Hơn 400 triệu trẻ em trên thế giới đang sống trong nghèo đói, không được đáp ứng ít nhất hai nhu cầu thiết yếu như dinh dưỡng và vệ sinh – UNICEF

NEW YORK, HÀ NỘI, 20/11/2025 – Hơn 1/5 trẻ em tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình – tương đương 417 triệu em – không được đáp ứng nhu cầu cơ bản của ít nhất hai lĩnh vực quan trọng đối với sức khỏe, sự phát triển và hạnh phúc của trẻ. Đây là kết quả từ báo cáo thường niên của UNICEF công bố nhân Ngày Trẻ em Thế giới.

Báo cáo “Tình hình Trẻ em Thế giới 2025: Chấm dứt Nghèo đói Trẻ em – Trách nhiệm chung của chúng ta phân tích dữ liệu từ hơn 130 quốc gia thu nhập thấp và trung bình, đánh giá nghèo đa chiều của trẻ em dựa trên sáu lĩnh vực: giáo dục, y tế, nhà ở, dinh dưỡng, vệ sinh và nước sạch. Báo cáo cho thấy 118 triệu trẻ không được đáp ứng từ ba nhu cầu cơ bản trở lên, và 17 triệu trẻ từ bốn nhu cầu cơ bản trở lên.

“Trẻ em lớn lên trong nghèo đói, thiếu dinh dưỡng, vệ sinh hay nơi ở phù hợp sẽ chịu những hậu quả nặng nề cho sức khỏe và sự phát triển,” bà Catherine Russell, Giám đốc Điều hành UNICEF nhấn mạnh. “Nhưng điều này không phải là không thể thay đổi. Khi các chính phủ thực sự cam kết chấm dứt nghèo trẻ em bằng những chính sách hiệu quả, một thế giới cơ hội sẽ mở ra cho trẻ em.”

Châu Phi Hạ Sahara và Nam Á là hai khu vực có tỷ lệ nghèo đa chiều ở trẻ em cao nhất. Tại Chad, 64% trẻ không được đáp ứng nhu cầu cơ bản ở ít nhất hai lĩnh vực, và gần 25% ở ba lĩnh vực trở lên.

Vệ sinh là lĩnh vực trẻ em không được đáp ứng nhiều nhất với 65% trẻ ở các nước thu nhập thấp không có nhà vệ sinh, 26% ở nhóm thu nhập trung bình thấp, 11% ở nhóm thu nhập trung bình cao. Sống trong điều kiện vệ sinh kém làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ.

Từ năm 2013 đến 2023, tỷ lệ trẻ thiếu ít nhất một nhu cầu thiết yếu tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình đã giảm từ 51% xuống 41%, nhờ việc đặt quyền trẻ em ở vị trí trung tâm trong lập kế hoạch và chính sách kinh tế. Tuy nhiên, đà tiến bộ đang chậm lại do xung đột, biến đổi khí hậu, khủng hoảng môi trường, nợ quốc gia gia tăng và bất bình đẳng công nghệ. Việc cắt giảm viện trợ phát triển (ODA) trên quy mô lớn cũng khiến tình trạng thiếu hụt trở nên nghiêm trọng hơn.

Dù vậy, việc tiến tới chấm dứt nghèo đói trẻ em là hoàn toàn khả thi. Tại Tanzania, tỷ lệ nghèo đa chiều ở trẻ em đã giảm 46 điểm phần trăm từ năm 2000 đến 2023, một phần nhờ chương trình hỗ trợ tiền mặt của Chính phủ, giúp các hộ nghèo tự quyết định chi tiêu. Tại Bangladesh, nghèo đói trẻ em giảm 32 điểm phần trăm trong cùng giai đoạn nhờ các sáng kiến mở rộng tiếp cận giáo dục, điện, cải thiện chất lượng nhà ở, và đầu tư vào nước sạch và vệ sinh, giúp giảm tỷ lệ phóng uế bừa bãi từ 17% năm 2000 xuống 0% năm 2022.

Nghèo đói làm suy giảm sức khỏe, sự phát triển và khả năng học tập của trẻ – dẫn đến cơ hội việc làm kém hơn, tuổi thọ thấp hơn, và tỷ lệ trầm cảm, lo âu cao hơn. Báo cáo chỉ ra trẻ nhỏ nhất, trẻ khuyết tật và trẻ sống trong khủng hoảng là những nhóm dễ bị tổn thương nhất.

Báo cáo cũng xem xét vấn đề nghèo về tiền tệ, yếu tố làm hạn chế khả năng tiếp cận thực phẩm, giáo dục và dịch vụ y tế của trẻ. Dữ liệu mới nhất cho thấy hơn 19% trẻ em trên toàn cầu sống trong điều kiện nghèo về tiền tệ nghiêm trọng, tức là sống với thu nhập dưới 3 USD/ngày. Gần 90% các em này sống tại châu Phi Hạ Sahara và Nam Á.

Báo cáo còn phân tích 37 quốc gia thu nhập cao, cho thấy khoảng 50 triệu trẻ em – 23% trẻ em ở các quốc gia này – sống trong điều kiện nghèo về tiền tệ, nghĩa là hộ gia đình của trẻ có thu nhập thấp hơn nhiều so với phần lớn các hộ gia đình khác trong cùng quốc gia, hạn chế khả năng tham gia cuộc sống xã hội bình thường.

Trong giai đoạn 2013 – 2023, nghèo đói trung bình giảm 2,5% tại 37 quốc gia thu nhập cao, nhưng đà tiến bộ này đang bị đình trệ hoặc thậm chí thụt lùi tại nhiều nước. Tại Pháp, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh, nghèo ở trẻ em tăng hơn 20%. Trong khi đó, Slovenia giảm hơn 25% tỷ lệ nghèo nhờ hệ thống mạnh mẽ trợ cấp gia đình và chính sách lương tối thiểu.

