Amendamentet e reja të Ligjit për vlerësimin e aftësisë së kufizuar e forcojnë zbatimin e të drejtave të fëmijëve

Shkup, 2 shkurt 2026: UNICEF-i e mirëpret miratimin e fundit të ndryshimeve të Ligjit për vlerësimin e aftësisë së kufizuar, gjë që paraqet një hap të rëndësishëm drejt sigurimit, që secili fëmijë me aftësi të kufizuara të ketë qasje në mbështetjen e nevojshme dhe mundësitë për ta përmbushur potencialin e tij të plotë.

Sistem funksional dhe efektiv i vlerësimit të aftësisë së kufizuar është porta përmes së cilës fëmijët dhe të rinjtë i gëzojnë shërbimet arsimore, shëndetësore dhe shërbimet e mbrojtjes sociale, të përshtatura sipas nevojave të tyre zhvillimore, si dhe përfitimet në të holla, të cilat ndërlidhen me aftësinë e kufizuar. Këto ndryshime, të zhvilluara nga Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë me mbështetjen teknike të UNICEF-it, sigurojnë që sistemi i ardhshëm universal i vlerësimit funksional t’i pasqyrojë plotësisht nevojat specifike dhe karakteristikat zhvillimore të fëmijëve dhe të rinjve.

Amendamentet në fjalë mbështeten në rezultatet e fuqishme, të arritura nëpërmjet angazhimit dhe investimeve shumëvjeçare të Qeverisë. Ligji i ri siguron që këto kapacitete të vlefshme, të vazhdojnë në të ardhmen t’i përmbushin nevojat e fëmijëve në mënyrë efektive, njëkohësisht duke ruajtur strukturat institucionale dhe ekspertizën profesionale për vlerësimin e fëmijëve. 

Përparimet kryesore në forcimin e të drejtave të fëmijëve përfshijnë:

• Përputhjen e plotë me standardet globale: Vlerësimi i aftësisë së kufizuar për fëmijët dhe të rinjtë do të jetë në përputhje me Klasifikimin ndërkombëtar të funksionimit të aftësisë së kufizuar dhe shëndetit (KNF) dhe Konventën e OKB-së për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara (KDPAK). Metodologjia e re do ta miratojë një qasje shumëdisiplinore, e cila përfshin sektorët e arsimit, atë të shëndetësisë dhe mbrojtjes sociale dhe do ta mbështesë pjesëmarrjen holistike të fëmijëve në shoqëri.
• Ekspertizën e fokusuar te fëmijët dhe qasja falas për familjet. Ligji i rishikuar parasheh struktura të specializuara dhe ekipe profesionale vlerësimi për fëmijët dhe të rinjtë, si dhe garanton që vlerësimet e aftësisë së kufizuar për fëmijët dhe të rinjtë të mbeten falas për familjet e tyre, ndërsa shpenzimet i mbulon Fondi i Sigurimit Shëndetësor.
• Vazhdimësinë përmes sistemeve të përforcuara të të dhënave: Duke ruajtur regjistrin nacional elektronik për fëmijët dhe të rinjtë e vlerësuar, sistemi mbështet monitorimin e ofrimit të shërbimeve dhe gjurmimin e rezultateve të fëmijëve, si dhe ofron të dhëna solide për ta disenjuar planifikimin dhe buxhetimin e shërbimeve, të bazuara në prova.
• Përfshirjen kuptimplote të prindërve: Ligji i rishikuar siguron që prindërit të vazhdojnë të luajnë rol aktiv në procesin e vlerësimit, duke vënë në pah njohuritë e tyre unike mbi funksionimin dhe nevojat e fëmijës dhe duke i mundësuar ata ta mbështesin më mirë zhvillimin e fëmijës së tyre.
• Qasja e garantuar dhe mosdiskriminimi: Ndryshimet e reja vënë në zbatim përshtatje të arsyeshme, si interpretimi në gjuhën e shenjave dhe materiale të qasshme, pa kosto shtesë, në përputhje me detyrimet ndërkombëtare mbi qasjen dhe mosdiskriminimin.

UNICEF-i përgëzon vendin për riafirmimin e angazhimit të tij ndaj të drejtave dhe përfshirjes së fëmijëve dhe të rinjve me aftësi të kufizuara. UNICEF-i është i gatshëm të vazhdojë ta mbështesë sistemin nacional dhe përshtatjen e metodologjisë me nevojat specifike të fëmijëve, në mënyrë që secili fëmijë të ketë qasje në mbështetjen dhe shërbimet, që i nevojiten dhe të ketë mundësi për ta përmbushur potencialin e tij.