សេចក្តីអំពាវនាវបន្ទាន់សម្រាប់កុមារកម្ពុជា
Click to close the emergency alert banner.

របៀបសម្គាល់សញ្ញានៃភាពតានតឹងរបស់កុមារ

ប្រតិកម្មជាទូទៅរបស់កុមារនៅពេលពួកគេមានភាពតានតឹង

A girl holds her head in her hands
UNICEF/UN0399561/Filippov

កុមារមានប្រតិកម្មខុសៗគ្នា​ ពេលទទួលរងនូវព្រឹត្តិការណ៍មិនល្អនានា ដែលកើតឡើងនៅក្នុងបរិយាកាសរបស់ពួកគេ ។ កត្តាវប្បធម៌ជះឥទ្ធិពលខ្លាំងណាស់ លើរបៀបដែលយើងបញ្ចេញអារម្មណ៍របស់យើង ។ ឧទាហរណ៍ សម្រាប់វប្បធម៌ខ្លះ ការបញ្ចេញអារម្មណ៍ខ្លាំង ដូចជាយំឮៗ ជាការមិនសមរម្យទេ តែចំពោះវប្បធម៌ខ្លះទៀត ការយំឮៗបែបនេះ ជារឿងទទួលយកបាន ។   

សញ្ញានៃភាពតានតឹងមួយចំនួន មិនបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់ជាក់ស្ដែងនោះទេ ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាសញ្ញានៃភាពតានតឹង ខ្លះៗ ដែលកើតឡើងចំពោះកុមារ ទៅតាមអាយុខុសៗគ្នា ។ កុមារផ្សេងគ្នាមានសញ្ញានៃភាពតានតឹងរបស់ពួកគេខុសៗគ្នាដែរ ។

តើអ្នកមានបានដឹងទេ? នៅពេលមានភាពតានតឹង និងវិបត្តិ កុមារនឹងសង្កេតមើលលើឥរិយាបថ និងអារម្មណ៍របស់មនុស្សពេញវ័យ ធ្វើជាគំរូក្នុងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍របស់ពួកគេ ។

តិកម្មទូទៅរបស់កុមារនៅពេលពួកគេមានភាពតានតឹង

កុមារបញ្ចេញប្រតិកម្មជាច្រើនពេលមានភាពតានតឹង តែប្រតិកម្មទាំងនោះកើតឡើងក្នុងរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ ហើយវាជាប្រតិកម្មធម្មតាទេ ។ ប្រសិនបើប្រតិកម្មទាំងនោះអូសបន្លាយរយៈពេលវែង កុមារត្រូវការការគាំទ្រពីអ្នកជំនាញ ។

 

អាយុ

ប្រតិកម្ម 

0-៣ ឆ្នាំ 
  • តោងតាមស្អិតជាមួយនឹងអ្នកថែទាំរបស់ពួកគេលើសពីធម្មតា
  • ត្រឡប់ទៅរកអាកប្បកិរិយាកាលពីមុន (ដូចកាលនៅពីតូច)
  • ផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់គេង និងទម្លាប់ញ៉ាំអាហារ
  • ចេះតែមួរម៉ៅ
  • រពឹសខ្លាំងជាងមុន
  • ខ្លាចអ្វីៗជាងមុន
  • ទារនេះទារនោះមិនចេះចប់
  • យំញឹកញាប់
៤-៦ ឆ្នាំ 
  • តោងតាមស្អិតជាមួយមនុស្សពេញវ័យ
  • ត្រឡប់ទៅរកអាកប្បកិរិយាកាលពីមុន (ដូចកាលនៅពីតូច)
  • ផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់គេង និងទម្លាប់ញ៉ាំអាហារ
  • ចេះតែមួរម៉ៅ
  • មិនសូវផ្ចង់អារម្មណ៍
  • បែរជាស្ពឹកមិនលេងសោះ ឬរពឹសជាងមុន
  • មិនលេង
  • លេងធ្វើត្រាប់តាមមនុស្សចាស់
  • មិននិយាយស្ដី
  • អន្ទះអន្ទែង ឬព្រួយបារម្ភជាងមុន
៧-១២ ឆ្នាំ 
  • មិនចង់និយាយស្តីជាមួយអ្នកដទៃ
  • ខ្វល់ខ្វាយខ្លាំងជាញឹកញាប់អំពីអ្នកដទៃ
  • ផ្លាស់ប្ដូរទម្លាប់គេង និងទម្លាប់ញ៉ាំអាហារ
  • ចេះតែខ្លាច
  • ចេះតែមួរម៉ៅ
  • ឧស្សាហ៍ឆេវឆាវ 
  • ឡេះឡះ អស់កម្លាំង
  • មិនសូវចងចាំ និងពិបាកផ្ចង់អារម្មណ៍
  • រោគសញ្ញារាងកាយ និងបញ្ហាផ្លូវចិត្ត
  • និយាយអំពីហេតុការណ៍ណាមួយជាញឹកញាប់ ឬលេងដដែលៗ
  • មានអារម្មណ៍ថាមានកំហុស ឬបន្ទោសខ្លួនឯង
១៣-១៧ ឆ្នាំ (វ័យជំទង់)
  • ទុក្ខសោកខ្លាំង
  • បញ្ចេញនូវការព្រួយបារម្ភពេកចំពោះអ្នកដទៃ
  • មានអារម្មណ៍ថាមានកំហុស និងខ្មាសគេ
  • កាន់តែមិនស្ដាប់បង្គាប់
  • ហ៊ានប្រថុយ
  • ឆេវឆាវ  
  • ធ្វើបាបខ្លួនឯង
  • មានអារម្មណ៍អស់សង្ឃឹម

