របៀបនិយាយជាមួយកូនអំពីការរករឿងឈ្លោះ

គន្លឹះជំនួយសម្រាប់ឪពុកម្តាយ

A female student standing outside a classroom
UNICEF Cambodia/2015/Fenton

ការឃើញកូនរបស់អ្នក ឈឺចាប់ផ្នែករាងកាយ និងសតិអារម្មណ៍ពីការរករឿងឈ្លោះ ឬការធ្វើបាបតាមអ៊ីនធឺណិត គឺជារឿងគួរឲ្យឈឺចិត្តបំផុត។ 

ឪពុកម្តាយខ្លះមិនដឹងថាគួរចាប់ផ្តើមពីចំណុចណា ដើម្បីការពារកូនៗខ្លួនពីការរករឿងឈ្លោះ និងអំពើហិង្សា។ អ្នកខ្លះទៀតប្រហែលជាមិនបានដឹងថា កូនៗខ្លួនគឺជាជនរងគ្រោះ ជាអ្នកឃើញហេតុការណ៍ ឬសូម្បីជាអ្នកប្រព្រឹត្តអាកប្បកិរិយាបង្កគ្រោះថ្នាក់ទាំងនោះ។ 

ខាងក្រោមនេះ គឺជាគន្លឹះខ្លះៗអំពីរបៀបចាប់ផ្តើមកិច្ចសន្ទនាជាមួយកូនអ្នក៖

ស្វែងយល់ពីមូលដ្ឋានគ្រឹះ

តើអ្វីទៅជាការរករឿងឈ្លោះ?

ជាធម្មតា អ្នកអាចសម្គាល់ការរករឿងឈ្លោះតាមរយៈចរិតលក្ខណៈ៣យ៉ាងគឺ ចេតនា ភាពច្រំដែល និងអំណាច។ ជនរករឿងឈ្លោះម្នាក់ មានចេតនាបង្កឱ្យមានការឈឺចាប់តាមរយៈការធ្វើបាបរាងកាយ ពាក្យសម្ដី ឬអាកប្បកិរិយា ហើយបន្តប្រព្រឹត្តដូច្នោះដដែលៗម្តងហើយម្តងទៀត។ ក្មេងប្រុសទំនងជាទទួលរងការធ្វើបាបផ្នែករាងកាយ ខណៈក្មេងស្រីងាយទទួលរងការធ្វើបាបផ្លូវចិត្ត។

ការរករឿងឈ្លោះ គឺជានៃលំនាំឥរិយាបទជាជាងឧប្បត្តិហេតុដាច់ដោយឡែកមួយ។ កុមារដែលសម្លុតធ្វើបាបគេ  ភាគច្រើនជាកុមារមកពីគ្រួសារដែលគេគិតថាមានឋានៈសង្គមខ្ពង់ខ្ពស់  ឬមានអំណាចឥទ្ធិពល ដូចជាមានមាឌធំជាង ខ្លាំងជាង ឬមានប្រជាប្រិយភាពជាង។

កុមារដែលងាយរងគ្រោះជាងគេ ប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៃការសម្លុតធ្វើបាប។ កុមារទាំងនោះច្រើនមកពីសហគមន៍ដែលត្រូវបានគេមើលរំលង មកពីគ្រួសារក្រីក្រ កុមារដែលមានអត្តសញ្ញាណយេនឌ័រខុសគ្នា កុមារពិការ ឬជនទេសន្តប្រវេសន៍ និងជនភៀសខ្លួន។

