Edukim, Shkathësi dhe Fuqizim i të Rinjve

UNICEF-i në Kosovë siguron që të gjithë adoleshentët dhe të rinjtë, veçanërisht ata më të margjinalizuarit të jenë më të qëndrueshëm dhe të pajisur me aftësi për jetë dhe punë si dhe të kenë qasje në edukim cilësor në mjedise gjithëpërfshirëse dhe të barabarta.

Sfidat

Adoleshenca është kohë e ndryshimeve të rëndësishme kur truri shpejt zhvillohet dhe të rinjtë janë të etur për t'u dëgjuar, duke i sfiduar ata përreth dhe duke u angazhuar në përgatitje për një të ardhme të ndritshme dhe të begatë. Për shumë adoleshentë dhe të rinj në Kosovë, dekada e dytë e jetës është e mbushur me faktorë strukturorë dhe shoqërorë që i kufizojnë mundësitë e tyre në të ardhmen. Fatkeqësisht, tre pengesa themelore – cilësia e ulët në arsim, mundësitë e kufizuara për qasje në mësimin digjital, përdorimi i teknologjisë ose zhvillimi i aftësive të shekullit të 21-të si dhe mundësitë e kufizuara për hyrje të reja në tregun e punës – janë faktorë që as vetë adoleshentët dhe të rinjtë nuk mund t'i kontrollojnë.

Derisa adoleshentët dhe të rinjtë në Kosovë ecin përpara me studime akademike, cilësia e arsimit zvogëlohet dukshëm që rezulton me performancë të dobët akademike – ndër më të ulëtat në rajon – dhe shkallë të lartë të braktisjes së shkollës. Financimi i pamjaftueshëm për shkollat, qasja e kufizuar në internet dhe teknologji, përgatitje jo e duhur e mësuesve si dhe mungesa e mësimdhënies me në qendër nxënësin, ndikojnë në të mësuarit. Pabarazitë bëhen edhe më të theksuara në adoleshencë, sidomos tek vajzat dhe të rinjtë nga grupet e margjinalizuara, pjesërisht për shkak të mungesës së mbështetjes së prindërve për vazhdimin e edukimit dhe parapëlqimit që vajzat të mbesin në shtëpi dhe të martohen herët. Pengesat shtesë shoqërore dhe strukturore kufizojnë edhe më shumë qasjen e tyre në arsim, duke dhënë rezultate shumë më të këqija sociale sesa tek bashkëmoshatarët e tyre.

Shkollat ​​në Kosovë përpiqen t'i pajisin nxënësit me aftësi të rëndësishme të komunikimit të shekullit të 21-të, të bëjnë punë grupore dhe të kenë aftësi bashkëpunimi për zgjidhjen e problemeve.

Mundësitë për aftësim profesional janë të kufizuara dhe nuk përshtaten me nevojat e tregut të punës. Praktikat dhe mundësitë tjera që të mund të ekspozohen për ndonjë vend pune janë shumë të pakta, gjë që bën që të rinjtë të hyjnë në tregun e punës me trajnime jo të duhura ose përvojë të pamjaftueshme. Si rezultat, 33 për qind e të rinjve në Kosovë nuk gjenden as në shkollë, as në punë as ndonjë trajnim, ndërsa 21.4 për qind e të rinjve 15 deri 24 vjeç janë të papunë. Këto përqindje janë ndër më të lartat në rajon e akoma më të larta janë për gratë e reja, për të rinjtë nga komunitetet e margjinalizuara dhe për të rinjtë me aftësi të kufizuara.

Zgjidhjet

UNICEF-i në Kosovë punon për të siguruar që arsimi cilësor të jetë prioritet kryesor për fëmijët, adoleshentët, të rinjtë, prindërit, komunitetet lokale dhe institucionet. E mbështesim reformën e sistemit arsimor të Kosovës për të promovuar arsim cilësor, gjithëpërfshirës dhe përkatës—në përputhje me kërkesat e tregut të punës—për ta pasur nisje të mirë të të diplomuarve për në punë dhe për në moshë të rritur.

UNICEF-i në Kosovë mbështet zhvillimin e politikave që promovojnë përfshirjen e të rinjve më të margjinalizuar dhe ndihmon në rritjen e burimeve dhe financimit për një arsim cilësor dhe programe efektive aftësimi për t’i ndihmuar nxënësit që sa më lehtë dhe suksesshëm të kalojnë nga shkolla në punësim. Ndërmjetësojmë partneritete mes institucioneve, shoqërisë civile, komunitetit akademik dhe sektorit privat për ta shfrytëzuar ekspertizën, mobilizuar investimet dhe rritur zgjidhjet inovative për adoleshentë dhe të rinj.