ក្រុមអាយុទាំងអស់ - ប្រតិកម្មខាងរាងកាយ

សញ្ញាទាំងនេះក៏អាចជារោគសញ្ញានៃជំងឺ ផ្លូវកាយផងដែរ ដូច្នេះសូមនាំកូនលោក​អ្នក​ទៅជួបគ្រូពេទ្យ ដើម្បីពិនិត្យ​មើលស្ថានភាពរាងកាយ ។ 

  • អស់កម្លាំង
  • ណែនទ្រូង
  • ដង្ហើមខ្លីៗ
  • ស្ងួតមាត់​
  • ខ្សោយសាច់ដុំ
  • ឈឺពោះ
  • វិលមុខ
  • ញ័រដៃជើង
  • ឈឺក្បាល
  • ឈឺពេញខ្លួនប្រាណ

ប្រតិកម្មធ្ងន់ធ្ងរនៃភាពតានតឹង ដែលកើតឡើងចំពោះកុមារ ប្រសិនបើប្រតិកម្មទាំងនោះកើតឡើងញឹក ញាប់ ។

កុមារដែលមានសញ្ញាទាំងនេះ នៅក្នុងរយៈពេល​យូរ ត្រូវតែមានការគាំទ្រពីអ្នកជំនាញ ។ 

  • មិនចង់និយាយស្តីជាមួយអ្នកដទៃ ឬស្ងប់ស្ថាត់ មិនចង់ធ្វើអ្វីទាំងអស់
  • សម្ងំពួន ឬ​គេច​ចេញ​ពី​អ្នក​ដទៃ
  • មិនឆ្លើយតបនឹងអ្នកដទៃ មិននិយាយ
  • ចេះតែព្រួយបារម្ភខ្លាំង និងជាប្រចាំ
  • មិនស្រួលខ្លួន ញ័រដៃជើង ឈឺក្បាល មិនឃ្លានអាហារ ឈឺក្នុងខ្លួន ឈឺលើខ្លួន
  • ឆេវឆាវ ចង់ធ្វើបាបអ្នកដទៃ
  •  មានអារម្មណ៍ច្របូកច្របល់ ឬវង្វេងស្មារតី

ការពិនិត្យមើលអារម្មណ៍

ការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ បានបង្កឱ្យមានការលំបាកខាងផ្លូវចិត្តចំពោះមនុស្សគ្រប់គ្នា ហើយមានកុមារជាច្រើនទទួលរងនូវការប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ។ លោកអ្នកគួរពិនិត្យមើលជាប្រចាំថាតើកូនរបស់លោកអ្នកមានអារម្មណ៍បែបណា ។ ដើម្បីពិនិត្យមើលអារម្មណ៍កូនរបស់លោកអ្នក លោកអ្នកគួរសួរកូនខ្លួនដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលថា ”តើពួកគេមានសុខទុក្ខយ៉ាងណាដែរ” ។ វិធីសាស្ត្រមួយសម្រាប់ការពិនិត្យមើលអារម្មណ៍កូន គឺសុំឱ្យកូនរបស់លោកអ្នកគូរ ឬផាត់ពណ៌ សុំឱ្យគេប្រាប់អ្នកបន្ថែមទៀតអំពីរូបភាពដែលគេគូរ ឧទាហរណ៍ តើគេគូររូបអ្វី ឬហេតុម៉េចបានជាប្រើពណ៌មួយនេះ ។ វិធីនេះអាចជួយកុមារមួយចំនួននិយាយចេញអំពីអារម្មណ៍របស់ពួកគេ រីឯកុមារខ្លះទៀតអាចសប្បាយរីករាយនឹងបង្ហាញរូបភាពនោះវិញ ដោយមិនពិភាក្សាជាមួយយើងទេ ទុកឱ្យកុមារជាអ្នកសម្រេច--ថាតើគេប្រាប់អ្វីខ្លះដល់យើងអំពីគំនូរនោះ ឬគេត្រឹមបង្ហាញគំនូរនោះមកកាន់យើង ។