ការរករឿងឈ្លោះ អាចកើតឡើងទាំងក្នុងលក្ខណៈបុគ្គលផ្ទាល់ ឬតាមអ៊ីនធឺណិត។ ការរោរឿងឈ្លោះ តាមអ៊ីនធឺណិត ច្រើនកើតឡើងលើបណ្តាញសង្គម សារខ្លីៗ សារអេទ្បិកត្រូនិក ឬវេទិកាអនឡាញ ដែលកុមារធ្វើការទំនាក់ទំនងគ្នា។ ដោយសារឪពុកម្តាយមិនបានតាមដានរឿងរ៉ាវរបស់កូនៗខ្លួនកំពុងធ្វើនៅលើវេទិកាទាំងនេះ វាអាចពិបាកដឹងថានៅពេលណាពួកគេរងគ្រោះពីការរករឿងឈ្លោះ។

តើហេតុអ្វីខ្ញុំគួរធ្វើអន្តរាគមន៍ ប្រសិនបើកូនខ្ញុំត្រូវបានគេរករឿងឈ្លោះ?

ការរករឿងឈ្លោះ អាចមានផលវិបាកដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់បច្ចុប្បន្ន និងក្នុងរយៈពេលយូរអង្វែងដល់កុមារ។ ក្រៅពីផលប៉ះពាល់ផ្នែករាងកាយនៃការរករឿងឈ្លោះ កុមារអាចជួបប្រទះបញ្ហាសតិអារម្មណ៍ និងផ្លូវចិត្ត រាប់បញ្ចូលទាំងការបាក់ទឹកចិត្ត និងថប់បារម្ភ ដែលនាំទៅរកការបំពានប្រើប្រាស់សារធាតុញៀនផ្សេងៗ និងការធា្លក់ចុះនៃលទ្ធផលសិក្សា។ ខុសគ្នាពីការរករឿងឈ្លោះដោយផ្ទាល់ ការធ្វើបាប តាមអ៊ីនធឺណិតប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់ជនរងគ្រោះនៅគ្រប់ទីកន្លែង និងគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់។ វាអាចបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងខ្លាំង ព្រោះវាអាចសាយភាយដល់អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតដទៃទៀតក្នុងចំនួនច្រើនលើសលប់ ក្នុងរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ និងបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមអចិន្រ្តៃយ៍លើនៅប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតសម្រាប់អ្នកដែលពាក់ព័ន្ធទាំងអស់។

កូនរបស់អ្នកមានសិទ្ធិទទួលបានបរិយាកាសរៀនសូត្រមួយប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងការចម្រើនលូតលាស់ប្រកបដោយការគោរពសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ពួកគេ។ អនុសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិកុមារចែងថា កុមារគ្រប់រូបមានសិទ្ធិទទួលបានការអប់រំ និងការការពារពីគ្រប់ទម្រង់នៃអំពើហិង្សាលើរាងកាយ ឬផ្លូវចិត្ត ការរងរបួស ឬការរំលោភបំពាន។ ការរករឿងឈ្លោះ គឺមិនអាចលើកលែងឲ្យបានទ្បើយ។

ចាប់ផ្តើមដោយការបង្ការ

តើខ្ញុំអាចបង្ការកុំឲ្យមានការរករឿងឈ្លោះនៅក្នុងសាលារៀនកូនខ្ញុំដោយរបៀបណា?

ជំហានដំបូងក្នុងការថែរក្សាកូនអ្នកឱ្យមានសុវត្ថិភាពពីការរករឿងឈ្លោះ មិនថាដោយផ្ទាល់ ឬតាមអ៊ីនធឺណិត គឺត្រូវពន្យល់ពួកគេឲ្យយល់ដឹងពីបញ្ហានេះ។

