បំបាត់ការមាក់ងាយចំពោះការមករដូវជាមួយកញ្ញា ទំរង់ពេជ្រ

ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៥ សៀមរាប –  កញ្ញា សៅ សូត្រទំរង់ពេជ្រ អ្នកបង្កើតមាតិកា បាននិយាយថា “សំឡេងរបស់យើង​គឺមានឥទ្ធិពលខ្លាំងណាស់”។ កញ្ញាបានមកខេត្ត សៀមរាប ជាមួយយូនីសេហ្វដើម្បីលើកទឹកចិត្តកុមារឲ្យហ៊ាននិយាយដោយចំហអំពីការមករដូវ ។

កញ្ញាបានបន្តទៀត​ថា “អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​បំផុត​នោះគឺ​ថា សិស្ស​ភាគ​ច្រើនបំផុតមានភាព​ក្លាហាន និង​មាន​ចំណេះ​ដឹង​ច្រើន​អំពី​អនាម័យ​ពេល​មក​រដូវ” ។

ទំរង់ពេជ្រ បានជួបជាមួយសិស្សនៅវិទ្យាល័យ គោកដូង ដែលនៅទីនោះទាំងក្មេងប្រុស និងក្មេងស្រី បាននិងកំពុងសិក្សាអំពីការពេញវ័យ និងសុខភាព និងអនាម័យនៃការមករដូវ។ កញ្ញាបានមើលឃើញពីរបៀបដែលយូនីសេហ្វជួយបំបែកតំណម ឬ ជំនឿ ផ្តល់ភាពអង់អាចដល់ក្មេងស្រីជាមួយចំណេះដឹងអំពីវិធីថែរក្សាសុខភាពដោយមិនមានការខ្មាសអៀន និងបង្រៀនក្មេងប្រុសអំពីមូលហេតុដែលពួកគេគួរដឹងអំពីការមករដូវផងដែរ ។

“នេះ​គឺជា​អ្វី​ដែល​យើង​ចង់​ឃើញ។ យើង​ចង់​ឃើញ​ទាំង​ក្មេង​ប្រុស និងក្មេង​ស្រី​ មាន​ភាព​ក្លាហាន​ក្នុង​ការ​បញ្ចេញ​សំឡេងរបស់ពួកគេ និង​និយាយ​អំពី​ការ​មក​រដូវ។ ជាការ​សំខាន់​ដែល​យើង​អាច​និយាយ​អំពីរឿងនេះដោយចំហ” ។

នៅតាមតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជា ភាពខ្មាសអៀន ការអត់ទ្រាំចំពោះការយល់ខុសអំពីការមករដូវ និងកង្វះការទទួលបានព័ត៌មាន ឬ​ បរិក្ខាទឹកស្អាត និងអនាម័យគ្រប់គ្រាន់នៅតាមសាលារៀន នៅតែរារាំងក្មេងស្រីពីការរៀនសូត្រពីរបៀបគ្រប់គ្រងរដូវរបស់ពួកគេប្រកបដោយអនាម័យ។ នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ៦៣ ភាគរយនៃសាលារៀនមិនមានបង្គន់អនាម័យជាមូលដ្ឋាន ដែលបែងចែកទៅតាមភេទ និងអាចប្រើប្រាស់បាន (មានន័យថា មានសម្រាប់ប្រើបាន មានដំណើរការ និងមានភាពជាឯកជន) ¹ ។ សម្រាប់ស្ត្រី​ក្រីក្រ និងក្មេងស្រីជាច្រើន ការចំណាយលើសម្ភារៈអនាម័យ​អាចធ្វើឲ្យពួកគេអនុវត្ត និងគ្រប់គ្រងការមករដូវរបស់ពួកគេដោយមិនមានអនាម័យផងដែរ ។ 

ការយល់ខុស និងតំណម ឬ ជំនឿ បង្រៀនក្មេងស្រីថា ការមករដូវគួរត្រូវលាក់កំបាំងជាពិសេសនៅចំពោះមុខក្មេងប្រុស។ ក្មេង​ស្រី​ខ្លះ​ឮ​ថា ពួកគេ​អាច​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ​ប្រសិន​បើ​ពួកគេប៉ះ​ក្មេងប្រុស​អំឡុងពេល​មក​រដូវ ឬ ថាឈាមរដូវ​អាចត្រូវបានគេ​ប្រើ​ជាវេទមន្ត។

កញ្ញា ទម្រង់ពេជ្រ និយាយ​ថា ​៖ «​កាល​នៅ​ពីក្មេង ខ្ញុំមិនដែលឮគេនិយាយអំពីការ​មក​រដូវ​ដោយ​ចំហ​នោះទេ។ ក្មេងស្រីគិតថា រឿងនេះត្រូវបានគេហាមឃាត់ វាគឺជារឿងអៀនខ្មាស និងគួរឲ្យរអើម។ ការមាក់ងាយបែបនេះ មានន័យថាក្មេងស្រីមិនអាចទទួលបានការគាំទ្រនោះឡើយ។ ហើយនៅពេលដែលពួកគេរៀនសូត្រអំពីអ្វីដែលខុស ពួកគេនឹងមិនបានថែរក្សាអនាម័យរបស់ពួកគេឲ្យបានត្រឹមត្រូវនោះទេ។ វាអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពរបស់ពួកគេ។”

យូនីសេហ្វបាននឹងកំពុងគាំទ្រនាយកដ្ឋានសុខភាពសិក្សា​នៃក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ដើម្បី
ផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលស្តីពីសុខភាព និងអនាម័យពេលមករដូវ សម្រាប់គ្រូបង្រៀន និងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាយុវជននៅក្នុងសាលារៀនចំនួនប្រាំក្នុងខេត្តសៀមរាប។ បន្ទាប់មក អ្នកទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឲ្យចែករំលែកចំណេះដឹងរបស់ពួកគេជាមួយសិស្ស និងបុគ្គលិកទាំងអស់នៅក្នុងសាលា។ យូនីសេហ្វបានគាំទ្រដល់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនចំនួន ៣៤ នាក់ (ស្រី ១៨ នាក់) និងសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាយុវជនចំនួន ៧៨ នាក់ (ស្រី ៥៥ នាក់)​ ហើយពួកគេបានបង្រៀនបន្តដល់សិស្សចំនួន ២.១៣០ នាក់ ក្នុងនោះស្រី ១.២៩០ នាក់ និងសិស្សមានពិការភាពចំនួន ៤នាក់ ។

ជាផ្នែកមួយនៃវគ្គអប់រំបន្តទាំងក្មេងប្រុស និងក្មេងស្រីរៀនពីរបៀបធ្វើខ្សែដៃវដ្តរដូវ និងកំណាត់អនាម័យដែលអាចបោកគក់បាន។ វាជាជម្រើសមួយជំនួសផលិតផលសំឡីអនាម័យដែលប្រើម្តងបោះចោល និងជួយក្មេងស្រី និងស្ត្រីសន្សំលុយ ហើយលើកទឹកចិត្តឲ្យមានអនាម័យកាន់តែប្រសើរ បន្ថែមពីលើអត្ថប្រយោជន៍ចំពោះបរិស្ថាន ។