សកម្មភាពកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងគាំទ្រសុខុមាលភាពកូនរបស់លោកអ្នក 

លោកអ្នកអាចប្រើប្រាស់សកម្មភាពខាងក្រោមនេះជាមួយនឹងកូនៗរបស់លោកអ្នក ដើម្បីជួយពួកគេបន្ធូរអារម្មណ៍តានតឹង ហើយនេះក៏ជាការផ្ដល់នូវវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយវិជ្ជមានសម្រាប់ពួកគេផងដែរ ដែលវាគាំទ្រដល់សុខុមាលភាពរបស់កូនៗលោកអ្នក ។ សកម្មភាពទាំងនេះមានប្រយោជន៍ណាស់សម្រាប់លោកអ្នក ហើយលោកអ្នកអាចធ្វើជាមួយកូនៗរបស់លោកអ្នកបាន ។

ដកដង្ហើមចូលក្នុងពោះ

ជារឿយៗ នៅពេលយើងកើតស្ត្រេស នោះយើងដកដង្ហើមខ្លីៗ ខ្យល់ចូលបានត្រឹមសួតខាងលើ ហើយយើងភ្លេចដកដង្ហើមវែងៗ ចូលក្នុងពោះ ។ ការដកដង្ហើមវែងៗចូលក្នុងពោះ ធ្វើឱ្យយើងស្ងប់អារម្មណ៍បាន ហើយអាចជួយយើងស្រូបយកខ្យល់អុកស៊ីហ្សែនចូលជ្រៅទៅក្នុងសួតខាងក្រោម ។

របៀបធ្វើ ៖

  • ដាក់ដៃរបស់អ្នកនៅលើពោះ
  • ដកដង្ហើមវែងៗចំនួន ៥ ដង ដង្ហើមចូលម្ដងៗ រយៈពេល ៥ វិនាទី និងពេលដកដង្ហើមចេញវិញ​ រយៈពេល ៥ វិនាទីដូចគ្នា ដោយពេលដកដង្ហើមចូល ត្រូវដកតាមច្រមុះ និងពេលដកដង្ហើមចេញ ត្រូវបញ្ចេញតាមមាត់ ។
  • សូមពន្យល់ថានៅពេលកូនលោកអ្នកដកដង្ហើមចូល នោះពួកគេកំពុងតែផ្លុំពោះរបស់គេឱ្យប៉ោងដូចជាប៉ោងប៉ោងដូច្នេះដែរ ហើយនៅពេលដែលពួកគេព្រលែងខ្យល់ដង្ហើមចេញវិញ នោះខ្យល់នឹងចេញពីប៉ោងប៉ោងយឺតៗវិញ ។

ទីកន្លែងពិសេសរបស់ខ្ញុំ

ពេលខ្លះ ពិភពលោកជុំវិញខ្លួនយើងនេះមានរឿងរ៉ាវយ៉ាងច្រើន ដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបានទេ ។ ដោយឆ្លៀតពេលមួយរយៈ ឱ្យកូនស្រមើស្រមៃថាបានទៅទីកន្លែងណាមួយដែលស្រឡះល្អ គ្មានភាពតានតឹង នោះកូនរបស់លោកអ្នកអាចធូរអារម្មណ៍ស្ត្រេសតិចទៅៗ ។  ខាងក្រោមនេះគឺជាសកម្មភាពជួយកូនលោកអ្នកឱ្យស្រមើស្រមៃដល់ទីកន្លែងនោះ ។