UNICEF-i në Kosovë mbështet transformimin digjital të sektorit arsimor përmes ofrimit të asistencës teknike dhe rritjes së qasjes në internet, kompjuterëve dhe pajisjeve tjera të nevojshme në nivel shkolle. Punojmë që të sigurojmë që ekziston trajnim i duhur për mësuesit dhe nxënësit ashtu që mund të japin mësim dhe të mësojnë në mënyrë efektive në ekosistemin digjital. Pasaporta mësimore, zgjidhja globale e UNICEF-it për ofrimin e qasjes digjitale në arsim gjatë pandemisë COVID-19, është shpërndarë si ‘Shkollat.org’ në Kosovë. Kjo platformë e lehtëson edukimin në distancë për gjithë nxënësit. Kjo përfshinë bibliotekën digjitale, video mësime për të gjitha lëndët për klasat 1-9 dhe programe bazuar në aftësi të shekullit 21 ashtu që të përmbushen nevojat e adoleshentëve dhe të rinjve në klasat 10-12. “LearnIn” është program shtesë që jep mundësi të personalizuar dhe kulturore në të mësuar digjital, përfshirë edhe aftësimin e mësuesve dhe materialet për ndërtimin e kapaciteteve.

UNICEF-i në Kosovë punon për t’i ndihmuar fëmijët, adoleshentët dhe të rinjtë që t’i zhvillojnë aftësi të shekullit të 21-të si në mjediset e shkollës ashtu edhe në komunitet.

Ne u ofrojmë mundësi atyre që të ekspozohen në botën e punës, të bëhen inovatorë socialë në komunitetet e tyre dhe të bëjnë zgjidhje për problemet e komunitetit e që udhëhiqen nga të rinjtë. Kjo përfshinë programe kryesore për ndërtimin e aftësive tek të rinjtë si “UPSHIFT” dhe “Ponder” – janë dy programe që filluan si mundësi joformale e të mësuarit dhe tani gradualisht po integrohen në kuadër të sistemit arsimor formal të Kosovës.

Programi i ndërmarrësisë sociale në Kosovë (UPSHIFT) angazhon të rinjtë duke përdorur qasje me dizajn në qendër njeriun dhe nxit inovacionin social dhe sipërmarrjen sociale. UPSHIFT punon për të ndërtuar platforma dhe për t’i fuqizuar adoleshentët dhe të rinjtë me aftësi dhe burime për identifikimin e problemeve në komunitetet e tyre dhe për të punuar në zgjidhje të problemeve në shërbime ose produkte. Fillimisht i zhvilluar në Kosovë, UPSHIFT-i është replikuar edhe në 47 vende.

Programi i Kosovës për edukimin kritik në media (Ponder) promovon aftësi për të rinjtë që vazhdimisht bombardohen nga mediat dhe jetojnë në botën “infodemike”. Ky program fuqizon adoleshentët dhe të rinjtë në identifikimin dhe vlerësimin e njëanshmërive në media si dhe kontrollojnë vërtetësinë dhe kompetencën e informatave që i hasin. Praktikat e ndërlidhura me media ofrojnë vend për pjesëmarrësit që t’i zbatojnë dhe praktikojnë këto aftësi.

UNICEF-i në Kosovë gjithashtu mbështet “Techstitution” programin tërheqës i bazuar në teknologji që ndihmon të rinjtë e moshës 14–24 vjeç për t'u bërë pjesë e komunitetit më të madh lokal të teknologjisë. Këtu, të rinjtë mësojnë aftësi praktike të inxhinierisë dhe të kodimit të softuerit dhe përdorin teknologjinë digjitale për të gjetur së bashku zgjidhje dhe produkte inovative për ta forcuar dhe përmirësuar efikasitetin dhe efektivitetin e institucioneve lokale dhe qendrore të Kosovës.

Një iniciativë tjetër është gjithashtu #Youth4CleanAir, përmes së cilës UNICEF siguron që fëmijët dhe të rinjtë të pajisen me shkathtësi dhe fuqizohen në mënyrë që ata të mund të bëhen agjentë aktivë të ndryshimit, duke shtyrë vendim-marrësit për të përmirësuar cilësinë e ajrit dhe për të adresuar ndikimet e ndryshimeve klimatike, duke siguruar në të njëjtën kohë edhe mbrojtjen e fëmijëve dhe të rinjve të përfshirë në këtë iniciativë.

UNICEF-i punon për ta kapërcyer hendekun mes arsimit, aftësimit dhe punësimit përmes “Generation Unlimited (GenU)”. GenU në Kosovë (K-GenU) është platformë partneriteti që bashkon sektorin privat dhe publik dhe përqendrohet në mbështetjen e kalimit nga shkolla në punë e të rinjve të moshës 16 deri 24 vjeç. K-GenU synon t’i orientojë me sukses adoleshentët dhe të rinjtë për në vendin e punës duke ua rritur njohuritë dhe aftësitë e tyre si dhe duke i përgatitur për tregun e punës përmes praktikës në vend të punës. K-GenU nxit edhe lidhjet dhe partneritetet shumë-sektoriale me sektorin privat dhe institucionet tjera që ofrojnë mbështetje për t’i mik-pritur, aftësuar dhe mentoruar këta të rinj.