Për të rinjtë: Si të përballemi me ngjarjet tragjike, në të cilat ka më shumë viktima ose persona të

Kur ndodh ndonjë ngjarje tragjike, në të cilën ka më shumë viktima ose persona të lënduar, të gjithë anëtarët e bashkësisë pësojnë nga ajo. Ballafaqimi me ngjarje të tilla mund të jetë shumë stresues, andaj ndonjëherë është e vështirë të kuptosh se nga të fillosh dhe si ta kuptosh atë që ka ndodhë.

Me kalimin e kohës, shumica e njerëzve fillojnë të ndihen më mirë, vazhdojnë jetën e tyre dhe kthehen në aktivitetet e përditshme. Megjithatë, informacioni i mëposhtëm se si ndikojnë ngjarje të tilla tek ne mund të ndihmojnë të kujdesesh më mirë për veten dhe të tjerët.

Këto janë disa nga reagimet më të zakonshme ndaj ngjarjeve tragjike.

Ndihem i frikësuar, i/e pasigurt dhe i/e pambrojtur

Këto ngjarje janë tronditëse dhe shkaktojnë shqetësime për sigurinë personale. Nëse personat, që kanë pësuar ose janë lënduar gjatë ndodhisë kanë bërë diçka që ti e bën zakonisht ose janë gjendur në një vend të cilin ti  e frekuenton, kjo sigurisht që mund të kontribuojë që të ndihesh i/e frikësuar, i/e shqetësuar dhe i/e pasigurt. Ndoshta mund të mendosh se është e turpshme të ndihesh i/e frikësuar ose se vetëm fëmijët e vegjël mund të tremben, por këto ndjenja janë normale dhe të zakonshme, veçanërisht pas një ngjarje tragjike. Është e rëndësishme të dini se të rriturit (prindërit, shkolla, mjekët, psikologët) punojnë për ta përmirësuar sigurinë tuaj, si dhe sigurinë e të gjithë bashkësisë. Si i ri/e re, ju mund të kontribuoni ndjeshëm në këto përpjekje. Për shembull, të angazhohesh për masat, që beson se mund ta përmirësojnë sigurinë në bashkësinë tënde.

E kam problem të kthehem në aktivitetet e zakonshme

Pas një ngjarjeje tragjike, shumë të rinj do të kenë reagime të ngjashme:

• Probleme me gjumin (nuk mund të flejë ose zgjohem shpesh gjatë natës, bëj gjumë të parehatshëm, kam ankthe).
• Probleme me përqendrimin dhe fokusin në shkollë (asgjë nuk arrijë të bëj, jam konfuz, më duket sikur truri më është mjegulluar).
• Ndjenja trishtimi, zemërimi, hutimi ose frike se një ngjarje tragjike mund të ndodhë përsëri.
• Ndjehem i izoluar ose i larguar nga familja dhe/ose miqtë (ata nuk më kuptojnë, ndihem i vetmuar).
• Nuk mund të shpëtoj nga mendimet dhe/ose imazhet e ngjarjes tragjike.
• Nuk jam i interesuar për gjërat që më parë kanë qenë të rëndësishme/interesante për mua.
• Kam dhimbje koke, dhimbje barku, ndjej se po më rrah zemra fuqishëm ose më ka ndryshuar oreksi.
• Disa imazhe, tinguj, aroma dhe skena më kujtojnë ngjarjen tragjike.
• Nervozizëm i vazhdueshëm, tension dhe gatishmëri për t’u “mbrojtur” nga ndonjë rrezik.

Nëse personalisht ty ose ndokujt që e njeh i ka humbur jetën ndonjë person i afërt, atëherë mund të shfaqen edhe reagime tjera. Çdo person e përjeton ndryshe pikëllimin, madje nuk ekziston ndonjë mënyrë “e duhur” për t’u pikëlluar.

Jam i shqetësuar për familjen dhe të dashurit e mi

Si një person i ri/e re, kaloni një fazë të pavarësisë më të madhe dhe të zhvillimit të vlerave dhe interesave tuaja. Pas një ngjarjeje tragjike, në të cilën ka më shumë viktima ose të lënduar, mund të fillosh të kujdesesh për mirëqenien e të dashurve tuaj në një mënyrë tjetër ose edhe më shumë se zakonisht.

Për shembull, pas ngjarjeve të tilla, ne shpesh bëhemi më të vetëdijshëm se si ngjarja prek vëllezërit dhe motrat më të mëdhenj ose më të vegjël, për këtë arsye veprojmë me një qasje më mbrojtëse ndaj tyre. Nëse mendon se prindërit e tu janë shumë të mërzitur nga ngjarja, mund ta shmangni bisedën me ta për mënyrën se si ndiheni, në mënyrë që t’i kurseni nga stresi shtesë. Megjithatë do të ishte mirë të kishe një person të rritur pranë teje, me të cilin mund të flasësh për atë që ka ndodhur dhe për atë se si ndihesh.  

Problemet e mia të përditshme bëhen gjithnjë e më të vështira

Të rinjtë përballen me sfida të ndryshme, si përshtatja me procesin arsimor në shkollë, balancimi i përgjegjësive dhe aktiviteteve tjera, planet për regjistrim në shkollë të mesme ose fakultet, presioni i bashkëmoshatarëve, problemet në shtëpi ose në ndonjë lidhje romantike.

Kur ndodh një ngjarje tragjike, mund të duket sikur të gjitha problemet tuaja janë të parëndësishme në krahasim me situatën përkatëse. Megjithatë, një ngjarje e tillë mund t’i përkeqësojë problemet me të cilat tashmë përballeni ose t’i bëjë ato të duken shumë më të mëdha dhe më të vështira se më parë. Kjo është veçanërisht e rëndësishme nëse ka pasur ndonjë përvojë me traumë, ankth, depresion ose kushte të ngjashme përpara ngjarjes.

Kërkimi i kuptimit

Është e vështirë të kuptosh pse ndodhin ngjarje tragjike ose pse dikush do t’i lëndonte ose vriste të tjerët, me dashje ose nga pakujdesia. Kjo mund t’ju bëjë ta vini në dyshim besimin tuaj te të tjerët, besimin tuaj dhe mënyrën se si mendoni për botën dhe njerëzit. Kërkimi i kuptimit pas një ngjarjeje të tillë mund të jetë një sfidë e madhe. Në këtë proces mund t'ju ndihmojë leximi, biseda me miqtë, me familjen ose me një psikolog.