ໄວໝຸ່ມສາມາດປົກປ້ອງສຸຂະພາບຈິດຂອງເຂົາເຈົ້າດ້ວຍວິທີໃດແດ່ໃນໄລຍະການແຜ່ລະບາດຂອງເຊື້ອພະຍາດ ໂຄວິດ-19?

6 ວິທີສໍາລັບໄວໝຸ່ມໃນການປະເຊີນກັບບັນຫາໃໝ່ (ບັນຫາຊົ່ວຄາວ).

UNICEF
Young people
UNICEF Laos/2016
31 ມີນາ 2020

ການເປັນໄວໝຸ່ມບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍເລີຍ ແລະ ການແຜ່ລະບາດຂອງເຊື້ອພະຍາດ ໂຄວິດ-19ຍິ່ງເຮັດໃຫ້ການເປັນໄວໝຸ່ມຍາກຂຶ້ນຕື່ມ. ໂຮງຮຽນປິດ ແລະ ວຽກງານຕ່າງໆຖືກຍົກເລີກ, ເຮັດໃຫ້ໄວໝຸ່ມພາດຊ່ວງເວລາດີໆໃນຊີວິດການເປັນໄວໝຸ່ມຂອງເຂົາເຈົ້າ ບໍ່ວ່າຈະເປັນກິດຈະກຳໃນແຕ່ລະວັນ ເຊັ່ນ: ໂອ້ລົມກັບໝູ່ ແລະ ການເຂົ້າໂຮງຮຽນ.

ສຳລັບໄວໝຸ່ມທີ່ປະເຊີນກັບການປ່ຽນແປງຂອງຊີວິດເນື່ອງຈາກການແຜ່ລະບາດຂອງເຊື້ອພະຍາດ ໂຄວິດ-19ແລະ ມີຄວາມຮູ້ສຶກກັງວົນ, ໂດດດ່ຽວ ແລະ ຜິດຫວັງ, ໃຫ້ຮູ້ໄວ້ວ່າ: ພວກເຈົ້າບໍ່ແມ່ນໂຕຄົນດຽວ. ພວກເຮົາໄດ້ໂອ້ລົມກັບນັກຊ່ຽວຊານດ້ານຈິດຕະວິທະຍາຂອງໄວໝຸ່ມ, ນັກຂຽນປື້ມທີ່ຂາຍດີທີ່ສຸດ ແລະ ນັກຂຽນບົດຄວາມປະຈຳເດືອນຂອງນິດຕະຍະສານ ນິວຢອກທາມສ, ດຣ. ລິຊາ ດາມົວ ກ່ຽວກັບວິທີການປະຕິບັດການຮັກສາຕົນເອງ ແລະ ເບິ່ງແຍງສຸຂະພາບຈິດຂອງຕົນ.

  1. ຮັບຮູ້ວ່າຄວາມກັງວົນແມ່ນເລື່ອງທຳມະດາ

ຖ້າການປິດໂຮງຮຽນ ແລະ ບັນດາຫົວຂໍ້ຂ່າວທີ່ເປັນຕາຕົກໃຈນັ້ນ, ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຮູ້ສຶກກັງວົນ ໃຫ້ຮູ້ໄວ້ວ່າມັນບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນກັບເຈົ້າພຽງຜູ້ດຽວ. ທີ່ຈິງແລ້ວ, ເຈົ້າຄວນຮູ້ສຶກແບບນັ້ນ. ດຣ. ດາມົວ ກ່າວວ່າ: “ນັກຈິດຕະວິທະຍາຮັບຮູ້ມາດົນນານແລ້ວວ່າຄວາມກັງວົນແມ່ນເລື່ອງທຳມະດາ ແລະ ມັນມີໜ້າທີ່ເຕືອນພວກເຮົາຕໍ່ໄພຂົ່ມຂູ່ ແລະ ຊ່ວຍເຮົາໃນການນຳໃຊ້ມາດຕະການຕ່າງໆເພື່ອປົກປ້ອງຕົນເອງ,” ທ່ານຍັງໄດ້ກ່າວອີກວ່າ: “ຄວາມກັງວົນຈະເປັນຕົວຊ່ວຍໃນການຕັດສິນໃຈຕໍ່ກັບບັນຫາທີ່ທ່ານຕ້ອງຕັດສິນໃຈໃນຂະນະນີ້ — ບໍ່ໃຊ້ເວລາກັບຄົນອື່ນ ຫຼື ໄປບ່ອນທີ່ມີຄົນຫຼາຍ, ໝັ່ນລ້າງມື ແລະ ຫຼີກລ້ຽງການສຳພັດໜ້າຕົນເອງ.” ຄວາມຮູ້ສຶກເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ພຽງແຕ່ຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານປອດໄພ ມັນຍັງຊ່ວຍໃຫ້ຄົນອື່ນມີຄວາມປອດໄພອີກດ້ວຍ. ນີ້ແມ່ນວິທີທີ່ພວກເຮົາສາມາດເບິ່ງແຍງສະມາຊິກໃນຊຸມຊົນຂອງພວກເຮົາ. ພວກເຮົາມີຄວາມເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ຄົນອ້ອມຂ້າງເຊັ່ນກັນ.

