អ្នកតស៊ូមតិវ័យក្មេង ៖ «កុមារីគឺជាសិស្ស មិនមែនជាកូនក្រមុំទេ»

បងប្អូនជីដូនមួយរបស់កុមារី ម៉ារ៉ានី អាយុ ១២ ឆ្នាំ បានរៀបការនៅអាយុ ១៥ ឆ្នាំ បោះបង់ការសិក្សា ហើយ​បន្តិចក្រោយមកក៏មានកូន។ 

កុមារីបាននិយាយថា៖ «វាពិតជាលំបាកខ្លាំងណាស់សម្រាប់គាត់។ គាត់មិនចេះរកប្រាក់ចំណូលទេ គាត់ធ្វើស្រែចម្ការរាល់ថ្ងៃ ប៉ុន្តែមិនសូវទទួលបានចំណូលប៉ុន្មានឡើយ។ នៅពេលខ្ញុំឃើញគេរៀបការ វាធ្វើឱ្យខ្ញុំចង់បន្តការសិក្សា ហើយខ្ញុំមិនចង់ជួប​រឿង​បែបនេះទេ»។ 

ស្ថិតក្នុងវ័យ ២៥ ឆ្នាំ កញ្ញា រុន ចាន់ធូ ដែលដឹកនាំថ្នាក់រៀននាថ្ងៃនេះ​បានលើកឡើងថា រឿងរ៉ាវបែបនេះកើតមានឡើងនៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងចំណោមសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចក្នុងខេត្តរតនគិរី។ កុមារីជាច្រើនមើលឃើញថាការបោះបង់ការសិក្សា និងការរៀបការគឺជាវិធីកាត់បន្ថយបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុរបស់ឪពុកម្តាយ។ ប៉ុន្តែការពិតជាក់ស្តែង វាអាចដាក់​អន្ទាក់ពួកគេឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពក្រីក្រទៅវិញ ហើយធ្វើឱ្យពួកគេមានឱកាសដែលមានកម្រិតក្នុងការរកប្រាក់ចំណូល និងកែលម្អជីវភាពគ្រួសារ។ 

កញ្ញា ចាន់ធូ បានចំណាយពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ នៅតាមសាលារៀន និងភូមិនានាទូទាំងខេត្ត ដើម្បីផ្តល់ឱ្យកុមារីនូវជម្រើសអនាគតថ្មីមួយទៀត។ 

កញ្ញាមានប្រសាសន៍ថា «ខ្ញុំចង់ឱ្យកុមារយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់ និងបញ្ហានានាដែលកើតឡើងនៅពេលពួកគេរៀបការទាំងវ័យក្មេង។ សម្រាប់រូបខ្ញុំផ្ទាល់ ខ្ញុំមិនចង់ឃើញពួកគេមានការស្តាយក្រោយនៅពេលអនាគតនោះទេ»។ 

កញ្ញា ចាន់ធូ គឺជាប្រធានក្រុមតំណាងយុវវ័យ និងយុវជន (AYRG) ប្រចាំខេត្តរតនគិរី ដែលជាបណ្តាញយុវជនថ្នាក់ជាតិមួយទទួលបានការគាំទ្រពីយូនីសេហ្វ ក្នុងការលើកកម្ពស់យុវជនឱ្យក្លាយជាអ្នកតស៊ូមតិដើម្បីសិទ្ធិរបស់ពួកគេ។ ដោយទទួលបានការគាំទ្រពីក្រសួងការបរទេស និងពាណិជ្ជកម្មនៃរដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី (DFAT) យូនីសេហ្វកំពុងធ្វើការងារជាមួយគណៈកម្មាធិការដើម្បីសិទ្ធិកុមារកម្ពុជា (CRC-Cambodia) ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពសមាជិក AYRG ឱ្យដឹកនាំការតស៊ូមតិប្រឆាំងនឹងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍វ័យកុមារនៅក្នុងសហគមន៍របស់ពួកគេ តាមរយៈការចុះផ្ទាល់នៅតាមសាលារៀន ការចុះផ្សព្វផ្សាយតាមភូមិជាក្រុម និងការចុះតាម​ផ្ទះ។ នៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី និងខេត្តរតនគិរី សមាជិក AYRG ជាង ២៣០ នាក់ ត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលអំពីការតស៊ូមតិប្រឆាំងនឹងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍វ័យកុមារ រហូតមកទល់ពេលនេះ តាមរយៈ CRC-Cambodia។ 

