โควิด-19 กับหน้ากาก: คำแนะนำสำหรับครอบครัว

ข้อควรรู้เกี่ยวกับหน้ากากและวิธีการแนะนำให้คนในครอบครัวใช้

UNICEF
เด็กสาวที่สวมหน้ากากผ้าอยู่
UNICEF/UNI360179/Wilander
01 กรกฎาคม 2020

หน้ากากช่วยหยุดไวรัสโควิด-19 แพร่กระจายเชื้อได้ แต่ก็อย่างที่พ่อแม่ผู้ปกครองทราบกันดีว่าการแนะนำให้เด็กสวมหน้ากากนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย

การสวมหน้ากากเพื่อจำกัดเชื้อโรคไม่ให้แพร่กระจายมีในบางประเทศมานานแล้ว แต่หลายๆ ครอบครัวเพิ่งจะรู้จักการสวมหน้ากากเป็นครั้งแรกในปี 2563 นี่เอง

หากคุณไม่เคยสวมหน้ากากมาก่อน คุณน่าจะมีคำถามและข้อสงสัยหลายเรื่อง เราได้รวบรวมข้อมูลล่าสุดเรื่องหน้ากากกับโควิด-19 จากผู้เชี่ยวชาญ รวมทั้งเรื่องวิธีการสวมและเก็บรักษาหน้ากากอย่างถูกต้อง และวิธีการแนะนำการสวมหน้ากากให้คนในครอบครัวคุณมาให้คุณแล้ว

สำหรับข้อมูลเรื่องโควิด-19 อาการของโรค การแพร่กระจายเชื้อ และแนวทางการดูแลตัวเองและบุตรหลานได้ที่โควิด-19: เรื่องที่พ่อแม่ผู้ปกครองควรรู้

ทำไมต้องสวมหน้ากากหรือผ้าปิดหน้า

โดยส่วนใหญ่ เชื้อโควิด-19 แพร่กระจายทางละอองฝอยจากการที่คนพูด ร้องเพลง ไอ หรือจาม เข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ ในขณะที่การวิจัยยังดำเนินต่อไป เราก็รู้แล้วว่าผู้ที่ไม่แสดงอาการก็สามารถแพร่เชื้อได้ นั่นหมายความว่าผู้นั้นอาจเป็นผู้แพร่เชื้อโดยไม่รู้ตัว

นั่นเป็นเหตุผลข้อหนึ่งว่าทำไมการรักษาระยะห่างทางกายในพื้นที่ที่เชื้อโควิด- 19 แพร่ระบาดจึงสำคัญอย่างยิ่ง แต่การรักษาระยะห่างจากผู้อื่นในพื้นที่แออัดไม่สามารถทำได้ตลอดเวลา ดังนั้น จึงแนะนำให้สวมหน้ากากเมื่ออยู่ในพื้นที่แออัดเพื่อช่วยป้องกันตนเองจากการติดเชื้อ
 
แต่พึงระลึกเสมอว่าการสวมหน้ากากเพียงอย่างเดียวไม่ได้ป้องกันการแพร่กระจายโควิด-19 เราทุกคนจึงต้องรักษาระยะห่างจากผู้อื่นและล้างมือเป็นประจำ การทำตามขั้นตอนเหล่านี้ร่วมกันจะทำให้เราเอาชนะโควิด-19 ได้ 

 

ควรเลือกใช้หน้ากากประเภทใด 

หน้ากากอนามัยทั่วไป (หรือที่เรียกว่าหน้ากากผ้าหรือผ้าปิดหน้า): หากคุณและครอบครัวอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีโควิด-19 แพร่ระบาดและไม่มีอาการของโรค ควรสวมหน้ากากอนามัยทั่วไป

หน้ากากทางการแพทย์: โรคระบาดโควิด-19 ทำให้ทั่วโลกขาดแคลนหน้ากากทางการแพทย์ หากคุณหรือครอบครัวอยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่จะป่วยหนักหากติดเชื้อโควิด-19 (อายุมากกว่า 60 ปีหรือมีปัญหาสุขภาพอยู่แต่เดิม) หรือเป็นผู้ดูแลผู้ป่วยโรคโควิด-19 หรือมีอาการโรค ควรสวมหน้ากากทางการแพทย์

 