ດຣ. ດາມົວ ແນະນຳວ່າ: “ເຖິງແມ່ນວ່າຄວາມກັງວົນກ່ຽວກັບພະຍາດ ໂຄວິດ-19ແມ່ນສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງຮັບປະກັນວ່າເຈົ້າໃຊ້ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນທີ່ໜ້າເຊື່ອຖື ເຊັ່ນ: ເວັບໄຊຂອງ ອົງາການຢູນິເຊບ UNICEF ແລະ ອົງການອະນາໄມໂລກ World Health Organization ເພື່ອຮັບຂໍ້ມູນ ຫຼື ເພື່ອກວດເບິ່ງຂໍ້ມູນທີ່ເຈົ້າອາດໄດ້ຮັບຜ່ານຊ່ອງທາງທີ່ບໍ່ໜ້າເຊື່ອຖື.”

ຖ້າເຈົ້າກັງວົນວ່າເຈົ້າກຳລັງມີອາການຕ່າງໆ, ໃຫ້ປຶກສາກັບຜູ້ປົກຄອງ. ດຣ. ດາມົວ ກ່າວວ່າ: “ອາການຂອງຜູ້ຕິດເຊື້ອ ໂຄວິດ-19ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວແມ່ນບໍ່ຮຸນແຮງ, ໂດຍສະເພາະສໍາລັບເດັກນ້ອຍ ແລະ ໄວໜຸ່ມ.” ທີ່ສໍາຄັນ, ອາການຕ່າງໆຂອງເຊື້ອພະຍາດ ໂຄວິດ-19ແມ່ນສາມມາດຮັກສາໄດ້. ທ່ານແນະນຳວ່າຄວນແຈ້ງໃຫ້ຜູ້ປົກຄອງ ຫຼື ຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ເຈົ້າໄວ້ໃຈ ຮັບຮູ້ວ່າເຈົ້າຮູ້ສຶກບໍ່ສະບາຍ ຫຼື ກັງວົນກ່ຽວກັບພະຍາດດັ່ງກ່າວ, ພວກເຂົາຈຶ່ງຈະສາມາດຊ່ວຍເຈົ້າໄດ້.

ແລະ ໃຫ້ຈື່ໄວ້ວ່າ: “ມີຫຼາຍສິ່ງທີ່ມີປະສິດທິພາບທີ່ພວກເຮົາສາມາດເຮັດເພື່ອຮັກສາຕົນເອງ ແລະ ຄົນອື່ນໃຫ້ປອດໄພ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກສາມາດຄວບຄຸມສະພາບການໃຫ້ດີຂຶ້ນໄດ້ ເຊັ່ນ: ໝັ່ນລ້າງມື, ຫຼີກລ້ຽງການສຳພັດໜ້າ ແລະ ຮັກສາໄລຍະຫ່າງ.

>> ອ່ານ handwashing tips

2. ຫັນປ່ຽນຄວາມສົນໃຈໄປທາງອື່ນ

ດຣ. ດາມົວ ກ່າວວ່າ: “ນັກຈິດຕະວິທະຍາຮູ້ວ່າ ເມື່ອພວກເຮົາຕົກຢູ່ໃນສະພາບທີ່ຫຍຸ້ງຍາກ, ການແບ່ງບັນຫາອອກເປັນ 2 ປະເພດຈະມີປະໂຫຍດຫຼາຍ: ບັນຫາທີ່ຂ້ອຍສາມາດເຮັດຫຍັງຈັກຢ່າງກັບມັນໄດ້ ແລະ ບັນຫາທີ່ຂ້ອຍບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງກັບມັນໄດ້.”