ក្នុងម៉ោងផ្សព្វផ្សាយ កញ្ញា ចាន់ធូ បានពន្យល់ថា ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ទាំងវ័យក្មេងបានឆក់យកសិទ្ធិរបស់កុមារីក្នុងការធ្វើសម្រេចចិត្តលើជីវិតរបស់ខ្លួនឯង ហើយកុមារីប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៃហិង្សាក្នុងគ្រួសារ និងផលវិបាកសុខភាពបណ្តាលមកពីការមានផ្ទៃពោះទាំងវ័យក្មេង ព្រមទាំងការបោះបង់ការសិក្សាដែលធ្វើឱ្យពួកគេបាត់បង់ទំនាក់ទំនងពីមិត្តភក្តិ និងសហគមន៍ ហើយកាត់បន្ថយជម្រើសសម្រាប់អនាគតរបស់ពួកគេ។ សាររបស់កញ្ញាគឺសំដៅលើមនុស្សគ្រប់រូប ៖ កុមារី កុមារា យុវជន អាណាព្យាបាល​កុមារ និងអ្នកភូមិទាំងអស់ ប៉ុន្តែម៉ោងផ្សព្វផ្សាយនៅតាមសាលារៀន ត្រូវបានកញ្ញាបញ្ជាក់ថាជាកូនសោសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរការគិតតាំងពីតូច។ 

កញ្ញាបាននិយាយថា៖ «តាមការសង្កេតរបស់ខ្ញុំ កុមារតូចៗនៅសាលារៀនមានការយកចិត្តទុកដាក់ និងផ្ចង់ចិត្ត​ស្តាប់បានល្អជាង​។ នៅក្នុងសហគមន៍ នៅពេលយើងនិយាយចប់ មេរៀនសម្រាប់ពួកគេក៏បញ្ចប់ដែរ។ យើងអាចត្រឹមតែផ្សព្វផ្សាយឱ្យពួកគេបានដឹង ប៉ុន្តែយើងមិនអាចផ្លាស់ប្តូរចិត្តរបស់ពួកគេបានដោយងាយនោះទេ»។ 

អត្រានៃការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍វ័យកុមារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បានថយចុះបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ដោយបានកាត់បន្ថយពី ២៥ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ២០០០ មកត្រឹម ១៨ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ២០២២។ នៅក្នុងខេត្តមួយចំនួនដែលមានប្រជាជនជនជាតិដើមភាគតិចរស់នៅច្រើន រួមមានខេត្តរតនគិរី (៤៨%) ស្ទឹងត្រែង (៤១%) មណ្ឌលគិរី (៣៣%) និងព្រះវិហារ (៣៣%) ទម្លាប់នៃការរៀបការទាំងវ័យក្មេងនេះនៅតែមានវិសាលភាពទូលំទូលាយនៅឡើយ¹។ 

ប៉ុន្តែ ខណៈពេលដែលមូលហេតុវប្បធម៌មួយចំនួនដែលនៅពីក្រោយការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍វ័យកុមារមិនទាន់បានផ្លាស់ប្តូរ កញ្ញា ចាន់ធូ បានលើកឡើងថា ហានិភ័យដែលកុមារកំពុងប្រឈមមុខកំពុងមានការប្រែប្រួល។ ទោះបីជានៅក្នុងតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាលនៃប្រទេសកម្ពុជានេះក្តី យុវជនមានការតភ្ជាប់បណ្តាញអ៊ីនធឺណិតច្រើនជាងពេលណាៗទាំងអស់ ហើយកុមារីជាច្រើនបានជួបស្វាមីនាអនាគតរបស់ពួកគេតាមរយៈកម្មវិធីបណ្តាញសង្គម ដូចជា Facebook ជាដើម។ កញ្ញា ចាន់ធូ មានការព្រួយបារម្ភថា និន្នាការថ្មីនេះអាចបង្កើតឱ្យមានឱកាសថ្មីសម្រាប់ការល្បួងលួងលោម និងការកេងប្រវ័ញ្ច ដែលធ្វើឱ្យការចុះអប់រំកុមារឱ្យបានលឿន និងជួយពួកគេឱ្យមើលឃើញពីគ្រោះថ្នាក់ កាន់តែមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងឡើង។ 

កញ្ញាបានរៀបរាប់ថា៖ «កុមារីត្រឹមតែថ្នាក់ទី៣ ឬទី៤ ដែលមានអាយុ ១២ ឬ ១៣ ឆ្នាំ បានណាត់ជួបជាមួយបុរសអាយុ ២០ ជាងមកពីខេត្តផ្សេងឱ្យមកស្នាក់នៅជាមួយពួកគេ​។ ឪពុកម្តាយមិននៅផ្ទះទេ ព្រោះពួកគេទៅធ្វើចម្ការកៅស៊ូនៅឯក្នុងព្រៃ។ រឿងនេះបានកើតឡើងចំពោះគូស្នេហ៍បីឬបួនគូរួចមកហើយ។ ហើយពួកគេមិនមែននៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នានោះទេ។ ជួនកាល បុរសទាំងនោះថែមទាំងមិនមែនជាក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចដូចគ្នាផង»។ 