  1. អប់រំកូនៗអ្នកអំពីការរករឿងឈ្លោះ៖ នៅពេលពួកគេដឹងថាអ្វីជាការរករឿងឈ្លោះ កូនអ្នកនឹងអាចសម្គាល់វាបានកាន់តែងាយ មិនថាវាកំពុងកើតឡើងចំពោះខ្លួនគេ ឬលើនរណាម្នាក់ដទៃទៀត។
  2. និយាយដោយបើកចំហ និងញឹកញាប់ជាមួយកូនៗអ្នក៖ ពេលអ្នកនិយាយជាមួយកូនកាន់តែច្រើនអំពីការរករឿងឈ្លោះ ពួកគេនឹងប្រាប់អ្នកកាន់តែជាក់លាក់ ប្រសិនបើពួកគេបានឃើញ ឬជួបប្រទះបញ្ហានោះ។ តាមដានជាមួយកូនៗអ្នករាល់ថ្ងៃ ហើយសួរអំពីពេលវេលាពួកគេនៅសាលារៀន និងសកម្មភាពតាមអ៊ីនធឺណិតដោយសាកសួរមិនត្រឹមតែអំពីការរៀនសូត្រ និងសកម្មភាពរបស់ពួកគេប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអំពីអារម្មណ៍គេផងដែរ។
  3. គាំទ្រកូនអ្នកឲ្យធ្វើជាគំរូល្អ៖ ជាទូទៅមានភាគីចំនួនបីនៅក្នុងការរករឿងឈ្លោះ៖ ជនរងគ្រោះ អ្នកប្រព្រឹត្ត និងអ្នកឃើញហេតុការណ៍។ ទោះបីជាកុមារមិនមែនជាជនរងគ្រោះពីការរករឿងឈ្លោះ ក៏ដោយ ក៏ពួកគេអាចបង្ការបញ្ហានេះបានការចូលរួមជាមួយកុមារទាំងអស់ ការគោរព និងមានសណ្តានចិត្តល្អចំពោះមិត្តភក្តិដទៃទៀត។ ប្រសិនបើពួកគេឃើញការរករឿងឈ្លោះ ពួកគេអាចនឹងនៅជាប់នឹងជនរងគ្រោះហើយផ្តល់ការគាំទ្រនិង / ឬដេញដោលសួរអំពីអាកប្បកិរិយារករឿងឈ្លោះទាំងនោះ។
  4. ជួយកូនអ្នកកសាងទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង៖ លើកទឹកចិត្តកូនអ្នកឲ្យចុះឈ្មោះចូលរៀន ឬចូលរួមសកម្មភាពដែលពួកគេចូលចិត្តនៅក្នុងសហគមន៍អ្នក។ ទង្វើនេះនឹងជួយកសាងទំនុកចិត្តក៏ដូចជាបង្កើតជាក្រុមមិត្តភក្តិដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍រួមគ្នា។
  5. ធ្វើខ្លួនជាជនគំរូ៖ បង្ហាញកូនអ្នកពីអាកប្បកិរិយាចំពោះកុមារ និងមនុស្សពេញវ័យដទៃទៀតប្រកបដោយទឹកចិត្តល្អ និងក្តីគោរព តាមរយៈការធ្វើដូចគ្នាចំពោះមនុស្សជុំវិញអ្នក រាប់បញ្ចូលទាំងការនិយាយអន្តរាគមន៍នៅពេលអ្នកដទៃត្រូវបានគេធ្វើបាប។ កុមារនឹងយកគំរូតាមឪពុកម្តាយខ្លួនពីអាកប្បកិរិយា រួមទាំងខ្លឹមសារបង្ហោះនៅលើអ៊ីនធឺណិតផងដែរ។
