ការប្រារព្ធទិវាកុមារពិភពលោកនៅខេត្ត មណ្ឌលគិរី ពង្រឹងសិទ្ធិអំណាចដល់យុវជន និងជំរុញនូវសកម្មភាពឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិអាកាសធាតុ

ខេត្តមណ្ឌលគិរី ថ្ងៃទី ២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៤ – កុមារ យុវជន អាជ្ញាធរ អង្គការសង្គមស៊ីវិល ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍មកពីគ្រប់វិស័យ ព្រមទាំងសិល្បករ សិល្បការនីនានា​បានមកជួបជុំគ្នានៅខេត្តមណ្ឌលគិរី ដែលជាខេត្តមួយនៅភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីអបអរសាទរទិវាកុមារពិភពលោក និងរំលឹកខួបនៃការអនុម័តអនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិកុមារ។

នៅឆ្នាំនេះ យូនីសេហ្វប្រចាំកម្ពុជា មានគោលបំណងបន្តលើកកម្ពស់ការចូលរួម និងសំឡេងរបស់កុមារ និងយុវជនក្នុងនាមជាអ្នកតស៊ូមតិគាំទ្រសិទ្ធិកុមារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយចាប់ដៃគូជាមួយក្រុមយុវជន ភ្លើងគប់ យូនីសេហ្វធ្វើការសហការរៀបចំកម្មវិធី បុណ្យភូមិមានជើង ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍រយៈពេលបីថ្ងៃដែលដឹកនាំដោយយុវជន ផ្តោតលើការបន្សាំនឹងវិបត្តិអាកាសធាតុ និងការថែរក្សាបរិស្ថាន។

លោកបណ្ឌិត វីល​ ផាកស៍ នាយកយូនីសេហ្វ ប្រចាំកម្ពុជា បានថ្លែងក្នុងពិធីអបអរសាទរ​ទិវាកុមារពិភពលោក នៅសាលាបឋមសិក្សាពូលូង និងដោយមានការចូលរួមពីឯកឧត្តមអភិបាលរងខេត្តថា «ពួកយើងមកជួបជុំគ្នានៅទីនេះក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី ដើម្បីអបអរសាទរនូវកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីភាពជោគជ័យរបស់កុមារ និងយុវជននៅ​ កម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ថ្ងៃនេះក៏ជាថ្ងៃ​រំលឹកយើងអំពីបញ្ហាប្រឈមពិបាកៗ ដែលកុមារនៅតំបន់ដាច់ស្រយាលកំពុងប្រឈមមុខ ដែលមិនបាន​ទទួលបានសេវាសំខាន់ៗ និងកាន់តែងាយរងគ្រោះទៅនឹងផលប៉ះពាល់ដែលបំផ្លិចបំផ្លាញ និងគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិតពីបញ្ហា​ប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ក្នុងកម្រិតមិនសមាមាត្រគ្នា។»

ថ្វីបើ​ប្រទេសកម្ពុជាបានសម្រេចនូវសមិទ្ធផលគួរជាទីមោទនភាព​ ក្នុងការអនុវត្តអនុសញ្ញាស្ដីពីសិទ្ធិកុមារក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះក៏ដោយ ក៏បញ្ហាប្រឈមនៅតែបន្តកើតមាន ជាពិសេសនៅតំបន់ដាច់ស្រយាល ដូចជាខេត្តមណ្ឌលគិរីជាដើម។ កុមារជាច្រើននៅក្នុងខេត្តនេះប្រឈមនឹងវិសមភាពសំខាន់ៗ និងកង្វះខាតជាច្រើន។ ជិតមួយភាគបី (២៩ ភាគរយ) នៃកុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំមានជំងឺក្រេះក្រិន ហើយកុមារប្រហែល ១ នាក់ក្នុងចំណោម ១០ នាក់ (១១ ភាគរយ) នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី មិនទាន់បានទទួលថ្នាំបង្ការ​ណាមួយទេ ដែលលើសពីមធ្យមភាគជាតិ ៣ ភាគរយ។ គួរឱ្យព្រួយបារម្ភ មួយភាគបីនៃស្ត្រីដែលមានអាយុចន្លោះពី ២០-២៤ ឆ្នាំ បានរៀបការមុនពេលពួកគេមានអាយុ ១៨ ឆ្នាំ ដែលជាអត្រាខ្ពស់បំផុតទីពីរនៅក្នុងប្រទេស។^[1]

កុមារនៅក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរីក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងអនាគតមិនច្បាស់លាស់ ដោយសារកំណើននៃការបំពុលអាការធាតុ និងបរិស្ថានដែលមិនអាចស្មានទុកមុន ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ក្នុងកម្រិតមិនសមាមាត្រគ្នាទៅលើសុខុមាលភាពរបស់កុមារ។ យោងតាមសន្ទស្សន៍ហានិភ័យអាកាសធាតុលើកុមារ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នាពេលថ្មីៗនេះ ៩២% នៃចំនួនប្រជាជនដែលមានអាយុក្រោម ១៨ ឆ្នាំ គឺមានភាពងាយរងគ្រោះខ្លាំង ឬខ្លាំងខ្ពស់ ចំពោះគ្រោះថ្នាក់ ការតក់ស្លុត និងភាពតានតឹងពីបញ្ហាអាកាសធាតុ និងបរិស្ថាន ដោយសារពួកគេមានកម្រិតក្នុងការទទួលបានសេវាសង្គមសំខាន់ៗ។