កញ្ញាដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា ការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថ និងទម្លាប់ដែលបាន​ចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ នឹងមិនអាចកើតឡើងក្នុងរយៈពេលមួយយប់នោះទេ ប៉ុន្តែកញ្ញាជឿជាក់ថា សារអប់រំប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលផ្ញើចេញដោយយុវជនដែលយល់ដឹងពីសហគមន៍របស់ពួកគេ អាចផ្លាស់ប្តូរការរំពឹងទុកជាបណ្តើរៗអំពីអ្វីដែលជាអនាគតរបស់កុមារី។ 

«ទោះបីជាយើងបានចុះផ្សព្វផ្សាយអប់រំបែបនេះក៏ដោយ ក៏បញ្ហានេះនៅតែបន្តកើតមាន។ ការរៀបការទាំងវ័យក្មេងនៅតែបន្តកើតមានឡើង» នេះជាការលើកឡើងរបស់ យុវតី សឿម អាយុ ១៧ ឆ្នាំ ដែលជាសមាជិក AYRG មកពីសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចគ្រឹងនៅក្បែរនោះ ដែលសង្ឃឹមថានឹងដើរតាមគំរូរបស់កញ្ញា ចាន់ធូ។ «នោះហើយជាមូលហេតុដែលខ្ញុំចង់ធ្វើការជាមួយ AYRG ដើម្បីទទួលបានការគាំទ្របន្ថែមទៀតក្នុងការជួយផ្សព្វផ្សាយសារនេះឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយបន្ថែមទៀត»។ 

ដូចគ្នានឹងកញ្ញា ចាន់ធូ ដែរ យុវតី សឿម បានជ្រើសរើសផ្លូវជីវិតផ្សេងសម្រាប់ខ្លួនឯង។ នាងគ្មានផែនការបោះបង់ការសិក្សានោះទេ ទោះបីជាមានជីវភាពគ្រួសារមានការលំបាកយ៉ាងណាក៏ដោយ និងដោយសារការទទួលបានអាហារូបករណ៍ ការខិតខំប្រឹងប្រែង និងការប្តេជ្ញាចិត្ត នាងជិតបញ្ចប់ការសិក្សានៅវិទ្យាល័យមួយក្បែរក្រុងរតនគិរី ដែលមានចម្ងាយប្រហែលមួយម៉ោងពីភូមិរបស់នាង។ 

នាងបាននិយាយថា៖ «និយាយតាមត្រង់ គ្រួសាររបស់ខ្ញុំមិនសូវមានជីវភាពធូរធារនោះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំពិតជាមិនចង់បោះបង់ការសិក្សាឡើយ។ ទាំងឪពុក និងម្តាយរបស់ខ្ញុំសុទ្ធតែមិនចេះអក្សរ។ ពួកគាត់តែងតែជំរុញ និងលើកទឹកចិត្តខ្ញុំឱ្យខិតខំរៀនសូត្រ។ ពួកគាត់ដឹងថា ប្រសិនបើគ្មានការអប់រំទេ វាពិតជាលំបាកខ្លាំងណាស់ក្នុងការស្វែងរកការងារធ្វើ។ ពួកគាត់បាននិយាយថា ប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់ស្រឡាញ់ខ្ញុំយ៉ាងពិតប្រាកដ គេត្រូវតែរង់ចាំ»។ 

ឥឡូវនេះ នាងចង់ជួយអ្នកដទៃឱ្យធ្វើការជ្រើសរើសដូចរូបនាងដែរ។ នាពេលអនាគត នាងសង្ឃឹមថានឹងឃើញឪពុកម្តាយកាន់តែច្រើនលើកទឹកចិត្តកូនៗរបស់ពួកគេឱ្យបន្តការសិក្សា ដូចដែលឪពុកម្តាយរបស់នាងបានធ្វើដែរ។ 

នាងបានបន្ថែមថា៖ «ខ្ញុំចង់អប់រំឪពុកម្តាយ។ ខ្ញុំចង់ឱ្យពួកគាត់ណែនាំតម្រង់ទិសកូនៗរបស់ពួកគាត់តាំងពីវ័យក្មេងមកម្ល៉េះ»។ 

នាងបានលើកឡើងថា ការផ្លាស់ប្តូរគឺអាចទៅរួច។ នាងមិនបានស្រមៃតូចតាចនោះទេ មិនថាសម្រាប់ខ្លួនឯង ឬសម្រាប់សហគមន៍របស់នាងឡើយ។ 

នាងបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំចង់ក្លាយជាមេឃុំ»។ របៀបវារៈដំបូងរបស់នាងគឺ៖ «ខ្ញុំនឹងដោះស្រាយបញ្ហាអាពាហ៍ពិពាហ៍វ័យកុមារ។ ខ្ញុំចង់លុបបំបាត់ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍វ័យកុមារឱ្យអស់ទាំងស្រុងចេញពីសហគមន៍ទាំងមូល»។ 

¹ ការអង្កេតប្រជាសាស្ត្រ និងសុខភាពនៅកម្ពុជា (CDHS) ឆ្នាំ២០២១–២០២២