Potenciali i strukturës së re për një drejtësi me në qendër fëmijën
Një vizion i ri për drejtësinë për fëmijët
Shqipëria sapo ka përfunduar një investim madhor në një strukturë të re për fëmijët në konflikt me ligjin në Mëzez, një njësi administrative pranë kryeqytetit, Tiranës, me një zonë industriale në zhvillim dhe me afërsi me biznese, transport, shërbime mjekësore dhe institucione arsimore. Mëzezi është një sinjal i qartë i angazhimit të qeverisë për promovimin e një qasjeje të drejtësisë restauruese për fëmijët në konflikt me ligjin dhe prindërit e tyre, si dhe për krijimin e një qendre për trajnimin e profesionistëve dhe paraprofesionistëve nga fusha të ndryshme.
Por përfundimi i ndërtesës nuk është fundi i historisë – është fillimi i një zgjedhjeje. Mënyra se si Mëzezi do të përcaktohet, pajiset me staf dhe do të funksionojë gjatë muajve në vijim do të përcaktojë nëse ai do të shndërrohet në një model përfaqësues të progresit të Shqipërisë drejt standardeve të BE-së dhe standardeve ndërkombëtare, një model të cilit mund t’i referohen edhe vende të tjera të rajonit.
Specialistja e UNICEF Centre of Excellence për Mbrojtjen e Fëmijëve, me ekspertizë në fushën e drejtësisë për fëmijët, znj. Grace Agcaoili, vizitoi Shqipërinë në kuadër të një misioni për të punuar së bashku me UNICEF Shqipëri dhe homologët e saj qeveritarë, znj. Klaudia Hasanllari, Drejtore e Qendrës për Parandalimin e Kriminalitetit të të Miturve, si dhe me punonjës të tjerë të Ministrisë së Drejtësisë dhe znj. Alma Tandili, Drejtuese e Agjencisë Shtetërore për të Drejtat dhe Mbrojtjen e Fëmijës, me synim përcaktimin e vizionit dhe zhvillimin e një udhërrëfyesi për një Kampus Kombëtar për Drejtësinë Miqësore ndaj Fëmijëve.
Kjo është një mundësi strategjike për të harmonizuar veprimet me angazhimet e Shqipërisë ndaj Konventës për të Drejtat e Fëmijës dhe me agjendën e anëtarësimit në BE, në kuadër të Kapitullit 23 (Gjyqësori dhe të Drejtat Themelore), i cili promovon sisteme drejtësie që u japin përparësi alternativave ndaj procedimeve formale, masave me bazë komunitare dhe rehabilitimit, në vend të ndalimit dhe privimit të lirisë.
Znj. Agcaoili theksoi pesë pika kyçe që do të përcaktonin suksesin e këtij kampusi:
- Ai duhet të ofrojë programe të hapura për parandalimin e sjelljeve kriminale të të miturve, shmangien nga procedurat formale të drejtësisë, përfshirë ndërmjetësimin dhe konferencat familjare ose komunitare, si dhe programe rehabilitimi dhe riintegrimi.
- Programet e hapura nënkuptojnë që fëmijët ndjekin shkollën në komunitet dhe kthehen në shtëpi pranë familjeve të tyre, por mund të ndjekin edhe programe në qendër, pasi këto shërbime ende nuk janë gjerësisht të disponueshme në komunitet.
- Një kampus për formimin dhe trajnimin e profesionistëve dhe paraprofesionistëve që punojnë në fushën e drejtësisë për fëmijët, me fokus te menaxhimi multidisiplinar i rasteve dhe qasjet e drejtësisë restauruese.
- Një qendër ku bashkitë mund të mësojnë se si të zhvillojnë programe me bazë komunitare për fëmijët dhe mekanizma të pandërprerë referimi, duke garantuar që fëmijët të mbështeten brenda komuniteteve të tyre.
- Një qendër e hapur ndaj angazhimit të komunitetit, ku sektori privat, akademia, bizneset dhe rrjetet profesionale mund të ofrojnë ekspertizën dhe mbështetjen e tyre.
Qeveria e Shqipërisë po zhvillon gjithashtu dhe po përcakton kostot e strategjisë së saj kombëtare për drejtësinë për fëmijët, si dhe po zbaton një strategji për deinstitucionalizimin.
UNICEF është i gatshëm të mbështesë Ministrinë e Drejtësisë gjatë kësaj faze të ardhshme të zbatimit të modelit operacional, përcaktimit të standardeve të stafit dhe zhvillimit të shërbimeve të nevojshme për ta shndërruar Mëzezin në modelin që ai ka potencialin të bëhet.
