Հրապարակումներ

Թեև երեխաներն ու երիտասարդները ամենաքիչ ազդեցությունն ունեն կլիմայի փոփոխության վրա, այնուամենայնիվ, նրանք անհամաչափորեն տուժում են դրանից։ Այսօր երկրագնդի գրեթե յուրաքանչյուր երեխա ենթարկվում է կլիմայական կամ բնապահպանական առնվազն մեկ վտանգի, և շուրջ մեկ միլիարդ երեխա ապրում է կլիմայական ծայրահեղ բարձր ռիսկ ունեցող երկրներում։Ուղեցույցում ներկայացվում են կլիմայի կառավարման գործընթացները համաշխարհային և ազգային մակարդակներում՝ վերլուծելով, թե ովքեր են դրա դերակատարները, և թե ո՛ր գործընթացներում կարող են լինել մասնակցության հնարավորություններ:Նյութում անդրադարձ է կատարվում նաև ՄԱԿ-ի  «Կլիմայի փոփոխության մասին» շրջանակային կոնվենցիային:

Այս փաստաթուղթը կարևոր տեղեկություններ է տրամադրում Փարիզի համաձայնագրի, դրա նշանակության և բոլոր հոդվածների մասին երիտասարդներին հասանելի լեզվով:Փարիզի համաձայնագիրը, որը ընդունվել է 2015 թվականին Փարիզում, փոխեց համաշխարհային կլիմայական գործողությունների ընթացքը։ Այն միավորեց պետություններին ընդհանուր նպատակի շուրջ․ ձեռնարկել հավակնոտ քայլեր կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարում, հարմարվել դրա տարբեր ազդեցություններին և բավարար աջակցություն ապահովել զարգացող երկրների համար։ Այս փաստաթղթում կարող եք ծանոթանալ համաձայնագրի հոդվածներին և նշանակությանը։

2019–2023թթ. ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը, Ավստրիական Զարգացման Գործակալության աջակցությամբ, Հայաստանում իրականացրել է «Երիտասարդները հանուն բարենպաստ կլիմայի իրենց համայնքներում» ծրագիրը՝ ուղղված դեռահասների և համայնքների կարողունակության բարձրացմանը կլիմայական գործողություններում։ԿՓԴՄ ելակետային (2021) և ամփոփիչ (2024) հետազոտությունները նպատակ ունեին գնահատել ծրագրի ազդեցությունը կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ գիտելիքի, վերաբերմունքի, վարքագծի և փորձառության մակարդակներում։Համաձայն հետազոտության՝Դեռահասների 96.2%-ը տեղյակ է կլիմայի փոփոխության հասկացության մասին։ Նրանց գիտելիքը բարձր է պատճառների ու հետևանքների վերաբերյալ, սակայն պաշտպանական միջոցառումների մասին տեղեկացվածությունը՝ ավելի ցածր։ Ուսուցիչները կարևոր դեր են խաղացել իրազեկման գործում։Մեծահասակների մոտ բնապահպանական խնդիրների կարևորությունը աճել է։ Դեռահասները հիմնականում անհանգստացած են տեղական բնապահպանական խնդիրներով, սակայն նրանց վստահությունը սեփական ներգրավվածության արդյունավետության նկատմամբ նվազել է։Դեռահասների մասնակցությունը կլիմայական դասընթացներին աճել է՝ 69.5%-ից հասնելով 73.1%-ի։ Էկոլոգիապես բարենպաստ վարքագծի որոշ տեսակներ (օր.՝ կտորե պայուսակների օգտագործում) դարձել են ավելի տարածված։ Մեծահասակները կայուն կերպով ակտիվ են ջրի խնայողության և բուսաբուծության ոլորտում։Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը վկայում է իրազեկության աճի և կրթական ծրագրերի արդյունավետության մասին։ Սակայն անհրաժեշտ է հատուկ ուշադրություն դարձնել գյուղաբնակ և ԿԱՊԿՈՒ դեռահասների ներառմանը՝ խթանելով հավասար հնարավորությունները կլիմայական կրթության և ներգրավվածության ոլորտում։

Ժամանակակից ծնողներին հուզող հարցերը շատ են, շատ եննաև այդ հարցերի վերաբերյալ տեղեկատվության աղբյուրները՝գրքեր, համացանց, այլ ծնողների կարծիքներ և այլն։ Այս աﬔնիﬔջ խճճվելը հեշտ է, ու կարիք է առաջանում կոնկրետ հարցերինկոնկրետ պատասխաններ գտնել։ Այս ձեռնարկում փորձել ենքանդրադառնալ ծնողներին հուզող բազում հարցերից երկուսին՝թվային դարաշրջանի ու էկրանների հետ կապված մարտահրա-վերներին և այդ համատեքստում ուսման գործընթացում առա-Հուսով ենք, որ ձեռնարկում ներկայացված առաջարկները, դի-տարկուﬓերը օգտակար կլինեն, կօգնեն հաղթահարել էկրաննե-րի ու դասերի հետ կապված դժվարությունները` առանց երեխա-ների հետ առողջ փոխհարաբերությունները ﬖասելու։

