Бишкекте абанын булганышынын аялдардын жана балдардын ден соолугуна жана социалдык абалына таасири

Абанын булганышы Кыргызстандагы балдардын жана чоңдордун эрте өлүмү жана ден соолугунун начарлашы үчүн экологиялык коркунучтун эң чоң фактору болуп саналат жана экономикалык терс таасирин тийгизет.

Featured Photo from the exhibition by artist Shailo Dzhekshenbaev depicting the air pollution from landfills in Kyrgyzstan
IOM/Kyrgyzstan/2022/ Shailo Dzhekshenbaev

Кыска мазмуну

2022-жылы, ЮНИСЕФ, Бишкек мэриясы, Саламаттыкты сактоо министрлиги жана Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги менен биргеликте “Бишкекте абанын булганышынын аялдардын жана балдардын ден соолугуна жана социалдык абалына таасири” аттуу изилдөөнүн майнаптарын жарыялады. Изилдөөдө Бишкектеги абанын булганышынын балдардын жана аялдардын ден соолугуна жана алардын социалдык абалына тийгизген таасирине эң заманбап баа берилип, тийиштүү алдын алуу чаралары боюнча сунуштар берилген.

Талдоо көрсөткөндөй, жашоо жана ден соолук үчүн жагымдуу атмосфералык абага укук бишкектиктер үчүн реалдуулуктан алыс. Абанын булганышы Кыргызстандагы мезгилсиз өлүмдүн жана ден соолуктун начарлашынын эң ири экологиялык коркунуч фактору болуп саналат. Абанын булганышынан улам ден соолуктун начарлашы биринчи кезекте кары-картаңдардын жана жаш балдарга, алардын жашоосунун алгачкы күндөрүнөн баштап зыян келтирет.

Изилдөө саясатты иштеп чыгууда абанын булганышынын ден соолукка таасири жана социалдык кесепеттери боюнча объективдүү илимий маалыматтарды колдонууну көбөйтүүнү сунуштайт; абанын булганышына кийлигишүү чараларын координациялоо; жалгыз үйлөрдө энергияга болгон суроо-талапты азайтуу үчүн терезе, дубал жана чатырды жылуулоо, анын ичинде энергияны үнөмдөө чараларын жакшыртуу; жана стимул берүү программалары жана финансылык моделдер аркылуу экономикалык жактан натыйжалуу альтернативаларды көрсөтүү менен бирге үй чарбаларында көмүрдүн күйүүсүн азайтуу үчүн артыкчылык берүү.

Бул изилдөө ЮНИСЕФтин техникалык колдоосу жана Япония өкмөтүнүн каржысы менен жарык көрдү.

Cover page
Автору
UNICEF
Жарыяланган күнү
Тилдер
англис