หน้ากากประเภทใดดีที่สุด

หน้ากากผ้าหรือผ้าปิดหน้าทำจากผ้าหลายชนิด และสามารถทำหรือซื้อจากร้านค้าได้ง่าย ๆ  ถึงแม้ว่าจะยังไม่มีผลวิจัยบ่งชี้ถึงการใช้หน้ากากผ้าอย่างชัดเจน แต่ประสิทธิภาพของการใช้หน้ากากประเภทนี้ขึ้นอยู่กับชนิดของผ้าและหน้ากากว่าทำด้วยผ้ากี่ชั้น องค์การอนามัยโลกแนะนำว่าหน้ากากควรมี 3 ชั้น ประกอบด้วย:

  • ชั้นในสุดทำจากวัสดุที่ดูดซับน้ำได้ เช่น ผ้าฝ้าย
  • ชั้นกลางเป็นวัสดุไม่ถักทอ เช่น โพลีโพรพิลีน 
  • ชั้นนอกสุดทำจากวัสดุไม่ดูดซับน้ำ เช่น โพลีเอสเตอร์ หรือโพลีเอสเตอร์ผสม

แต่ไม่ว่าคุณจะเลือกใช้หน้ากากประเภทใด หน้ากากที่ดีควรปิดคลุมจมูก ปากและคาง และยึดด้วยสายยางยืดหรือเชือกผูก

องค์การอนามัยโลกไม่แนะนำให้ใช้หน้ากากที่มีวาล์วระบายอากาศ เนื่องจากทำให้อากาศที่ไม่กรองเล็ดลอดได้ซึ่งทำให้ประสิทธิภาพด้อยลงในการป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรคต่างๆ เช่น เชื้อโควิด-19

 

ใช้แผ่นครอบใสป้องกันใบหน้า (เฟซชีลด์) ดีไหม

หน้ากากใสป้องกันใบหน้า (เฟซชีลด์) ช่วยป้องกันดวงตาได้ แต่ไม่เหมือนกับหน้ากากในการป้องกันละอองฝอยจากระบบทางเดินหายใจ อย่างไรก็ตาม ผู้ที่สภาพร่างกายไม่เหมาะกับการสวมหน้ากาก (เช่น ผู้บกพร่องทางสติปัญญา ผู้ที่หายใจไม่สะดวก และผู้มีปัญหาการได้ยิน) อาจเลือกสวมเฟซชีลด์แทนการสวมหน้ากาก ซึ่งเฟซชีลด์ที่ใช้ควรยาวปิดด้านข้างของใบหน้าและใต้คาง

 

เมื่อใดที่คนในบ้านควรสวมหน้ากาก

ตรวจสอบว่าหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่ของคุณกำหนดให้สวมหน้ากากในสถานที่บางแห่ง และกำหนดอายุของผู้สวมหรือไม่ 

มีหลายปัจจัยในการกำหนดว่าบุตรหลานของคุณควรใส่หน้ากากหรือไม่ ซึ่งรวมถึงอายุ และความสามารถที่จะใช้หน้ากากได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ข้อแนะนำของยูนิเซฟและองค์การอนามัยโลก 

หากมีโรคโควิด-19 แพร่ระบาดอยู่ในย่านที่คุณอาศัย ควรสวมหน้ากากเมื่ออยู่นอกบ้านในพื้นที่ที่รักษาระยะห่างจากผู้อื่นได้ยาก และสวมหน้ากากไว้ตลอดเวลาเมื่ออยู่ภายในอาคาร ควรเลี่ยงพื้นที่แออัดและพื้นที่ภายในอาคารที่อากาศไม่ถ่ายเทให้มากที่สุด 

มีข้อมูลที่ไม่ถูกต้องมากมายถึงการใช้หน้ากากและการแพร่กระจายเชื้อโรคโควิด-19 ดังนั้นควรศึกษาข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เช่น ยูนิเซฟ องค์การอนามัยโลก และหน่วยงานสาธารณสุขท้องถิ่น เพื่อให้ตัดสินใจเรื่องสุขภาพของครอบครัวได้เหมาะสมที่สุด

 

เมื่อใดที่ไม่ควรสวมหน้ากาก

บุคคลที่ถอดหน้ากากด้วยตนเองไม่ได้ เช่น เด็กอ่อน เด็กเล็ก หรือบุคคลที่หายใจลำบาก ไม่ควรสวมหน้ากาก

ยูนิเซฟและองค์การอนามัยโลกแนะนำว่าเด็กอายุ 5 ปีและต่ำกว่าไม่ควรต้องกำหนดให้สวมหน้ากาก  ซึ่งอิงหลักความปลอดภัยของเด็กเป็นเกณฑ์และตระหนักว่าเด็กแต่ละช่วงวัยมีระดับพัฒนาการต่างกัน

