Вакциналардан бастап мектеп жиынтықтарына дейін

ЮНИСЕФ-тің Қазақстандағы Консультативтік кеңесінің мүшелері — Кеңестің тең төрайымы Анар Рахимбаева, Ләйлә Сұлтанқызы және Әсел Тсенова ЮНИСЕФ-тің Копенгагендегі Жаһандық жабдықтау және логистика орталығында (UNICEF Supply Division) болды. Бұл — ЮНИСЕФ бүкіл әлем бойынша балаларды вакциналармен, дәрі-дәрмектермен, тағамдармен, оқу жиынтықтарымен және ең қажетті тауарлармен қамтамасыз ететін негізгі гуманитарлық хабтардың бірі.

Сапар Жабдықтау бөлімі басшылығының брифингінен басталды. Онда қатысушыларға ЮНИСЕФ-тің жаһандық жабдықтау жүйесі қалай құрылғаны және бұл жүйеде Копенгаген хабының қандай рөл атқаратыны таныстырылды.

Бүгінгі таңда ЮНИСЕФ 190-нан астам елде жұмыс істей отырып, вакциналар мен медициналық препараттардан бастап, білім беру және гигиеналық жиынтықтарға дейінгі өмірлік маңызы бар тауарлардың қолжетімділігін қамтамасыз етеді. Ұйым әлемдегі ең ірі вакцина сатып алушы болып табылады және жыл сайын бес жасқа дейінгі әлем балаларының 45%-ын вакциналармен қамтамасыз етеді.

Копенгагендегі Жаһандық жабдықтау және логистика орталығы — әлемдегі ең ірі гуманитарлық қойма. Ол бір миллион адамға дейін шұғыл көмек көрсету үшін өмірлік маңызды тауарлардың тұрақты үш айлық қорын сақтайды және жүктерді әлемнің кез келген нүктесіне 72 сағат ішінде жеткізуді қамтамасыз етеді.

Сапар барысында Қазақстаннан келген делегаттар мұндай шешімдердің іс жүзінде қалай жүзеге асатынын көрді. Бұл жерде жаңа туған нәрестелерге арналған жиынтықтардан бастап, мектептер қираған немесе қолжетімсіз жерлерде оқу процесін тез арада ұйымдастыруға мүмкіндік беретін «Қораптағы мектеп» (School-in-a-Box) жиынтықтарына дейін бар.

ЮНИСЕФ-тің Қазақстандағы Консультативтік кеңесінің тең төрайымы және қазақстандық бизнесмендердің «Ана Үйі» жобасының негізін қалаушы Анар Рахимбаева былай деп атап өтті:
«Біз үшін бұл ЮНИСЕФ-тің гуманитарлық логистикасының ауқымы мен күрделілігін өз көзімізбен көруге және оның бүкіл әлемдегі балаларды қорғаудағы рөлін түсінуге берілген мүмкіндік болды. Әсіресе, өсіп келе жатқан сын-қатерлер жағдайында шешімдерді әзірлеуден бастап, отбасының вакциналарға, дәрі-дәрмектерге және басқа да өмірлік маңызды ресурстарға қол жеткізген сәтіне дейінгі тұрақты жеткізу тізбегінің қалай құрылатынын көру өте маңызды болды».

Сапардың бір бөлігі тамақтану саласындағы шешімдерге арналды. 2025 жылы ЮНИСЕФ 68 елдегі бағдарламалар үшін 76 мың тоннадан астам пайдалануға дайын емдік тағам (RUTF) жеткізді. Бұл өнімдер балалардың қатты арықтауын (дистрофия) емдеу үшін қолданылады және дағдарыс жағдайында шешуші рөл атқарады. Өнімнің едәуір бөлігі бағдарламалар жүзеге асырылатын елдердегі өндірушілерден сатып алынады, бұл жеткізуді жылдамдатуға және оның құнын төмендетуге мүмкіндік береді.

Ләйлә Сұлтанқызы көргендерінің практикалық маңыздылығына тоқталды:
«Мұнда жаһандық шешімдердің нақты көмекке — мейлі ол тамақтандыру, оқыту немесе балаларды қорғау болсын — қалай айналатыны өте анық көрінеді».

Қатысушыларға жұмыстың инновациялық бағыттары да таныстырылды. 2025 жылы ЮНИСЕФ 933 786 баланы көмекші технологиялармен және басқа да инклюзивті тауарлармен қамтыды — бұл өткен жылмен салыстырғанда 500%-дан астамға көп. Есту аппараттары, мүгедектер арбалары және көру қабілетін қолдау құралдары сияқты шешімдердің құнын төмендетуге және қолжетімділігін арттыруға ерекше көңіл бөлінуде.

Әсел Тсенова серіктестіктің рөлін атап өтті:
«ЮНИСЕФ өмірлік маңызды шешімдер балалар үшін қолжетімді болуы үшін бизнеспен және өндірушілермен ынтымақтастықты қалай құруға болатынын көрсетеді. Мұндай серіктестіктер тек жеткізумен шектелмей, бүкіл циклді қамтитыны өте маңызды: әзірлеу мен жергілікті өндірістен бастап, ең шалғай аймақтарға жеткізуге дейін. Бұл жай ғана логистика емес, дағдарыстарға тезірек әрекет етуге және көмек құнын төмендетуге мүмкіндік беретін жүйелі тәсіл. Мен үшін бизнес өкілі ретінде бұл жеке сектордың бақылаушы емес, өзгерістердің толыққанды қатысушысы бола алатынының жарқын мысалы. Сараптаманы, ресурстарды және жауапкершілікті біріктіре отырып, біз балалардың өмірлік маңызды қызметтер мен шешімдерге қолжетімділігін айтарлықтай кеңейте аламыз және мұны ұзақ мерзімді перспективада тұрақты түрде жасай аламыз».

Бағдарламаның жеке бөлімі төтенше жағдайларға әрекет етуге арналды. 2025 жылы ЮНИСЕФ ең осал топтарға көмектесу үшін 67 елге 1,442 млрд доллар сомасына өмірлік маңызды гуманитарлық тауарлар жеткізді. Сол жылы жабдықтау жүйесі 11 431 халықаралық жөнелтілімді және бүкіл әлем бойынша 333 қойманың жұмысын қамтамасыз етті.

Копенгаген орталығы осы желінің негізгі элементі — сақтау, жинау және жөнелту біртұтас процесс ретінде құрылған ең ірі жартылай автоматтандырылған гуманитарлық қойма болып қала береді.

Сапар Консультативтік кеңес мүшелеріне бүкіл тізбектің жұмысын: болжау мен сатып алудан бастап, жергілікті жерде көмек жеткізуге дейін көруге мүмкіндік берді. Сапар жеке сектормен өзара іс-қимылды нығайту және Қазақстанның ЮНИСЕФ-тің жаһандық бастамаларына қатысуын кеңейту аясында өтті. Алынған тәжірибе серіктестікті дамытуды күшейтуге және балаларды қолдауға бағытталған бағдарламалардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Бұл жұмыстың негізінде қарапайым мақсат жатыр: көмек әр балаға уақытында жетуі тиіс.

ЮНИСЕФ — әрбір бала үшін.