Sog‘liqni saqlash

Har bir bola uchun hayotni eng zo`r boshlash

UNICEF/2011/Pirozzi

Muammolar

O'zbekiston 1991 yilda mustaqillikka erishganidan buyon ayollar va bolalar salomatligi va farovonligini oshirish bo'yicha chora-tadbirlar ko'rdi. Oxirgi o'n yilda sog'liqni saqlash tizimining samaradorligini oshirish, onalar va bolalar o'limi darajasini pasaytirish bo'yicha bir qator muhim islohotlar amalga oshirildi.

Ushbu sa'y-harakatlarga va onalik, va bolalikni muhofaza qilish xizmatlarini yaxshi yoritilishiga qaramay, ushbu chora-tadbirlar hali himoyaga muhtoj bo'lgan kishilar uchun yanada teng foydalanish yoki sog'liqni saqlash holatini yaxshilashga olib kelmadi.

UNICEF tomonidan olib borilgan so'nggi tadqiqot (iltimos, tadqiqot manbasi kimligini tasdiqlang) xalqaro standartlarga mos kelish uchun tug'ruq markazlarining sifatini yaxshilash kerakligini ko'rsatdi. Sog'liqni saqlash tizimining sifati bilan bog'liq asosiy muammolarni hal qilish va bolalarni parvarish qilish bo'yicha amaliyotlar bilan bog'liq to'siqlarni bartaraft etish lozim.

UNICEF sog'liqni saqlash sohasi vakillari bilan mamlakatning eng muhtoj hududlaridan ikkitasida sifatli tibbiy xizmatlardan foydalanishning asosiy muammolarini aniqlash uchun ish olib bordi. Tuman sog'liqni saqlash tizimining baholash shuni ko'rsatdiki, qulay muhitni mavjud emasligi onalik va bolalikni muhofaza qilish xizmatlarini samarali yoritish uchun eng ko'p uchraydigan qiyinchiliklardan biri hisoblanadi. Tadqiqot shuningdek, tegishli statistika ma'lumotlari (nima bo`yicha statistika) mavjudligini takomillashtirish va birlamchi axborot manbalari va tibbiy hujjatlarning sifatini oshirish muhimligini ta'kidlaydi.

Yechim

UNICEFning sog`liqni saqlsh dasturi gigiyena va sanitariya, suv ta`minoti, OIV/OITS, ovqatlanish, on ava bola salomatligiga aloqador xizmatlarning sifatini ta`minlash bo`yicha rejalarni amalga oshirish va monitoring qilish, muammolarni aniqlash va hal qilish uchun tuman darajasidagi rahbarlar imkoniyatlarini kengaytirish va sog`liqni saqlash tizimini markazlashmasligini kuchaytirish uchun ishlab chiqilgan.

UNICEF mamlakatning eng zaif hududlaridan ikkitasida uyga tashrif buyurish tizimini mustahkamlashni qo'llab-quvvatlaydi va patronaj hamshiralarining muhim xizmatlarni taklif qilish qobiliyatini oshiradi. Uyga tashrif buyurish tizimi odatdagidek emizishni, chaqaloqlarni va yosh bolani ovqatlantirishni, homiladorlik va bolalar salomatligi xavfli belgilarini bilish, erta bolalikni rag'batlantirish va gigiyenani rag'batlantirish singari muhim xatti-harakatlarni o'rgatadi. Ayniqsa, o'smirlarning muammolarini hal qilishda, OIV va OITS bilan og'rigan bolalar va o'smirlarni qo'llab-quvvatlashga qaratilgan tadbirlar va muloqotlarni qo'llab-quvvatlashga alohida e'tibor qaratiladi.

