ទឹកស្អាត និងអនាម័យ
ភពផែនដីដែលអាចរស់នៅបានសម្រាប់កុមារគ្រប់រូប
- English
- Khmer
ទិដ្ឋភាពរួម
ការរស់នៅធំធាត់ឡើងនៅក្នុងបរិស្ថាន ស្អាត និងសុវត្ថិភាព គឺជាសិទ្ធិរបស់កុមារគ្រប់រូប ។ ការផ្តល់លទ្ធភាពទទួលបានទឹកស្អាត និងបង្គន់អនាម័យគ្រប់គ្រាន់ដល់កុមារនិងផ្តល់ចំណេះដឹងដល់ពួកគេឱ្យយល់ពីភាពចាំបាច់នៃការលាងដៃជាមួយាទឹកស្អាត និងសាប៊ូ គឺជាវិធីដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតមួយក្នុងការសង្គ្រោះជីវិតកុមារនៅកម្ពុជា និងជួយពួកគេឱ្យមានសុខភាពល្អនៅពេលពួកគេធំពេញវ័យ ។
- ការបន្ទោបង់ពាសវាលពាសកាលនៅក្នុងតំបន់ជនបទ បានធ្លាក់ចុះចំនួន ៩៣ ភាគរយក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ ។ បញ្ហានេះ ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាមានប្រមាណ ៤ ភាគរយប៉ុណ្ណោះនៅទូទាំងប្រទេស1។
- មនុស្ស ៤ នាក់ក្នុងចំណោម ៥ នាក់ (ស្មើនឹង ៨៦ ភាគរយ) នៅក្នុងតំបន់ជនបទ ទទួលបានសេវាអនាម័យមូលដ្ឋាន ដែល សេវាអនាម័យមូលដ្ឋានសំដៅលើ ផ្ទះដែលមានកន្លែងលាងសម្អាតដៃជាមួយសាប៊ូ និងទឹក2។
- បច្ចុប្បន្ននេះ កុមារមានចំនួនតិចជាងមុន ដែលទទួលរងជំងឺដែលទាក់ទងនឹងជំងឺរាករូស ហើយកម្ពុជាបានកាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់របស់កុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ ចំនួន ៨៧ ភាគរយក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំកន្លងមកនេះ3។
បញ្ហាប្រឈម
ទោះបីជាមានវឌ្ឍនភាពនៅក្នុងការទទួលបានទឹកស្អាត និងអនាម័យ (WASH) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ វិសមភាពក្នុងការទទួលបានទឹកស្អាត និងអនាម័យ នានៅតែមានគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ជនបទ និងសហគមន៍ដែលងាយរងគ្រោះ ។ សហគមន៍ជាច្រើននៅតែពឹងផ្អែកលើទន្លេ អណ្តូង និងស្រះទឹក ដែលជាប្រភពទឹកអាចមានវត្តមាននូវសមាសធាតុបំពុល ។ ជំងឺរាករូស ដែលជាញឹកញាប់បណ្តាលមកពីកង្ខះភាពស្អាត និងអនាម័យ ហើយវា នៅតែជាមូលហេតុដ៏ធំមួយនៃជំងឺរបស់កុមារ រួមទាំងភាពក្រិសក្រិននិងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាលខ្សោយ ។ សហគមន៍មួយចំនួន នៅតែមានទម្លាប់បន្ទោបង់ពាសវាលពាសកាល ហើយក្មេងស្រីជំទង់ និងកុមារមានពិការភាពជាច្រើន បាត់បង់ឱកាសការសិក្សា ដោយសារតែមិនមានបង្គន់អនាម័យដែលមានលក្ខណៈបរិយាបន្នគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងសាលារបស់ពួកគេ ។
ប្រសិនបើគ្មានសកម្មភាពបន្ទាន់ទេ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនឹងគំរាមកំហែងធ្វើប៉ះពាល់ដល់អនាគតរបស់កុមាររាប់លាននាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ វឌ្ឍនភាពជាច្រើនទសវត្សរ៍ដែលបានកសាងឡើងទាក់ទងនឹងការរស់រានរបស់កុមារ អាចត្រូវត្រលប់ថយក្រោយវិញ ប្រសិនបើទឹកផឹកដែលមានសុវត្ថិភាព និងអនាម័យបរិស្ថាន នៅតែខ្វះខាត ។ បើទោះទិន្នន័យបង្ហាញថាមានចំនួនគ្រួសារច្រើនជាងមុនដែលទទួលបានសេវាមូលដ្ឋាន ប៉ុន្តែវឌ្ឍនភាពនេះគឺនៅតែមានភាពយឺតយ៉ាវ ហើយមិនទាន់មានការធានាលើការគ្រប់គ្រងសេវាកម្មប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងមិនទាន់មានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុនៅឡើយទេ។ ភាពខ្វះចន្លោះនេះ អាចបង្កអោយសមិទ្ធផលភាគច្រើនអាចនឹងត្រូវបានបាត់បង់ទៅវិញនៅពេលមានព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរកើតឡើង ដូចជា ទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត និងរលកកម្តៅ ដែលកំពុងកើតឡើងញឹកញយនិងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងមុនដោយសារតែការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ។