Ուսումնական հաստատություններում պատշաճ սանիտարահիգիենիկ պայմանների բացակայությունը կարող է ունենալ զգալի ազդեցություն կրթական միջավայրի և երեխաների առաջադիմության վրա: Կարող է նվազել երեխաների դպրոցական հաճախելիությունը, նրանք կարող են ավելի հաճախ հիվանդանալ, ինչպես նաև կարող են զգալ հոգեբանական անհարմարություններ ու չկարողանան կենտրոնանալ դասերի ժամանակ:Ի լրումն, համայնքում կարող են ի հայտ գալ մի շարք վարակներ ու առողջապահական խնդիրներ:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը «Վորլդ Վիժն Հայաստանի» հետ համատեղ Ասիական զարգացման բանկի ֆինանսավորման շնորհիվ ստեղծել է մի ուղեցույց, որի նպատկան է օգնել դպրոցներին՝ պահպանելու մաքուր, անվտանգ, ներառական պայմաններ, որտեղ յուրաքանչյուր երեխա կարող է սովորել և զարգանալ առողջ միջավայրում:Ներբեռնեք ուղեցույցը և աշխատանքային տետրը և ծանոթացե՛ք այն գործնական խորհուրդներին, որոնք կօգնեն բարելավել խմելու ջրի հասանելիությունը, սանիտարական ենթակառուցվածքների զարագացումը, հիգիենայի չափանիշներն ու աղբահանության ու ջրահեռացման լուծումները: Ի լրումն, կարող եք նաև ներբեռնել 2025 թվականի օրացույցը, որտեղ նշված են ջրի, առողջության և շրջակա միջավայրի հետ կապված ազգային և միջազգային օրերը: 

2024թ-ին Լոռու, Շիրակի և Սյունիքի մարզերից 12-18 տարեկան երիտասարդները մասնակցել են ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի և «Ձեռնարկությունների ինկուբատոր» հիմնադրամի համատեղ ջանքերով և Միացյալ Թագավորության կառավարության ֆինանսական աջակցությամբ կազմակերպված վերապատրաստումներին և աշխատաժողովներին: Զինվելով կիբերանվտանգության, մեդիա գրագիտության և ստեղծագործական պատմվածքների…

Ինքներս մեր և մեր կարողությունների հանդեպ հավատը բարձրացնում է մեր ինքնավստահությունը ու օգնում ունենալ առողջ ինքնավերաբերմունք և ինքնագնահատական:  Կարևոր է ձգտել առողջ ինքնագնահատականի, քանի որ դա օգնում է մարդուն լինել ինքնավստահ, բարյացկամ ու բաց, հասկանալ ինքն իրեն, գիտակցել իր հույզերն ու պահանջմունքները, իր հնարավորություններն ու…

Մեծահասակները և երեխանեւրը հաճախ են տեսնում թե՛ տեխնոգեն, թե՛ բնական աղետներ, որոնք իրենց բնույթով տրավմատիկ են:Երեխաների համար մանկության և պատանեկության ընթացքում նման փորձառությունները զգալի վտանգ են ներկայացնում նրանց մտավոր և ֆիզիկական առողջության, հոգեբանական բարեկեցության և սոցիալական զարգացման համար: Նրանք մեծապես կախված են իրենց սիրող մեծահասակների հոգատարությունից, կարեկցանքից և ուշադրությունից, սակայն պատերազմական իրավիճակներում այս կապվածությունը կարող է խաթարվել ծնողների կորստի, ընտանիքը պաշտպանելու և ապրուստ գտնելու հարցում ծնողների ծայրահեղ զբաղվածության պատճառով:Մանկության շրջանում տեղի ունեցած դեպքերը կարող են շատ ավելի բացասաբար ազդել երեխաների հետագա կյանքի վրա, քան մեծահասակների դեպքում:Այս երկարաժամկետ հետևանքներին նպաստում են այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են կրթական հնարավորությունների կորուստը, փախստականների ճամբարներ տեղափոխվելը և անբարենպաստ պայմանների երկարատև ազդեցությունը:Արտակարգ իրավիճակներում երեխաների վերականգնումը մեծապես կախված է նրանց ընտանիքներին ցուցաբերված հոգեբանական աջակցությունից, և արտակարգ իրավիճակներից հետո անհապաղ միջամտությունը վճռորոշ է հետագա վնասները կանխելու տեսանկյունից:Այս ձեռնարկը նախատեսված է ռազմական կոնֆլիկտներից տուժած երեխաների հետ աշխատող մասնագետների համար: Այն կարևորում է առաջին հոգեբանական օգնության, կարեկցանքի, վստահության մթնոլորտի ստեղծմա, ինչպես նաև երեխայի կյանքի բնականոն ռիթմի վերականգնման սկզբունքները:Ձեռնարկը մատուցում է ոչ միայն տեսական գիտելիքներ, այլև պրակտիկ գործիքներ ու մասնագիտական խորհուրդներ, որոնք կիրառելի են ինչպես ճգնաժամային իրավիճակի թեժ պահին, այնպես էլ հետպատերազմյան վերականգնողական փուլում: Այն ընդգծում է խաղի, ստեղծագործական միջոցների, արվեստի թերապիայի, պատմությունների և հեքիաթների կարևորությունը երեխաների հետ աշխատանքում՝ որպես հույզերի արտահայտման և վերկանգնման արդյունավետ գործիքներ: 