ໃນປະຈຸບັນ, ມີບັນຫາຫຼາຍສິ່ງຫຼາຍຢ່າງທີ່ຕົກຢູ່ໃນປະເພດທີ່ 2, ແຕ່ກໍບໍ່ເປັນຫຍັງ. ວິທີໜຶ່ງທີ່ຊ່ວຍພວກເຮົາຈັດການກັບມັນແມ່ນຫັນປ່ຽນຄວາມສົນໃຈຂອງຕົນເອງ. ດຣ. ດາມົວ ແນະນຳໃຫ້ເຮັດວຽກບ້ານ, ເບິ່ງໜັງທີ່ເຈົ້າມັກ ຫຼື ອ່ານນິຍາຍກ່ອນນອນ ກໍເປັນວິທີບັນເທົາທຸກ ແລະ ສ້າງຄວາມສົມດຸນໃນແຕ່ລະວັນ.

3. ຊອກຫາສ່ອງທາງໃໝ່ໃນການຕິດຕໍ່ກັບໝູ່

ຖ້າເຈົ້າຕ້ອງການໃຊ້ເວລາກັບໝູ່ ໃນຂະນະທີ່ປະຕິບັດການຮັກສາໄລຍະຫ່າງ, ສື່ສັງຄົມແມ່ນວິທີທີ່ດີທີ່ສຸດໃນການຕິດຕໍ່. ໃຊ້ຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງເຈົ້າ: ເຂົ້າຮ່ວມກິດຈະກຳ ໃນແອັບຕິກຕ໋ອກ (Tik-Tok) ເຊັ່ນ #safehands. ດຣ. ດາມົວ ກ່າວວ່າ: “ຂ້ອຍຈະບໍ່ປະມາດຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງໄວໝຸ່ມ. ຂ້ອຍມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ ພວກເຂົາຈະຊອກຫາສ່ອງທາງເພື່ອຕິດຕໍ່ກັນທາງອອນລາຍ ທີ່ແຕກຕ່າງຈາກວິທີທີ່ພວກເຂົາເຄີຍເຮັດມາກ່ອນ.”

 “ແຕ່ການທີ່ໄວໝຸ່ມມີອິດສະລະຫຼາຍເກີນໄປໃນການເຂົ້າເຖິງສື່ສັງຄົມ ອາດບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ດີ. ມັນບໍ່ດີຕໍ່ສຸຂະພາບ, ບໍ່ແມ່ນວິທີທີ່ສະຫຼາດ, ມັນອາດຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າມີຄວາມກັງວົນຫຼາຍຂຶ້ນ.” ທ່ານໄດ້ແນະນໍາໃຫ້ເຮັດຕາຕະລາງເວລາກັບຜູ້ປົກຄອງ.

4. ສຸມໃສ່ໂຕເຈົ້າເອງ

ເຈົ້າເຄີຍຢາກຮຽນຮູ້ວິທີເຮັດສິ່ງໃໝ່ໆ, ເລີ່ມອ່ານປຶ້ມ ຫຼື ໃຊ້ເວລາໃນການຝຶກຫຼິ້ນເຄື່ອງດົນຕີບໍ່? ມັນເຖິງເວລາແລ້ວທີ່ຈະເລີ່ມເຮັດສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ. ສຸມໃສ່ໂຕເຈົ້າເອງ ແລະ ຊອກຫາວິທີນຳໃຊ້ເວລາທີ່ເຈົ້າມີ ແມ່ນວິທີການເບິ່ງແຍງສຸຂະພາບຈິດຂອງເຈົ້າທີ່ມີປະສິດທິພາບ. ດຣ. ດາມົວ ກ່າວວ່າ: “ຂ້ອຍໄດ້ສ້າງລາຍຊື່ປຶ້ມທີ່ຂ້ອຍຢາກອ່ານ ແລະ ສິ່ງທີ່ຂ້ອຍຢາກເຮັດ.”

 “ໃນຍາມທີ່ຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມເຈັບ, ທາງອອກດຽວຈາກຄວາມເຈັບປວດນັ້ນແມ່ນໃຫ້ມັນຜ່ານພົ້ນໄປ.