យោងតាមសន្ទស្សន៍ហានិភ័យអាកាសធាតុលើកុមារសកល (Global Children’s Climate Risk Index (CCRI) ប្រទេសកម្ពុជាមានចំណាត់ថ្នាក់ទី៤៦ ក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន១៦៣ ជាហេតុធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលកុមារប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ខណៈដែលកម្ពុជាស្ថិតក្នុងលំដាប់ទាបនៅក្នុងការសិក្សាសន្ទស្សន៍បន្ស៊ាំសកលណូត្រឺដាម (Notre Dame-Global Adaptation Index) បង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់អាចមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការត្រៀមខ្លួនទៅនឹង ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរនិងការរិចរិលបរិស្ថាន ។
- កុមារកម្ពុជាប្រមាណជិត ២លាននាក់ ដែលមានចំនួនច្រើនជាង មួយភាគបី នៃកុមារកម្ពុជាសរុប កំពុងរស់នៅក្នុងឃុំដែលមានសន្ទស្សន៍ហានិភ័យអាកាសធាតុលើកុមារ ខ្ពស់ ឬខ្ពស់ខ្លាំង។ ភាគច្រើននៃឃុំទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាល។ ។4
- កុមារកម្ពុជា ១.៤ លាននាក់ប្រឈមមុខខ្លាំងទៅនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត ។ កុមារកម្ពុជា ៣ លាននាក់ប្រឈមមុខខ្លាំងទៅនឹងការកើនទ្បើងកម្តៅ ជំងឺដែលបង្កដោយភ្នាក់ងារចម្លង និងខ្យល់កន្ទ្រាក់។ កុមារកម្ពុជា ២.២ លាននាក់ប្រឈមមុខខ្លាំងទៅនឹងជំនន់ទឹកទន្លេ។ កុមារកម្ពុជា ២.៧ លាននាក់ប្រឈមមុខខ្លាំងទៅនឹងការបំពុលបរិយាកាស ដែលលើសពីកម្រិតស្តង់ដាដែលបានណែនាំដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោក5។
- ២២ ភាគរយនៃប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ជនបទ មិនបានទទួលសេវាទឹកស្អាតជាមូលដ្ឋាន ។6
- ២០ ភាគរយនៃប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ជនបទ មិនបានទទួលសេវាអនាម័យជាមូលដ្ឋាន ។7
- ជាងពាក់កណ្តាលនៃចំនួនសាលារៀនសរុបនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ស្មើនឹង ៦៣ ភាគរយ) មិនមានបង្គន់អនាម័យ មូលដ្ឋានមានការបែងចែកតាមភេទ និងអាចប្រើប្រាស់បាន (មានដំណើរការល្អ និងមាន ឯកជនភាព) ហើយ សាលារៀនចំនួន១៤ ភាគរយទៀត មិនមានប្រភពទឹកនៅក្នុងបរិវេណសាលាវៀន ។8
- មូលដ្ឋានថែទាំសុខភាពចំនួនជិត ៤ ក្នុងចំណោម ១០ កន្លែង (ប្រហែល ៣៨ ភាគរយ) ទទួលបាន ទឹកប្រើប្រាស់ពីសេវាផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតដែលអាចទទួលបានទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់បាន ពេញមួយឆ្នាំសម្រាប់គោលបំណងទាំងអស់ រួមទាំងទឹកសម្រាប់ផឹក ខណៈដែលមានតែ ៧ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ មានសេវាអនាម័យមូលដ្ឋាន ។9
ដំណោះស្រាយ