ចាប់ពីថ្ងៃទី ២២ ដល់ថ្ងៃទី ២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៤ អ្នកស្ម័គ្រចិត្តវ័យក្មេងជាង ១០០ នាក់នឹងដឹកនាំការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ បុណ្យភូមិមានជើង​ នៅភូមិជនជាតិដើមភាគតិច នៃខេត្តមណ្ឌលគិរី។ យុវជន រួមទាំងអ្នកដែលមកពីជនជាតិដើមភាគតិច នឹងធ្វើសិក្ខាសាលាស្តីពីសិទ្ធិកុមារ ការបន្ស៊ាំនឹងវិបត្តិអាកាសធាតុ សុខភាពផ្លូវចិត្ត អាហារូបត្ថម្ភ និងបំណិនជីវិតសំខាន់ៗផ្សេងទៀត។ នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី ២៣ ខែវិច្ឆិកា សិល្បករល្បីៗជាច្រើនដូចជា កញ្ញា ឆាឆា​ អ្នកនាង មិន ចេនី កញ្ញា កេសរ កញ្ញា ស៊ីន យូប៊ីន​ នាយ ពាក់មី អ្នកនាង​ ម៉េង កែវពេជ្ជតា​ កញ្ញា កេសរ កញ្ញា រ៉េត ស៊ូហ្សាណា កញ្ញា រ៉ក់ស៊្សី និងតារាល្បីៗជាច្រើនទៀតនឹងសម្តែងនៅទីតាំងដំរីដែក ក្រុងសែនមនោរម្យ ដើម្បីអបអរនូវសិទ្ធិកុមារ និងលើកទឹកចិត្តយុវជន។

លោកបណ្ឌិត វីល ផាកស៍ មានប្រសាសន៍ថា «ខណៈយើងកំពុងប្រារព្ធពិធីនេះក្នុងពេលកុមារស្ថិតក្នុងស្ថានភាពទាំងអស់នេះក៏ដោយ ខ្ញុំ​សូមចែករំលែកនូវសារនៃក្ដីសង្ឃឹម។ តាមរយៈការពង្រឹងសិទ្ធិអំណាចដល់យុវជន និងកុមារឱ្យក្លាយជាអ្នកដឹកនាំ និងធ្វើសកម្មភាពទប់ទល់នឹងបញ្ហាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ជីវិត សហគមន៍ និងអនាគតរបស់ពួកគេ យើងទាំងអស់គ្នាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីសក្ដានុពលដ៏ធំធេងរបស់ពួកគេ ដែលជាកត្តាជំរុញធ្វើឲ្យសង្គមមានភាពរីកចម្រើន»។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ទៀតថា «នាទិវាកុមារពិភពលោកនេះ សូមយើងទាំងអស់លើកទឹកចិត្ត​អ្នកដឹកនាំវ័យក្មេងទាំងនេះ ដើម្បីកសាងអនាគតកាន់តែល្អប្រសើរ និងប្រកបដោយភាពធន់​សម្រាប់កុមារ និងប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូល»។

ខេត្តមណ្ឌលគិរី គឺជាខេត្តមួយដែលមានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចពូនងចំនួនច្រើន ហើយកម្មវិធីអប់រំពហុភាសាបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់។ តាមរយៈការបង្រៀនកុមារជាភាសាកំណើតរបស់ពួកគេជាមួយនឹងភាសាខ្មែរ កម្មវិធីនេះធានាថា កុមារអភិវឌ្ឍជំនាញអក្ខរកម្មមូលដ្ឋាន ខណៈពេលដែលរក្សាបាននូវអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ពួកគេសម្រាប់អនាគតដ៏ត្រចះត្រចង់។

កុមារី​ ភា ម៉ានី ជាសិស្សថ្នាក់ទី ៦ក រៀននៅសាលាបឋមសិក្សាពូលូង បាននិយាយថា «ទិវាកុមារពិភពលោក គឺជាថ្ងៃសម្រាប់កុមារដូចជារូបខ្ញុំ ដែលរំលឹកពីសិទ្ធិរបស់កុមារទាំងអស់ សិទ្ធិទទួលបានការអប់រំ ការរីកលូតលាស់ និងការថែទាំជាដើម។ ខ្ញុំរីករាយណាស់ ដែលនៅសាលារបស់ខ្ញុំបានបង្រៀនខ្ញុំទាំងភាសាកំណើតរបស់ខ្ញុំ និងភាសាខ្មែរផងដែរ។ លោកគ្រូ អ្នកគ្រូមានម៉ោងបង្រៀនជាពីរភាសា ដែលជួយឱ្យខ្ញុំ និងមិត្តភក្កិទាំងអស់ស្គាល់ភាសារបស់យើង និងចេះភាសាខ្មែរ។ ការរៀននេះធ្វើឱ្យយើងចេះអាន សរសេរ និងស្តាប់បានល្អ»។

ទិវាកុមារពិភពលោក គឺជាទិវាជាសកល ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពគាំទ្រកុមារ និងអនុវត្តដោយកុមារ។ ទិវានេះរំលឹកដល់ការអនុម័តអនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិកុមារនៅថ្ងៃទី ២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៨៩ ដែលប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២។ យូនីសេហ្វ និងដៃគូរបស់ខ្លួនសូម​អំពាវនាវឱ្យមានការរួបរួមគ្នាមួយ ដែលគ្មានកុមារណាម្នាក់ត្រូវបានគេទុកចោល ​សិទ្ធិរបស់ពួកគេត្រូវបានការពារ និងសំឡេងរបស់​ពួកគេត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ក្នុងការបង្កើតអនាគតមួយដ៏ភ្លឺស្វាង។
 

^[1] ការអង្កេតសុខភាព និងប្រជាសាស្ដ្រកម្ពុជា (CDHS), 2021–2022.