บางประเทศอาจมีคำแนะนำให้เด็กสวมหน้ากากที่แตกต่างออกไป จึงควรตรวจสอบกับหน่วยงานท้องถิ่นในเรื่องข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับอายุของผู้สวมหน้ากาก หากท้องถิ่นของคุณกำหนดให้เด็กอายุ 5 ขวบหรือน้อยกว่าต้องสวมหน้ากาก เด็กควรอยู่ในสายตาคุณหรือผู้ดูแลคนอื่นเพื่อดูแลการใช้หน้ากากอย่างใกล้ชิดเพื่อความปลอดภัย

หากคุณหรือคนในครอบครัวมีปัญหาสุขภาพหรือความทุพลภาพที่ส่งผลต่อการสวมหน้ากาก ควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำเพื่อหาทางออกที่ดีที่สุด

เวลาออกกำลังกาย ควรทำในพื้นที่ที่ไม่จำเป็นต้องสวมหน้ากาก เช่น ในบ้านหรือพื้นที่เปิด (เช่น กลางแจ้ง) ที่สามารถรักษาระยะห่างจากผู้อื่นได้ เด็กและผู้ใหญ่ไม่ควรสวมหน้ากากขณะเล่นกีฬาหรือออกกำลังกายเพื่อให้หายใจได้สะดวก เหงื่ออาจทำให้หน้ากากเปียกทำให้หายใจลำบาก และหน้ากากเปียกจะเป็นแหล่งเพาะเชื้อโรค 

 

ควรเลือกหน้ากากให้บุตรหลานอย่างไร

หน้ากากส่วนใหญ่ออกแบบมาให้ผู้ใหญ่สวมและไม่พอดีกับใบหน้าของเด็ก เวลาเลือกซื้อหน้ากากให้เด็กควรเลือกขนาดที่เหมาะกับเด็ก ไม่ว่าจะซื้อหรือทำหน้ากากให้เด็กเอง ต้องดูว่าหน้ากากนั้นคลุมปาก จมูก และคางของเด็ก และไม่มีช่องว่างทางด้านข้างใบหน้า หรือบังการมองเห็น เด็กต้องหายใจได้สบายขณะสวมหน้ากากในเวลาที่เดินไปพูดไป

ควรทำความสะอาดหน้ากากอย่างไร

ใช้สบู่หรือผงซักฟอกซักทำความสะอาดหน้ากากในน้ำร้อน (อย่างน้อยที่อุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียส) อย่างน้อยวันละครั้ง หากใช้เครื่องซักผ้าให้เลือกระดับน้ำร้อนที่สุดที่เหมาะกับชนิดของผ้า หากซักด้วยมือควรใช้น้ำร้อนละลายสบู่ หลังจากซักเรียบร้อยควรตากหน้ากากให้แห้งสนิทก่อนนำมาสวมอีกครั้ง เก็บหน้ากากไว้ในถุงที่สะอาด

วิธีสวมหน้ากากที่ถูกต้อง

กราฟิกเด็กผู้ชายที่สวมหน้ากากอย่างถูกวิธี
UNICEF Thailand/2021/Jirapha Laksanawisit

การสวม การถอด และการดูแลรักษาหน้ากากที่ถูกต้องนั้นสำคัญต่อการรักษาสุขภาพของตนเองและผู้คนรอบข้าง ควรทำตามขั้นตอนต่อไปนี้ให้เป็นกิจวัตร


เมื่อสวมหน้ากาก

  • เริ่มต้นด้วยการล้างมือด้วยสบู่และน้ำก่อนสวมหน้ากากเสมอ
  • หน้ากากต้องสะอาด ไม่ฉีกขาดหรือมีรู หากหน้ากากสกปรกหรือฉีกขาดไม่ควรนำมาสวม
  • ปรับหน้ากากให้ปิดปาก จมูก และคางพอดี ไม่มีช่องว่างด้านข้าง
  • หน้ากากต้องสวมแล้วหายใจได้สบาย

ขณะสวมหน้ากาก

  • เปลี่ยนสวมชิ้นใหม่หากหน้ากากสกปรกหรือเปียก
  • อย่าดึงหน้ากากลงมาไว้ใต้จมูกหรือคาง หรือสวมไว้บนศีรษะ หน้ากากที่ปิดปากและจมูกจึงจะป้องกันเชื้อโรคได้เต็มที่
  • อย่าจับหน้ากากขณะสวม