របៀបធ្វើ ៖  

  • អង្គុយ ឬទម្រេតខ្លួនឱ្យរាបស្មើ នៅក្នុងទីតាំងដែលស្រួលខ្លួន បិទភ្នែករបស់អ្នក និងធ្វើខ្លួនសម្រាក
  • ដកដង្ហើមចូលយឺតៗ វែងៗ តាមច្រមុះ ទៅដល់ក្បាលពោះ ។ រួចហើយបញ្ចេញខ្យល់វិញតាមមាត់ ។
  • បន្តដកដង្ហើមយឺតៗ​និងថ្នមៗបែបនេះទៀត ។ ដកដង្ហើមចូលថ្នមៗ ហើយបញ្ចេញខ្យល់ដង្ហើមវិញថ្នមៗ យឺតៗ
  • ស្ដាប់ និងបណ្ដែតអារម្មណ៍ទៅតាមចិត្តអ្នក ។ គិតថាយើងនៅក្នុងរឿងរ៉ាវខាងក្រោមនេះ៖

ស្រមើស្រមៃថា អ្នកកំពុងតែឈរនៅលើឆ្នេរខ្សាច់ដ៏សស្គុស ។ នាពេលព្រឹកមួយនោះ បរិយាកាសសែនស្ងប់ស្ងាត់ ។ ព្រះអាទិត្យចាប់ផ្ដើមរះស្រាងៗ ហើយអ្នកមានអារម្មណ៍ថាពន្លឺថ្ងៃចាំងមកលើមុខអ្នក និងលើខ្លួនអ្នក ក្ដៅតិចៗ ។ អ្នកសប្បាយរីករាយ និងស្ងប់ស្ងាត់ ។ ខ្សាច់នៅក្រោមបាតជើងក្ដៅឧណ្ហៗ និងទន់ល្មើយ ។ ខ្យល់បក់រំភើយប៉ះនឹងភ័ក្ត្រា ។ ផ្ទៃមេឃពណ៌ខៀវស្រឡះ​​ បក្សាបក្សីស្រែកច្រៀងខ្ញៀវខ្ញារនៅលើអាកាស ។ ទីកន្លែងនេះគឺមានសុវត្ថិភាពណាស់ ហើយអ្នកអាចសម្រាកនៅទីនេះបាន ។ នេះជាកន្លែងដែលអ្នកអាចត្រឡប់មកលេងម្ដងទៀត ហើយវានៅទីនោះរហូត នៅក្នុងបេះដូងរបស់អ្នក ។ អ្នកអាចមកលេងបាន នៅពេលណាដែលអ្នកចង់ ។ ឥឡូវនេះ បន្តិចម្ដងៗ ផ្ដើមសង្កេតខ្យល់ដង្ហើមរបស់អ្នកម្ដងទៀត--ចង្វាក់ថ្នមៗនៃខ្យល់ដង្ហើមដកចូល ខ្យល់ដង្ហើមដកចេញ ។ កត់សម្គាល់មើលខ្យល់នៅលើស្បែករបស់អ្នក ។ ផ្ដើមខ្ញាំ-លាម្រាមដៃ និងម្រាមជើង ។ ដកដង្ហើមចូល រួចហើយពត់ខ្លួន ។ បន្ទាប់មក ដកដង្ហើមចេញឱ្យខ្លាំង ។ នៅពេលអ្នកបញ្ចប់ សូមបើកភ្នែករបស់អ្នក ។”


ការសរសេរសំបុត្រ

ប្រសិនបើកូនរបស់អ្នកមិនអាចជួបមិត្តភក្ដិ ឬសមាជិកគ្រួសារបាននៅក្នុងពេលជំងឺរីករាលដាលនេះ ការសរសេរសំបុត្រអាចជួយពួកគេបង្កើតនូវទំនាក់ទំនងបានជាមួយនឹងអ្នកទាំងនោះ ទោះបីជាគេមិននៅជាមួយកូនលោកអ្នកក៏ដោយ។

របៀបធ្វើ ៖

  • សុំឱ្យកូនរបស់លោកអ្នកសរសេរសំបុត្រ ឬគូរូបភាពសម្រាប់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ ដែលកូនលោកអ្នកមិនបានជួបជាយូរមកហើយ
  • តើកូនចង់និយាយអ្វីជាមួយនឹងពួកគេ ប្រសិនបើពួកគេអង្គុយនៅក្បែរកូនឥឡូវនេះ?
  • តើកូនស្រឡាញ់ពួកគេត្រង់ចំណុចណាខ្លះ ?
  • តើកូនមានអនុស្សាវរីយ៍អ្វីខ្លះជាមួយពួកគេ ដែលធ្វើឱ្យកូនសប្បាយចិត្ត ?