Báo cáo Tình hình Trẻ em Thế giới 2025 nhấn mạnh rằng chấm dứt nghèo ở trẻ em là khả thi, và kêu gọi đưa quyền trẻ em – như được nêu trong Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền Trẻ em – vào trọng tâm mọi chiến lược, chính sách và hành động giảm nghèo, thông qua:

• Xác định chấm dứt nghèo trẻ em là ưu tiên quốc gia.
• Tích hợp nhu cầu của trẻ vào chính sách và ngân sách kinh tế.
• Cung cấp các chương trình bảo trợ xã hội, bao gồm hỗ trợ tiền mặt cho gia đình.
• Mở rộng tiếp cận dịch vụ thiết yếu: giáo dục, y tế, nước sạch, vệ sinh, dinh dưỡng, nhà ở.
• Thúc đẩy việc làm bền vững cho cha mẹ và người chăm sóc để tăng cường an ninh kinh tế – yếu tố gắn liền với sự tiến bộ của trẻ.

Báo cáo được công bố trong bối cảnh nhiều chính phủ đang cắt giảm viện trợ nước ngoài. Theo tạp chí The Lancet, việc cắt giảm viện trợ phát triển có thể khiến 4,5 triệu trẻ dưới 5 tuổi tử vong trước năm 2030. Ước tính mới nhất của UNICEF cũng cho thấy việc cắt giảm có thể khiến thêm 6 triệu trẻ em không được đến trường vào năm tới.

“Ngay cả trước khi khủng hoảng tài chính toàn cầu xảy ra, đã có quá nhiều trẻ em không được đáp ứng những nhu cầu cơ bản,” bà Russell nói. “Đây không phải là lúc rút lui. Đây là lúc tiếp tục bảo vệ những thành quả đã đạt được cho trẻ em. Chính phủ và doanh nghiệp cần tăng đầu tư vào các dịch vụ thiết yếu để giúp trẻ khỏe mạnh, được bảo vệ và có dinh dưỡng đầy đủ – đặc biệt ở những nơi dễ bị tổn thương và chịu khủng hoảng. Đầu tư cho trẻ em là đầu tư cho một thế giới khỏe mạnh và hòa bình hơn – là đầu tư cho tất cả mọi người.”

Nghèo Trẻ em ở Việt Nam

Tại Việt Nam, dữ liệu từ Điều tra đánh giá các mục tiêu trẻ em và phụ nữ năm 2021 cho thấy tỷ lệ trẻ em nghèo đa chiều đã giảm từ 21,0% năm 2014 xuống còn 10,9% năm 2021. Tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn cao hơn đáng kể ở khu vực nông thôn (13,7%) so với khu vực đô thị (5,0%). Trẻ em dân tộc thiểu số chịu ảnh hưởng nặng nề hơn: 35,9% trẻ em dân tộc thiểu số nghèo đa chiều, so với 6,5% ở trẻ em người Kinh/Hoa.

Số liệu của Việt Nam cho thấy vào năm 2021, có tới 74% trẻ em nghèo đa chiều sống trong các hộ gia đình không được chính quyền địa phương xếp vào diện hộ nghèo. Những trẻ em này có nguy cơ không được tiếp cận đầy đủ các chương trình bảo trợ xã hội vốn thường chỉ được áp dụng cho các hộ nghèo.

Năm nay, UNICEF và Chính phủ Việt Nam kỷ niệm 50 năm hợp tác vì quyền trẻ em, UNICEF tái khẳng định cam kết đồng hành cùng Chính phủ nhằm bảo đảm giảm nghèo ở trẻ em tiếp tục là ưu tiên quốc gia; tích hợp các nhu cầu của trẻ em vào công tác lập kế hoạch và phân bổ ngân sách cấp quốc gia và địa phương; đồng thời củng cố hệ thống an sinh xã hội nhằm hỗ trợ trẻ em nghèo và dễ bị tổn thương.

##### 

Ghi chú dành cho biên tập viên:

Năm nay, Ngày Trẻ em Thế giới – ngày kỷ niệm thông qua Công ước Quyền Trẻ em 20/11 – được tổ chức với chủ đề “Ngày của tôi, Quyền của tôi”, nhằm tôn vinh tiếng nói và trải nghiệm sống của trẻ em.

Ước tính chung của UNICEF và Save the Children, và phân tích dữ liệu khảo sát về nghèo đa chiều, được sử dụng để tính toán tình trạng trẻ em không được đáp ứng nhu cầu cơ bản trong sáu lĩnh vực: giáo dục, y tế, nhà ở, dinh dưỡng, vệ sinh và nước sạch. Dữ liệu khảo sát bao gồm 89 quốc gia; ước tính bao phủ 133 quốc gia, dùng để tính trung bình khu vực và các giá trị tổng hợp khác.

Ngân hàng Thế giới cập nhật ngưỡng nghèo tiền tệ: 3 USD/ngày cho quốc gia thu nhập thấp, 4,20 USD/ngày cho thu nhập trung bình thấp, và 8,30 USD/ngày cho thu nhập trung bình cao. Các ước tính nghèo sử dụng dữ liệu từ Global Monitoring Database. Dự báo được sử dụng khi thiếu dữ liệu khảo sát mới.

Tại các quốc gia thu nhập cao, nghèo trẻ em được đo theo chuẩn nghèo tương đối – trẻ sống trong hộ có thu nhập dưới 60% thu nhập trung vị quốc gia.