เคล็ดลับ: หากคุณและครอบครัวจะต้องถอดหน้ากากออกแล้วสวมใหม่ระหว่างวัน ควรเก็บหน้ากากในถุงที่เปิดปิดได้ ใช้ถุงแยกชิ้นเก็บหน้ากากแต่ละชิ้นของคนในครอบครัว เพื่อเลี่ยงการแพร่เชื้อโรค ขณะเก็บหรือดึงหน้ากากออกจากถุงควรจับที่ยางยืดหูหน้ากากหรือเชือกผูก (โดยไม่จับที่ตัวหน้ากาก) อย่าลืมล้างมือก่อนสวมหน้ากาก

เมื่อถอดหน้ากาก

  • ล้างมือก่อนถอดหน้ากาก
  • ใช้มือจับที่ยางยืดหรือเชือก เลี่ยงการจับด้านหน้าของหน้ากาก
  • ล้างมือหลังจากถอดหน้ากาก
  • ควรซักทำความสะอาดหน้ากากผ้าหลังการใช้งานทุกครั้งและเก็บหน้ากากในถุงที่สะอาด
  • หน้ากากทางการแพทย์ใช้ได้ครั้งเดียว ควรทิ้งหน้ากากดังกล่าวในถังที่มีฝาปิด

เลี่ยงการสวมหน้ากากผิดวิธีทั้ง 6 แบบ

กราฟิกเด็กผู้หญิงที่สวมหน้ากากโดยไม่ครอบคลุมถึงจมูก

อย่าดึงหน้ากากลงมาไว้ใต้จมูก

กราฟิกเด็กผู้ชายที่สวมหน้ากากโดยไม่ครอบคลุมถึงคาง

อย่าใส่เปิดคาง

กราฟิกเด็กผู้หญิงกำลังสวมหน้ากากไว้ใต้คาง

อย่าดึงหน้ากากลงมาไว้ใต้คาง

กราฟิกเด็กผู้หญิงกำลังเอามือจับที่หน้ากาก

อย่าสัมผัสหน้ากากขณะสวมอยู่

กราฟิกเด็กผู้หญิงที่สวมหน้ากากที่หลวม ๆ

อย่าสวมหน้ากากที่หลวมเกินไป

กราฟิกเด็กผู้ชายสวมหน้ากากที่สกปรก

อย่าสวมหน้ากากที่สกปรก ฉีกขาด หรือเปียก

คุยกับบุตรหลานเรื่องหน้ากาก

โรคระบาดโควิด-19 ส่งผลร้ายต่อครอบครัวทั่วโลก สร้างความเครียด กังวล และเศร้า การสวมหน้ากากยิ่งอาจทำให้เด็กยิ่งรู้สึกแย่มากยิ่งขึ้นโดยเฉพาะในประเทศที่ไม่เคยชินกับการสวมหน้ากากมาก่อน ยิ่งเด็กเล็กอาจรู้สึกสับสนและไม่พอใจมากเมื่อต้องสวมหน้ากาก

หากครอบครัวของคุณไม่เคยสวมหน้ากากมาก่อน ควรใช้วิธีรับฟังและให้กำลังใจเมื่อฝึกให้บุตรหลานสวมหน้ากาก ทั้งนี้ การสวมหน้ากากเป็นนิสัยที่ฝึกได้เพียงต้องคอยเตือนเด็ก ๆ และปฏิบัติเองอย่างสม่ำเสมอ นอกจากนี้ ควรหมั่นเตือนเด็กๆ ว่าต้องสวมหน้ากากพร้อมกับปฏิบัติตามข้อควรระวังสำคัญต่าง ๆ (เช่น รักษาระยะห่าง ล้างมือเป็นประจำ) เพื่อป้องกันทั้งตัวเขาเองและคนรอบตัว

แนวทางต่อไปนี้จะช่วยให้คุณแนะนำให้คนในครอบครัวสวมหน้ากากได้ง่ายขึ้น

จริงใจ

เลือกใช้ภาษาที่เหมาะสมต่อวัยและคำนึงถึงระดับความวิตกกังวลของเด็ก ๆ ตระหนักว่าไม่มีใครสนุกกับการต้องสวมหน้ากาก ควรอธิบายให้เด็ก ๆ เข้าใจว่าการสวมหน้ากากช่วยคนรอบตัว ซึ่งรวมถึงผู้สูงอายุและกลุ่มคนที่มีความเสี่ยงในสังคมให้ปลอดภัยได้อย่างไร การสวมหน้ากากบ่งบอกว่าเราใส่ใจคนอื่น