  6. ចូលរូមក្នុងបទពិសោធតាមអ៊ីនធឺណិត៖ ស្វែងយល់ពីវេទិកាអនទ្បាញដែលកូនអ្នកប្រើប្រាស់ ពន្យល់ប្រាប់កូនពីដំណើរការរបស់ពិភពអ៊ិនធឺណិត និងពិភពក្រៅអ៊ីនធឺណិត ហើយប្រាប់ពួកគេឲ្យប្រុងប្រយ័ត្នពីហានិភ័យផ្សេងៗដែលពួកគេនឹងជួបប្រទះ។
ខ្ញុំមិនច្បាស់ទេថាកូនខ្ញុំត្រូវបានគេរករឿងឈ្លោះ។ តើខ្ញុំត្រូវពិនិត្យរកមើលមុខសញ្ញាអ្វីខ្លះ?
  • ពិនិត្យមើលឱ្យដិតដល់៖ សង្កេតមើលស្ថានភាពសតិអារម្មណ៍កុមារ ដោយសារក្មេងខ្លះមិនបង្ហាញការព្រួយបារម្ភតាមរយៈពាក្យសម្តីឡើយ។ យើងគួរពិនិត្យមើលមុខសញ្ញាដូចជា៖
    • ស្លាកស្នាមលើរាងកាយ ដូចជាស្នាមជាំដោយមិនដឹងមូលហេតុ ស្នាមដាច់សាច់ បាក់ឆ្អឹង និងរបួសដែលទើបជាសះស្បើយ។
    • ភាពភ័យខ្លាចមិនចង់ទៅរៀន ឬចូលរួមសកម្មភាពសាលា
    • មានការថប់អារម្មណ៍ ភ័យ ឬមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់
    • មានមិត្ដភក្ដិតែពីរបីនាក់នៅសាលា ឬនៅខាងក្រៅសាលា
    • បាត់បង់មិត្តភក្តិភ្លាមៗ ឬជៀសវាងមិនចង់ចូលក្នុងសកម្មភាពសង្គម
    • សម្លៀកបំពាក់ ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិច ឬរបស់របរផ្ទាល់ខ្លួនផ្សេងទៀត ត្រូវបានបានបាត់បង់ឬបំផ្លាញ
    • សុំប្រាក់ជាញឹកញាប់
    • លទ្ធផលសិក្សាទាប
    • អវត្តមាន ឬទូរស័ព្ទពីសាលារៀនសុំទៅផ្ទះ
    • ព្យាយាមនៅក្បែរមនុស្សពេញវ័យ
    • គេងមិនសូវលក់ ហើយប្រហែលជាអាចមានសុបិន្តអាក្រក់
    • ត្អូញត្អែរថាឈឺក្បាល ឈឺក្រពះ ឬឈឺផ្នែករាងកាយផ្សេងៗ
    • មានអារម្មណ៍ធុញថប់ជាប្រចាំ បន្ទាប់ពីចំណាយពេលនៅលើអ៊ីនធឺណិត ឬតាមទូរស័ព្ទរបស់ពួកគេ (ដោយគ្មានការពន្យល់មូលហេតុសមហេតុផល)
    • ជាធម្មតាលាក់ការសម្ងាត់ ជាពិសេសនៅពេលនិយាយអំពីសកម្មភាពតាមអ៊ីនធឺណិត
    • មានភាពក្រេវក្រោធ ឬឆាប់ផ្ទុះកំហឹង។
  • និយាយដោយបើកចំហ៖ និយាយជាមួយនឹងកូនអ្នក អំពីឥរិយាបទដែលពួកគេគិតថាជាអំពើល្អ និងអំពើមិនត្រឹមត្រូវនៅក្នុងសាលារៀន សហគមន៍ និងតាមអ៊ីនធឺណិត។ វាជាការចាំបាច់ដែលត្រូវមានការប្រាស្រ័យទាក់ទងដោយបើកចំហដើម្បីឱ្យកូនរបស់អ្នកមានអារម្មណ៍ផាសុកភាពក្នុងការប្រាប់អ្នកអំពីអ្វីដែលកំពុងកើតមានឡើងនៅក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ។