“O'zbekistonda rasmiy ma'lumotlarga ko'ra, bolalarning deyarli 100 foizi to'liq emlangan”

Har bir bolaning oldini olish mumkin bo'lgan kasalliklardan himoya qilinishini ta'minlash uchun UNICEF vaksinalarni sotib olishda Sog'liqni saqlash vazirligini qo'llab-quvvatlaydi. UNICEF vaksinalarni rejalashtirish, xarid qilish va saqlash tizimini takomillashtirishda vaktsinalar va immunizatsiya bo'yicha global alyans (GAVI) jamg'armasi uchun asosiy hamkor hisoblanadi. Xususan, UNICEF milliy va mintaqaviy darajada infratuzilmani takomillashtirish, mamlakatdagi kadrlar salohiyatini mustahkamlash va byudjetni prognozlashtirish ishlaydi.

UNICEF o'z maqsadlariga erishish uchun Sog'liqni saqlash vazirligi, Moliya vazirligi, milliy va xalqaro ilmiy va tadqiqot institutlari hamda BMT agentliklari bilan yaqin hamkorlikda ish olib boradi

Erishilgan yutuqlar

UNICEF vaktsinalar va immunizatsiya bo'yicha global alyans (GAVI) fondi orqali vaktsinalarni rejalashtirish, xarid qilish va saqlash tizimini takomillashtirishda hukumatni qo'llab-quvvatlamoqda. Bu ish milliy va mintaqaviy darajada infratuzilmani takomillashtirish, mamlakatdagi kadrlar salohiyatini mustahkamlash va byudjetni prognozlashtirishni o'z ichiga oladi.

UNICEF perinatal parvarish xizmatlarini sarflashni amalga oshirdi va tizimni takomillashtirish uchun mavjud tizimdagi kamchiliklarni namoyish qilish uchun dalillar keltirdi. Tadqiqot O'zbekistonda birinchi marta perinatal parvarishlash bo'yicha tadbirlar xarajatlarini baholash uchun mo'ljallangan dastlabki tadbirdir.

Butun mamlakat bo'ylab 6-59 (59 oylik) oylik bolalarning 99 foizi 2017 yilda YuNISEF tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan A vitamini qo'shimchalarini qo'llab-quvvatlash dasturidan ikki marotaba foydalandi.

UNICEF Sog'liqni saqlash vazirligiga bolalarni va ayollarni oziq-ovqat bilan ta'minlashda yaxshilangan natijalarga erishishda dasturlashni takomillashtirishga yordam bermoqda. Buning uchun esa aniq va ishonchli ma`lumotga ega bo`lish muhim. YuNISEF 2017 yilda mamlakatda birinchi ovqatlanishni o'rganishni milliy tadqiqotini qo'llab-quvvatladi. Bu bolalar uchun ovqatlanishni yaxshilash borasida qarorlarni qabul qilishda aniq axborotga asosan qaror qabul qilishga olib keladi.

UNICEF ettita Kunduz kuni  faoliyat yuritadigan parvarishlash markazlari tarmog'i orqali OIV bilan yashayotgan bolalarga yordam ko'rsatadi. Buning natijasida 5000dan ortiq o'g'il va qizbolalar va ularning oilalari psixologik va ijtimoiy yordam olishdi va OITS haqida juda muhim ma'lumotga ega bo`ldi. YuNISEF, OIV bilan kasallangan bolalar va ularning oilalari atrofidagi masalalarga bog`liq psixologik-ijtimoiy masalalarni muhokama qilish uchun yoshlar va ularga qarovchilar uchun sog'lom turmush tarzi bo'yicha treninglar o'tkazdi.

UNICEF mamlakat bo`ylab maktablarda xavfsiz ichimlik suvi va yetarli sanitariya sharoitlariga barqaror kirishni ta'minlab, qo'llarni yuvish va yaxshi gigiyenik usullarni qo'llab-quvvatlashga ko'mak berdi. Bu ish o`z ichiga bitta maktabda suv quvurini o'rnatish va o'n sakkizta boshqa maktablarda katta suv sisternalarini o`rnatishni oladi. Buning oqibatida 4 600 dan ortiq bolalar va jamoatchilik xavfsiz suvdan foydalanish imkoniyatiga ega bo`ldi.