ย้ำกับเด็กๆ ว่ามีผู้เชี่ยวชาญมากมายกำลังรับมือกับโรคโควิด-19 แต่พวกเขาต้องการความช่วยเหลือจากทุกคน และนั่นหมายถึงการปฏิบัติตามข้อควรระวังทุกข้อ

ทุกคนพึงตระหนักว่าการสวมหน้ากากแต่เพียงอย่างเดียวไม่อาจทำให้เราปลอดภัยได้ จึงต้องล้างมือสม่ำเสมอ รักษาระยะห่างจากคนอื่นที่ไม่ได้อยู่บ้านเดียวกับเรา 

รับฟังและแสดงความเข้าใจ

ถามความรู้สึกของเด็กๆ และคอยสังเกตว่ามีอาการกังวลใจหรือไม่ โดยดูจากท่าทางหรือน้ำเสียงที่อาจเปลี่ยนไป ตอบคำถามบุตรหลานให้มากที่สุด ถ้าตอบไม่ได้ทุกคำถามก็ไม่เป็นไรเพราะโรคโควิด-19 เป็นเรื่องใหม่สำหรับทุกคน บอกเด็กๆ ว่าถามหรือปรึกษาคุณได้ตลอดเวลา คอยดูว่าเด็กๆ รู้สึกอย่างไร คุณอาจชวนลูกคุยแล้วถามว่าได้คุยอะไรกับเพื่อนๆ มาบ้างเป็นการเริ่มบทสนทนา และเพื่อจะได้ตรวจสอบว่าได้ข้อมูลที่เชื่อถือได้หรือไม่ ทั้งนี้ขึ้นอยู่อายุของเด็กด้วย

เริ่มจากที่บ้าน

เริ่มด้วยการลองสวมหน้ากากด้วยกันตอนที่อยู่บ้านก่อนแล้วค่อย ๆ สวมให้นานขึ้นหลังจากนั้นเพื่อให้เด็กๆ คุ้นชินกับการสวมหน้ากาก ทำตามขั้นตอนข้างต้นไปด้วยกันกับเด็กๆ เพื่อช่วยฝึกการสวมหน้ากากและถอดหน้ากาก

พึงระลึกว่าเด็กเล็กอ่านสารจากสิ่งที่มองเห็นเป็นหลัก เช่น รอยยิ้ม จึงควรฝึกยิ้มขณะสวมหน้ากากให้เด็กๆ เห็นและใช้น้ำเสียงช่วย อาจลองสวมหน้ากากให้ตุ๊กตาตัวโปรดของลูกเพื่อช่วยให้ชินกับหน้ากากมากขึ้น

ให้เด็กๆ มีส่วนร่วม

หน้ากากมีหลากสีและหลายแบบ และเด็กๆ อาจมองเป็นโอกาสที่จะได้แสดงตัวตนออกมา ลองทำให้กิจกรรมเลือกหน้ากากเป็นเรื่องสนุกและให้ลูกมีส่วนร่วมให้มากที่สุด  ยิ่งเด็ก ๆ ชอบหน้าตาของหน้ากากมากเท่าไร ก็จะยิ่งสวมหน้ากากได้ง่ายมากขึ้นเท่านั้น แม้ในยามที่คุณไม่ได้อยู่ด้วย 

ทำตัวเสมอต้นเสมอปลาย

การสวมหน้ากากเป็นการสร้างนิสัยใหม่ ดังนั้นสิ่งสำคัญคือการปฏิบัติตนที่ถูกวิธีเป็นตัวอย่างและทำซ้ำๆ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง  หาวิธีย้ำเตือนถึงความสำคัญของการสวมหน้ากากอย่างถูกต้อง และกระตุ้นให้คนในครอบครัวคอยตักเตือนกันถ้าทำสิ่งใดไม่ถูกต้อง เด็กจับความไม่เสมอต้นเสมอปลายได้ไว ดังนั้นต้องระวังว่าคุณเป็นตัวอย่างแบบใดและกระตุ้นเตือนญาติพี่น้องและเพื่อนฝูงใกล้ตัวให้ทำตามคำแนะนำการใส่หน้ากากด้วย

< กลับไปยังหน้าข้อมูลโรคโควิด-19 ของยูนิเซฟ


เยี่ยมชมเว็บไซต์ คำแนะนำจากยูนิเซฟและองค์การอนามัยโลก สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องหน้ากาก

ติดตามข่าวสารจากองค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย

ไม่พลาดทุกการอัปเดต สมัครรับข่าวสารทางอีเมลกับเรา

สมัครเลย