    ការឆ្លើយតបទៅនឹងការរករឿងឈ្លោះ

    តើខ្ញុំគួរធ្វើអ្វីខ្លះប្រសិនបើកូនខ្ញុំត្រូវបានគេរករឿងឈ្លោះ ឬគំរាមកំហែង?

    បើអ្នកដឹងថាកូនអ្នកត្រូវបានគេរករឿងឈ្លោះ នេះគឺជាវិធីមួយចំនួនដែលអ្នកអាចធ្វើបានដើម្បីជួយពួកគេ៖

    1. ស្តាប់កូនអ្នកដោយបើកចំហ និងស្ងប់ស្ងាត់៖ ផ្តោតសំខាន់លើការធ្វើឱ្យពួកគេមានអារម្មណ៍ថា មានអ្នកស្តាប់ និងគាំទ្រពួកគេ ជំនួសឱ្យការព្យាយាមរកមូលហេតុនៃការរករឿងឈ្លោះ ឬព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហា។ ត្រូវប្រាកដថាពួកគេដឹងថាវាមិនមែនជាកំហុសរបស់ពួកគេនោះឡើយ។
    2. ប្រាប់កូនថាអ្នកជឿជាក់លើពួកគេ៖ ប្រាប់ពួកគេថាអ្នករីករាយដែលពួកគេបានប្រាប់រឿងអ្នក ប្រាប់គេថាវាមិនមែនជាកំហុសពួកគេទេ ហើយប្រាប់គេថាអ្នកនឹងខិតខំអស់ពីសមត្ថភាពដើម្បីស្វែងរកជំនួយដ៏ល្អបំផុត។
    3. និយាយជាមួយគ្រូ ឬសាលា៖ អ្នក និងកូនមិនត្រូវប្រឈមនឹងការរករឿងឈ្លោះតែឯងនោះឡើយ។ សួរសាលាថា តើសាលាមានគោលការណ៍ ឬក្រមសីលធម៌ស្តីពីការរករឿងឈ្លោះដែរឬទេ។ ករណីនេះគឺអាចអនុវត្តបានទាំងការរករឿងឈ្លោះដោយផ្ទាល់ ឬតាមអ៊ីនធឺណិត។
    4. ដើរតួជាប្រព័ន្ធគាំទ្រមួយ៖ សម្រាប់កូនអ្នក ការដែលមានឪពុកម្តាយគាំទ្រ គឺចាំបាច់ក្នុងការដោះស្រាយផលប៉ះពាល់នៃការរករឿងឈ្លោះ។ អ្នកត្រូវប្រាកដថាពួកគេដឹងថា កូនអាចនិយាយជាមួយអ្នកនៅពេលណាក៏បាន ហើយធានាឲ្យពួកគេទុកចិត្តថាអ្វីៗនឹងមានភាពប្រសើរឡើង។
    តើខ្ញុំអាចធ្វើអ្វីបាន ប្រសិនបើកូនខ្ញុំសម្លុតធ្វើបាបអ្នកដទៃ?

    ប្រសិនអ្នកគិត ឬដឹងថាកូនអ្នកកំពុងធ្វើបាបក្មេងដទៃទៀត ជាការសំខាន់ អ្នកត្រូវចងចាំថាពួកគេមិនអាក្រក់ពីកំណើតនោះទេ ប៉ុន្តែវាកើតទ្បើងដោយសារហេតុផលផ្សេងទៀត។ កុមាររករឿងឈ្លោះគេ ជារឿយៗគ្រាន់តែចង់សម្របខ្លួនចូលជាមួយគេ ត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ ឬគ្រាន់តែរិះរកវិធីដោះស្រាយនឹងបញ្ហាអារម្មណ៍ស្មុគស្មាញតែប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងករណីខ្លះ អ្នកដែលសម្លុតធ្វើបាបគេ គឺជាជនរងគ្រោះខ្លួនឯង ឬជាជនរងគ្រោះពីអំពើហិង្សានៅផ្ទះ ឬក្នុងសហគមន៍របស់ពួកគេ។ ទាំងនេះគឺជារបៀបមួយចំនួនដែលអ្នកគួរធ្វើដើម្បីជួយកូនឱ្យបញ្ឈប់ការរករឿងឈ្លោះគេ៖

    1. ទំនាក់ទំនង៖ ការស្វែងយល់ពីមូលហេតុដែលកូនរបស់អ្នកកំពុងធ្វើសកម្មភាពណាមួយ នឹងជួយអ្នកឱ្យដឹងពីរបៀបក្នុងការជួយពួកគេ។ តើពួកគេមានអារម្មណ៍គ្មានសុវត្ថិភាពនៅសាលារៀនទេមែនទេ? តើពួកគេកំពុងឈ្លោះគ្នាជាមួយមិត្តភក្តិ ឬបងប្អូនបង្កើត? ប្រសិនបើពួកគេពិបាកពន្យល់ពីអាកប្បកិរិយាខ្លួន អ្នកអាចឲ្យគេនិយាយជាមួយអ្នកប្រឹក្សាយោបល់ បុគ្គលិកសង្គម ឬអ្នកជំនាញសុខភាពផ្លូវចិត្ត ដែលត្រូវបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលពីវិធីសាស្ត្រធ្វើការជាមួយកុមារ។
    2. ធ្វើការតាមរយៈដំណោះស្រាយប្រកបដោយស្ថាបនា ៖ សុំឱ្យកូនអ្នកពន្យល់ពីសេណារីយ៉ូដែលធ្វើឲ្យពួកគេខឹង និងផ្តល់នូវវិធីបែបស្ថាបនាក្នុងប្រតិកម្មឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានោះ។ ប្រើលំហាត់នេះដើម្បីបំផុសនូវសេណារីយ៉ូដែលនឹងអាចកើតមាននាពេលអនាគត និងការឆ្លើយតបដែលមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់។ លើកទឹកចិត្តឱ្យកូនអ្នក “ដាក់ខ្លួនទៅក្នុងស្ថានភាពអ្នកដទៃ” ដោយស្រមៃពីបទពិសោធរបស់មនុស្សដែលខ្លួនធ្វើបាប។ រំឭកកូនអ្នកថា ការផ្តល់បញ្ចេញមតិនៅលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត គឺបង្កភាពឈឺចាប់ក្នុងជីវិតពិតដូចគ្នា។
    3. ពិនិត្យមើលខ្លួនឯង៖ ក្មេងដែលសម្លុតធ្វើបាបគេ ជារឿយៗច្រើនតែយកគំរូតាមអាកប្បកិរិយាដែលគេឃើញនៅផ្ទះ។ តើពួកគេត្រូវបានឃើញអាកប្បកិរិយាដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ផ្នែករាងកាយ ឬសតិអារម្មណ៍ពីអ្នក ឬអ្នកមើលថែដទៃទៀតឬទេ? មើលឲ្យជ្រៅជាងនេះ ហើយគិតដោយស្មោះត្រង់អំពីអាកប្បកិរិយាអ្នក ដែលអ្នកកំពុងបង្ហាញដល់កូនខ្លួន។
    4. ផ្តល់នូវផលវិបាក និងឱកាសដើម្បីកែប្រែ៖ ប្រសិនបើអ្នករកឃើញថាកូនអ្នកកំពុងរករឿងឈ្លោះគេ វាជាការសំខាន់ក្នុងការផ្តល់នូវដំណោះស្រាយសមរម្យ និងអហិង្សា។ សកម្មភាពនេះអាចកំហិតទង្វើពួកគេ ជាពិសេសសកម្មភាពទាំងឡាយណាដែលជម្រុញឲ្យមានការរករឿងឈ្លោះ (កម្មវិធីជួបជុំក្នុងសង្គម កម្មវិធីផ្សាយទូរទស្សន៍/ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមជាដើម)។ លើកទឹកចិត្តឱ្យកូនអ្នកសុំទោសមិត្តភក្តិ និងរិះរកវិធីដើម្បីឱ្យពួកគេអាចចូលរួមជាមួយគ្នានាពេលអនាគត។