កម្មវិធី WASH និងកម្មវិធីអាកាសធាតុ និងបរិស្ថានសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៨ របស់យូនីសេហ្វធ្វើការឆ្ពោះទៅរកការសម្រេចបានសិទ្ធិរបស់កុមារក្នុងការទទួលបានទឹកស្អាត អនាម័យបរិស្ថាន និងអនាម័យខ្លួនប្រាណ ដូចមានចែងក្នុងអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីសិទ្ធិកុមារ (UNCRC) និងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDG) ដើម្បីសម្រេចបានការទទួលបានទឹកផឹក និងអនាម័យដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសុវត្ថិភាព ត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ ។
យូនីសេហ្វ សហការណ៍ជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងដៃពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីបង្កើនលទ្ធភាពទទួលបានទឹកស្អាត និងអនាម័យ ដល់កុមារ ដែលមិនទាន់ទទួលបានសេវាគ្រប់គ្រាន់ ហើយ ពួកគេរស់នៅក្នុង សហគមន៍ មានភាពក្រីក្រ មានទីតាំងភូមិសាស្រ្តដាច់ស្រយាលឬ ក៏ជាក្រុមរងគ្រោះខ្លាំង និងជាក្រុមរស់នៅក្នុងតំបន់ដែលប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្លាំងបំផុតពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ។ យូនីសេហ្វ ផ្តោតលើសេវាកម្មដែលមានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ ដើម្បីធានាថា សហគមន៍ត្រៀមខ្លួនកាន់តែប្រសើរសម្រាប់អនាគត បង្កើតផលជះយូរអង្វែងដែលការពារជនងាយរងគ្រោះបំផុត និងរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិប្រកបដោយចីរភាព ។
យើងជឿជាក់ថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីធានានិរន្តរភាពភពផែនដីដែលអាចរស់នៅបាន មិនត្រឹមតែគិតពីតម្រូវការពិសេស និងភាពងាយរងគ្រោះរបស់យុវវ័យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវតែដាក់បញ្ចូលពួកគេនៅក្នុងដំណោះស្រាយផងដែរ ។ កុមារ និងយុវជនមានជំនាញ បទពិសោធន៍ និងគំនិតសំខាន់ៗដើម្បីរួមចំណែកដល់សង្គមមួយដែលកាន់តែមានសុវត្ថិភាព និងនិរន្តរភាពថែមទៀត ។
ជំរុញការទទួលបានទឹកស្អាត អនាម័យដែលធន់នឹងអាកាសធាតុ
យើងធ្វើការដើម្បីធានាឱ្យមានប្រពន្ធ័ អនាម័យជាមូលដ្ឋាន កាន់តែប្រសើរក្នុង ផ្ទះ សាលារៀន និងមូលដ្ឋានថែទាំសុខភាព ដើម្បីឱ្យកុមារអាចរស់នៅ រៀនសូត្រ និងទទួលបានសេវាសុខភាពក្នុងបរិយាកាសដែលកាន់តែមានសុវត្ថិភាពថែមទៀត ។ ការកែលម្អប្រភពទឹក និងបង្កើតនូវប្រភពទឹកថ្មីផ្សេងៗបន្ថែមដែលធន់នឹងមុខសញ្ញាគ្រោះថ្នាក់នានា ដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកជំនន់ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដើម្បីធានាថា ក្រុមដែលងាយរងគ្រោះបំផុត ត្រូវបានការពារក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្តិអាកាសធាតុ ។ កិច្ចការងាររបស់យូនីសេហ្វ អាចទទួលបានសមិទ្ធផលបាន គឺមានការចូលរួមពីវិស័យឯកជន និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ដើម្បីកែលម្អគុណភាពសេវាកម្ម និងបង្កើតដំណោះស្រាយអាជីវកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព រួមទាំងតាមរយៈការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធថាមពលកកើតឡើងវិញ និងការបង្កើនលទ្ធភាពទទួលបានសេវាកម្មទឹកស្អាត និងអនាម័យ ។ ដើម្បីគាំទ្រការផ្លាស់ប្តូរទៅរកអនាម័យដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយសុវត្ថិភាព និងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាព និងបរិស្ថានពីការបន្ទោបង់ពាសវាលពាសកាល យូនីសេហ្វផ្តោតលើការលើកកម្ពស់ដំណោះស្រាយផ្អែកលើធម្មជាតិសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងភក់បង្គន់ស្របតាមគោលការណ៍នៃការកាត់បន្ថយ ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ និងការកែច្នៃឡើងវិញ ។
ជួយឱ្យប្រជាជនយល់ពីតម្លៃការប្រើប្រាស់បង្គន់ ទឹកស្អាត និងសាប៊ូ
ការបង្កើនការយល់ដឹងក៏ជាផ្នែកដ៏ធំមួយនៃការងាររបស់យូនីសេហ្វផងដែរ ដើម្បីសម្រេចបានបរិស្ថានស្អាត និង សុវត្ថិភាពសម្រាប់កុមារដើម្បីលូតលាស់ ។ ហើយដើម្បីសម្រេចបានគោលដៅនេះមានប្រសិទ្ធភាព លុះត្រាតែប្រជាជនយល់ពីសារៈសំខាន់នៃការប្រើប្រាស់បង្គន់ ទឹកស្អាត និងសាប៊ូនៅផ្ទះ សាលារៀន និងមូលដ្ឋានថែទាំសុខភាព និងនៅក្នុងសហគមន៍ ។ យើងក៏អនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថសង្គម ដើម្បីបង្កើនតម្រូវលើសេវាកម្មដែលមានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុកាន់តែប្រសើរថែមទៀត ដូច្នេះ សហគមន៍យល់ពីហានិភ័យអាកាសធាតុ និងការការពារខ្លួនរបស់ពួកគេ និងគ្រួសាររបស់ពួកគេក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ក៏ដូចជានាពេលអនាគត ។
បង្កើនហិរញ្ញប្បទាន និងកិច្ចសម្របសម្រួលសម្រាប់កម្មវិធីទឹកស្អាត និងអនាម័យ
ដោយសហការជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល និងដៃគូពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត យូនីសេហ្វធ្វើការកំណត់ពីកង្វះខាតផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់វិស័យទឹកស្អាតនិងអនាម័យ និងដាក់ចេញនូវសកម្មភាពជាយុទ្ធសាស្រ្តដើម្បីគាំទ្រវិស័យនេះ ក្នុងការកៀរគរធនធានដែលត្រូវការ ដើម្បីសម្រេចបានចំណុចដៅទី ៦.១ និង ៦.២ នៃគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពរបស់កម្ពុជា ។ យូនីសេហ្វបង្កើតភស្តុតាងដោយធ្វើការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យដើម្បីប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់អនុវត្តកម្មវិធី ។ យើងស្វែងរកដំណោះស្រាយក្នុងការគៀងគរហិរញ្ញប្បទានសម្រាប់សេវាទឹកស្អាតនិងអនាម័យប្រកបដោយនវានុវត្តន៍ ស្វែងរកភាពជាដៃគូ និងវិធីសាស្រ្តនានា ហើយធ្វើយ៉ាងណាឱ្យសហគមន៍កាន់តែមានភាពធន់ឆ្លើយតបនឹងហានិភ័យអាកាសធាតុ ដោយធ្វើការវិភាគលើមុខសញ្ញា គ្រោះមហន្តរាយ និងរៀបចំបង្កើតផែនការត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់វិស័យទឹកស្អាតនិងអនាម័យ ។
- Joint Monitoring Programme (JMP), 2025
- JMP, 2025
- HYPERLINK "https://www.nis.gov.kh/nis/CDHS/2021-22/Cambodia_DHS2021-2022_Final_Report_EN.pdf"Cambodia Demographic and Health Survey (CDHS), 2021–2022
- Children’s Climate Risk Index for Cambodia (CCRI), 2024
- Children’s Climate Risk Index for Cambodia (CCRI), 2024
- JMP, 2025
- JMP, 2025
- JMP, 2024
- National assessment of water, sanitation and hygiene in public healthcare facilities in Cambodia, 2024