5. ຮັບຮູ້ເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກຕົນເອງ

ການທີ່ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ສັງສັນນຳໝູ່, ເຮັດກິດຈະກຳທີ່ໂຕເອງມັກ, ຫຼື ຫຼິ້ນກິລາ ມັນໜ້າຜິດຫວັງຫຼາຍ. ດຣ. ດາມົວ ກ່າວວ່າ “ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນການເສຍສະຫຼະອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ມັນຖືກແລ້ວທີ່ໄວໝຸ່ມຈະຮູ້ສຶກເສຍໃຈຫຼາຍ.” ທາງທີ່ດີທີ່ສຸດທີ່ຈະຮັບມືກັບຄວາມຜິດຫວັງນີ້ແມ່ນແນວໃດ? ພວກເຈົ້າຕ້ອງຍອມ ຮັບຮູ້ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງໂຕເອງ. “ໃນຍາມທີ່ຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມເຈັບ, ທາງອອກດຽວຈາກຄວາມເຈັບແມ່ນໃຫ້ມັນຜ່ານພົ້ນໄປ. ຈົ່ງຮູ້ສຶກເສົ້າໃນຍາມທີ່ເສົ້າ, ແລະ ຖ້າເຈົ້າສາມາດປ່ອຍໃຫ້ຕົນເອງຮູ້ສຶກເສົ້າໄດ້, ເຈົ້າຈະເລີ່ມຮູ້ສຶກດີຂຶ້ນ ແບບໄວກວ່າເກົ່າ.”

ວິທີການປະມວນຄວາມຮູ້ສຶກຂອງແຕ່ລະຄົນຕ່າງກັນ. ດຣ. ດາມົວ ກ່າວວ່າ “ເດັກນ້ອຍບາງຄົນອາດຢາກສ້າງສິນລະປະ, ບາງຄົນອາດຢາກລົມນຳໝູ່ ແລະ ແບ່ງປັນຄວາມເສົ້າທີ່ກຳລັງຮູ້ສຶກຢູ່ ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາໃກ້ຊິດກັນຫຼາຍຂຶ້ນ ໃນຍາມທີ່ບໍ່ສາມາດພົບກັນເຊິ່ງໜ້າໄດ້, ບາງຄົນອາດຢາກເອົາອາຫານໄປບໍລິຈາກໃຫ້ຄົນທຸກຍາກ.” ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນ ໃຫ້ເຈົ້າເຮັດສິ່ງທີ່ເຈົ້າຮູ້ສຶກວ່າຖືກຕ້ອງ.

6. ປະຕິບັດດີຕໍ່ຕົນເອງ ແລະ ຄົນອື່ນ

ໄວໝຸ່ມບາງຄົນອາດຖືກເວົ້າໃສ່ ແລະ ຂົ່ມເຫງຢູ່ໂຮງຮຽນຍ້ອນເຊື້ອພະຍາດ ໂຄວິດ-19“ການກະຕຸ້ນຄົນທີ່ຢືນເບິ່ງລ້າ ແມ່ນທາງທີ່ດີທີ່ສຸດໃນການແກ້ໄຂບັນຫາການລັງແກ.” ດຣ. ດາມົວ ໄດ້ກ່າວໄວ້. “ເຮົາບໍ່ຄວນຄາດຫວັງໃຫ້ເດັກນ້ອຍ ແລະ ໄວໝຸ່ມທີ່ຖືກເວົ້າໃສ່ ປະເຊີນໜ້າກັບຄົນທີ່ຂົ່ມເຫງ ພວກເຂົາ. ແທນທີ່ຈະເປັນແນວນັ້ນ, ເຮົາຄວນສົ່ງເສີມໃຫ້ພວກເຂົາ ເຂົ້າຫາໝູ່ ແລະ ຜູ້ໃຫຍ່ເພື່ອຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ ແລະ ສະໜັບສະໜູນ.”

ຖ້າເຈົ້າເຫັນໝູ່ຖືກຂົ່ມເຫງ, ຍື່ນມືໄປຊ່ວຍ ແລະ ພະຍາຍາມສະໜັບສະໜູນພວກເຂົາ. ການທີ່ເຈົ້າບໍ່ເຮັດຫຍັງເລີຍ ສາມາດເຮັດໃຫ້ຄົນຜູ້ນັ້ນຮູ້ສຶກວ່າທຸກຄົນຕໍ່ຕ້ານລາວ ຫຼື ບໍ່ມີໃຜສົນໃຈລາວ. ຄຳເວົ້າຂອງເຈົ້າສາມາດສ້າງຄວາມແຕກຕ່າງໄດ້.

ແລະ ໃຫ້ຈື່ໄວ້ວ່າ: ດຽວນີ້ ພວກເຮົາຕ້ອງຄິດໃຫ້ຮອບຄອບຫຼາຍກວ່າເກົ່າ ກ່ຽວກັບສິ່ງທີ່ເຮົາແຊ ຫຼື ຄຳເວົ້າທີ່ອາດທຳຮ້າຍຄົນອື່ນ.

>> ອ່ານກ່ຽວກັບ ຄຳແນະນຳໃນການຮັບມືກັບການຂົ່ມເຫງອອນລາຍ

ຮັບຂໍ້ມູນຂ່າວສານລ້າສຸດກ່ຽວກັບເຊື້ອພະຍາດ ໂຄວິດ-19