Ներկայիս թվային ժամանակաշրջանում ուսումնական հաստատությունների գործունեությունը հիմնված է նորագույն տեխնոլոգիաների կիրառման, ինչպես նաև դրանց միջոցով մեծ քանակությամբ տեղեկությունների ստացման, ուսումնասիրության և փոխանցման վրա։ Այդ տեղեկությունների շարքում առանձնահատուկ տեղ են գրավում անձնական տվյալները։Ուսումնական հաստատությունները իրենց աշակերտների, ուսուցիչների, այլ աշխատողների անձնական տվյալները պաշտպանելու նպատակով պարտավոր են հետևել, որ վերջիններիս անձնական տվյալները մշակվեն օրենսդրության պահանջներին համապատասխան։Ուղեցույցի նպատակն է ուսումնական հաստատություններին ծանոթացնել այն ուղենշային և հիմնարար կանոններին, որոնք առկա են անձնական տվյալների պաշտպանության բնագավառում: Այն նախատեսված է ուսուցիչների, ուսումնական հաստատությունների տնօրենության, ինչպես նաև այլ հետաքրքրված մասնագետների համար:Ուղեցույցի կիրառումը կխթանի ուսումնական հաստատություններում անձնական տվյալների պաշտպանության բարձր մակարդակ ապահովելուն, ինչպես նաև ուսումնական հաստատությունների շահառուների իրավունքների պաշտպանությանը:Ձեռնարկը պատրաստվել է Միացյալ Թագավորության կառավարությանֆինանսական աջակցությամբ՝ ՄԹ միջազգային զարգացման շրջանակում։

Եզրափակիչ դիտարկումները Միավորված ազգերի կազմակերպության հրապարակային և պաշտոնական փաստաթուղթ է, որը Պայմանագրային կոմիտեները (Treaty Bodies), այդ թվում Երեխայի իրավունքներիկոմիտեն, ներկայացնում են յուրաքանչյուր նստաշրջանի վերջում՝ դիտարկվող յուրաքանչյուր պետության համար: Եզրափակիչ դիտարկումների միջոցով Երեխայի իրավունքների կոմիտեն գնահատում է տվյալ պետությունում մարդու իրավունքների իրավիճակը և առաջարկություններ ներկայացնում խնդրո առարկա իրավունքների լավարկված իրացման համար։Հայաստանի հինգերորդ և վեցերորդ պարբերական զեկույցների վերաբերյալ եզրափակիչ դիտարկումները անդրադառնում են երկրի ձեռքբերած առաջընթացին, Կոմիտեի մտահոգության հիմնական ոլորտներին և Հայաստանի Հանրապետությանն ուղղված առաջարկություններին՝ Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիայի և դրա կամընտիր արձանագրությունների կատարումը բարելավելու նպատակով, ինչպես նաև նշվում են հաջորդ պարբերական​​ զեկույցիներ կայացման ժամկետները։Որպես այդպիսին, այն Հայաստանին տրամադրում ճանապարհային քարտեզ՝ առաջիկա հինգ տարիներին Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիայի գծով իր հանձնառությունն ամրապնդելու համար: Այն նաև կարող է օգտագործվել որպես շահեր իպաշտպանության գործիք քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, իրավապաշտպանների և երիտասարդների կողմից՝ որոշակի հարցեր հանրային կամ պետական ​​օրակարգ մտցնելու և որոշակի միջոցառումների իրականացման շուրջ երկխոսություն սկսելու համար։Ներբեռնեք զեկույցը՝ ուսումնասիրելու Կոմիտեի կողմից Հայաստանին ուղղված առաջարկությունները՝ հետևյալ ուղղություններով հրատապ միջոցներ ձեռնարկելու վերաբերյալ․ ընտանեկան միջավայրից զրկված երեխաներ (պարբերություն 26). հաշմանդամություն ունեցող երեխաներ (պարբերություն 29), կենսամակարդակ (պարբերություն 34); կրթություն. նպատակներ և ծածկույթ (պարբերություն 37), ևտնտեսականշահագործում, այդթվում՝ կապված մանկական աշխատուժի հետ (պարբերություն 42):Սույն Եզրափակիչ դիտարկումները Կոմիտեի կողմից ընդունվել են 2024 թ. սեպտեմբերի 13-ին՝ 2024 թ. սեպտեմբերի 4-ին և 5-ինտեղի ունեցած՝ Հայաստանի վերաբերյալ նստաշրջանից հետո: Դրանք հիմնված են ՀՀ կառավարության, քաղաքացիական հասարակության մասնագիտացված կազմակերպությունների, ինչպես նաև դեռահասների հետ ծավալուն խորհրդակցությունների և կառուցողական ներգրավվածության վրա:

Ուսուցիչների գիտելիքները հոգեկան առողջության և հոգեսոցիալական աջակցության վերաբերյալ առաջնային դերակատարում ունեն անվտանգ և բարենպաստ ուսումնական միջավայր ստեղծելու գործընթացում:Երբ ուսուցիչներն արձագանքում են սովորողների կարիքներին և գնահատում են իրենց եզակի ներդրումը, այն ուղերձ է դառնում ամբողջ դպրոցի համար: Սա, իր հերթին, կարող է տեղի ունենալ միայն այն դեպքում, երբ ուսուցիչներն իրենց արժևորված են զգում և համարում են իրենց դպրոցի համագործակցային թիմի մի մասը, ովքեր աջակցում են միմյանց և կիսում պատասխանատվությունը դպրոցի արդյունավետ գործունեության համար:Ձեռնարկի բովանդակությունը հիմնված է արտակարգ իրավիճակներում հոգեսոցիալական աջակցության և երեխաների պաշտպանությանն առնչվող տեղական և միջազգային փորձի վրա: Այն մշակվել է փախստական երեխաների, նրանց հետ աշխատող ուսուցիչների և մասնագետների կարիքների գնահատման հիման վրա:Ձեռնարկը միտված է նպաստելու երեխաների հետ և նրանց համար որակյալ ծրագրեր իրականացնելուն և օգտակար ռեսուրս է դպրոցների համար՝ երեխաների բարեկեցությունն ամրապնդելու և կայուն փոփոխությունների հասնելու գործում:Այն օգտակար կարող է լինել նաև երեխաների մոտ հոգեսոցիալական  տոկունության ձևավորման գործընթացում:Ձեռնարկը նախատեսված է ուսուցիչների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների և նրանց համար, ովքեր անմիջականորեն հոգ են տանում երեխաների հոգեսոցիալական բարեկեցության մասին:

Անհատական ուսուցման պլանը (ԱՈւՊ) սովորողի կարիքների, ուժեղ կողմերի ու հետաքրքրությունների և հանրակրթության պետական չափորոշիչների ու ծրագրերի հիման վրա մշակված փաստաթուղթ է։ Այն կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող սովորողի կրթության կազմակերպման հիմքը և մշակվում է մանկավարժահոգեբանական աջակցության խմբի կողմից, որի կազմում ներառվում են սովորողին դասավանդող ուսուցիչները, ուսուցչի օգնականները, աջակցության ծառայություններ մատուցող մասնագետները, սովորողը և նրա ծնողը (օրինական ներկայացուցիչը)։ԱՈՒՊ-ը մշակվում է կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող բոլոր այն սովորողների համար, ովքեր կրթության գործընթացում ընդգրկվելու, ակտիվ մասնակցելու և առաջադիմելու համար ունեն առանձնահատուկ պայմանների կարիք: Այն յուրօրինակ քարտեզ է, որն ուղղորդում է կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող սովորողներին իրենց դպրոցական ուսումնառության ընթացքում` ապահովելով հնարավորինս հարթ և անխոչընդոտ ճանապարհ:ԱՈՒՊ-ը հնարավորություն է տալիս համատեղ պլանավորել ուսուցիչների և մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայություններ տրամադրող մասնագետների աշխատանքները, առաջադրել խնդիրներ, դրանց հաղթահարման համար սահմանված նպատակներ, հաջորդական քայլեր և վերջնարդյունքներ:Այս ուղեցույցի նպատակն է աջակցել ուսուցիչներին, ուսուցչի օգնականներին, մանկավարժահոգեբանական ծառայություններ մատուցող մասնագետներին և ծնողներին՝ հնարավորություն տալով նրանց վարել գործնական և իրատեսական երկխոսություն սովորողի կարիքների վերաբերյալ, գտնել այդ կարիքները բավարարելու ստեղծագործ ուղիներ, ԱՈՒՊ-ի մշակման գործընթացն իրականացնել առավել հստակ և համակարգված` արդյունքում ունենալով գործուն աշխատանքային փաստաթուղթ: