដែលសមស្របទៅតាមអាយុ និងជាអាហារដែលមានភាពចម្រុះគ្នា។¹⁴

ដំណោះស្រាយ

កម្មវិធីសុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភរបស់យូនីសេហ្វប្រចាំកម្ពុជាសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៤-២០២៨ ធ្វើការងារឆ្ពោះទៅរកការបំពេញសិទ្ធិកុមារគ្រប់រូបក្នុងការទទួលបានសុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភល្អ ដូចមានចែងនៅក្នុងអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីសិទ្ធិកុមារ (UNCRC) និងការសម្រេចបានគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDGs) នៅត្រឹមឆ្នាំ២០៣០។

យូនីសេហ្វធ្វើការងារជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងដៃគូនានា ដើម្បីពង្រឹងប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពបឋមនៅកម្ពុជា សំដៅធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធនេះអាចឆ្លើយតបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំពោះបញ្ហាប្រឈមសុខភាពបច្ចុប្បន្ន និងកំពុងលេចឡើង ដោយធានាថា ទារកទើបនឹងសម្រាល កុមារ យុវវ័យ ស្រ្តី និងអ្នកថែទាំគ្រប់រូប ជាពិសេស អ្នកទាំងឡាយ ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពលំបាក អាចទទួលបានសុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភកាន់តែល្អប្រសើរ ព្រមទាំងរស់នៅក្នុងបរិស្ថានដែលកាន់តែមានសុវត្ថិភាព។

កសាងបរិស្ថានមួយ ដែលអាចធ្វើឱ្យមានសុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភល្អ

ការកែលម្អប្រព័ន្ធសុខាភិបាល គឺជាវិធីមួយក្នុងចំណោមវិធីដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការធ្វើបរិវត្តកម្មជីវិតរបស់កុមារ និងធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំចំពោះសុខភាពរបស់កុមារគ្រប់រូបនៅក្នុងពេលជាមួយគ្នា។ យើងចូលរួមជាលក្ខណៈយុទ្ធសាស្រ្តជាមួយរដ្ឋាភិបាលដើម្បីពង្រឹងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ ដោយធានាថា មានបរិក្ខារផ្គត់ផ្គង់សុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភសង្គ្រោះជីវិត ព្រមទាំងកែលម្អការទទួលបានរបបអាហារ សេវា និងការអនុវត្តដ៏ល្អបំផុត រួមទាំងការព្យាបាលសង្គ្រោះជីវិតកុមារដែលមានភាពស្គមស្គាំងស្រួចស្រាវធ្ងន់ធ្ងរ។ យើងចូលរួមជាមួយវិស័យឯកជន ដើម្បីស្វែងរកមតិគាំទ្រចំពោះផលិតផល និងការអនុវត្តធុរកិច្ច ដែលគាំទ្រដល់អាហារូបត្ថម្ភដ៏ល្អបំផុត។ យើងជួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងអាជ្ញាធរជាតិក្នុងការប្រមូលភស្តុតាង និងប្រើប្រាស់ព័ត៌មានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ជាពិសេស នៅក្នុងវិស័យដែលកំពុងលេចឡើង ដូចជា ជំងឺមិនឆ្លង និងរបួស ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ សុខភាពបរិស្ថាន ព្រមទាំងសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់កុមារ និងយុវវ័យ សម្រាប់ការរៀបចំច្បាប់ គោលនយោបាយ យុទ្ធសាស្រ្ត បទដ្ឋានជាតិ និងគោលការណ៍ណែនាំដែលយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះកុមារជាចម្បង។

ផ្ដល់ភាពអង់អាចជូនសហគមន៍ និងបង្កើតសេចក្ដីត្រូវការសុខភាព

ការចូលរួមជាមួយនឹងវេទិកានានាដែលមានស្រាប់នៅក្នុងសហគមន៍ធានាថា សុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភល្អអាចទៅដល់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ពិបាកទៅដល់។ សេវាផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងសហគមន៍លើកកម្ពស់ការអនុវត្តចាំបាច់នានា ដូចជា ការបំបៅដោះតែមួយមុខ និងការចិញ្ចឹមបីបាច់ថែទាំ ព្រមទាំងគូសបញ្ជាក់អំពីសារសំខាន់នៃពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអ្នកប្រតិបត្តិការងារសុខភាពដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់។ ការផ្សព្វផ្សាយអំពីសុខភាពជាប្រចាំនៅក្នុងសហគមន៍ដែលពិបាកទៅដល់ ក៏ផ្ដល់ជូនប្រជាជន និងកុមារងាយរងគ្រោះបំផុតនូវលទ្ធភាពទទួលបានសេវាថែទាំសុខភាពបឋមដ៏សំខាន់បំផុតផងដែរ ដូចជា ការផ្ដល់ថ្នាំបង្ការជាប្រចាំ ការពិនិត្យតាមដាន និងការលើកកម្ពស់ការធំលូតលាស់របស់កុមារ ព្រមទាំងការព្យាបាលភាពស្គមស្គាំងស្រួចស្រាវធ្ងន់ធ្ងរ ដោយធានាថា ពួកគេទទួលបានកិច្ចការពារពីជំងឺដែលអាចបង្ការបាន។ អ្នកស្ម័គ្រចិត្តសុខភាពប្រកបដោយការលះបង់នៅក្នុងសហគមន៍ដើរតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការលើកកម្ពស់អាកប្បកិរិយាស្វែងរកសុខភាពបែបវិជ្ជមាន។

ការធ្វើឱ្យសុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភមានភាពឆ្លាតខាងអាកាសធាតុ

កុមារនៅកម្ពុជាងាយរងផលប៉ះពាល់សុខភាពពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងគ្រោះថ្នាក់បរិស្ថាន ដោយមានការរកឃើញសារធាតុពុលដ៏គ្រោះថ្នាក់នៅក្នុងខ្យល់ដែលពួកគេដកដង្ហើម នៅក្នុងអាហារដែលពួកគេទទួលទាន និងសូម្បីតែនៅក្នុងរបស់របរលេងដែលពួកគេលេងផងដែរ។ កម្ពុជាស្ថិតនៅក្នុងចំណោមប្រទេសនានានៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់បំផុតពាក់ព័ន្ធនឹងការបំពុលនៅជុំវិញខ្លួន ការបំពុលក្នុងអគារ/ផ្ទះ និងការប៉ះពាល់នឹងសារធាតុសំណ។ យូនីសេហ្វកំពុងដឹកនាំគំនិតផ្ដួចផ្ដើមនានា ដើម្បីកែលម្អសេវាសុខភាពសម្រាប់កុមារ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាពពីបរិស្ថាន។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនានា រួមមាន ការពង្រឹងមូលដ្ឋានសុខាភិបាលជាមួយនឹងការបំពុលទាប ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រកបដោយផាសុកវត្ថុ និងភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ ទំនើបកម្មបរិក្ខារវេជ្ជសាស្រ្ត និងបរិក្ខារ WASH ព្រមទាំងការផ្ដល់ការបណ្ដុះបណ្ដាលចាំបាច់ជូនដល់បុគ្គលិកសុខាភិបាល ដើម្បីជួយពួកគេឆ្លើយតបចំពោះការគំរាមកំហែងសុខភាពពីបរិស្ថាន។

យូនីសេហ្វធ្វើការងារយ៉ាងសកម្មដើម្បីស្វែងរកមតិគាំទ្រចំពោះគោលនយោបាយ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត ដែលលើកទឹកចិត្តកុមារ យុវជន និងសហគមន៍របស់ពួកគេឱ្យប្រើប្រាស់ចំណីអាហារមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ធន់នឹងអាកាសធាតុ និងសម្បូរជីវជាតិ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយការទទួលបានចំណីអាហារដែលពុំមានសុខភាពល្អ អាចមានគ្រោះថ្នាក់ ឬអាហារកែច្នៃដែលមានការបំពុល។ យុទ្ធនាការកែលម្អចំណីអាហាររបស់ខ្ញុំ ដែលជាចលនាមួយដឹកនាំដោយយុវជន កំពុងបោះជំហានគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុងការស្វែងរកមតិគាំទ្រចំពោះបរិស្ថានចំណីអាហារដែលមានសុខភាពកាន់តែល្អ និងបានបង្កការចូលរួមយុវជនរាប់សែននាក់នៅតាមប្រព័ន្ធអនឡញដោយជោគជ័យ។

_{ក្រុមការងារអន្តរទីភ្នាក់ងារសហប្រជាជាតិសម្រាប់ការប៉ាន់ស្មានអំពីមរណភាព (UN IGME)}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_{បន្ទុកជំងឺសកល (GBD) នៃវិទ្យាស្ថានម៉ាទ្រិចសុខភាព និងការវាយតម្លៃ (IHME)}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_{កុមារ “ដែលពុំទទួលបានថ្នាំបង្ការ” សំដៅទៅដល់កុមារ ដែលពុំទទួលបានដូសដំបូងនៃថ្នាំបង្ការរោគខាន់ស្លាក់ តេតាណូស និងក្អកមាន់ (DPT)}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_{UNICEF & Pure Earth. (2020).}_{The toxic truth: Children's exposure to lead pollution undermines a generation of future potential.}_{UNICEF. Retrieved from}_{https://www.unicef.org/reports/toxic-truth-childrens-exposure-to-lead-pollution-2020}_._{Note: If recent national surveys on blood lead levels are available but not yet included in IHME estimates, UNICEF and Pure Earth recommend prioritizing national data. More details can be found at}_{lead.pollution.org}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}
_CDHS_{, ២០២១-២០២២}