Hay ăn, chóng lớn sau bão lũ

Có H’Núi ở đâu, nơi đó khó mà yên ắng được lâu. Mới ba tuổi rưỡi, H’Núi có tiếng cười giòn tan và vẻ lanh lợi khiến cả những gương mặt nghiêm nghị nhất cũng phải mỉm cười.

Em được đặt tên là Núi vì mẹ em sinh em khi đang sống trên núi để làm nương rẫy. Từ những ngày đầu đời, với sự chăm sóc bền bỉ của gia đình, cô đỡ thôn bản và cán bộ y tế địa phương, H’Núi lớn lên trong vòng tay yêu thương dù cuộc sống không phải lúc nào cũng dễ dàng.

“Từ lúc sinh ra, cháu hay ốm. Gia đình phải đưa cháu đi trạm y tế, bệnh viện nhiều lần,” mẹ em, chị H’Bu, nhớ lại. “Cháu cũng kén ăn nữa.”

Nỗi lo của gia đình càng lớn hơn khi H’Núi được chẩn đoán suy dinh dưỡng thể thấp còi và nhẹ cân mức độ vừa. Chiều cao và cân nặng của em đều thấp hơn chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới đối với trẻ cùng độ tuổi. Nếu không được hỗ trợ kịp thời, em có thể có nguy cơ chuyển sang suy dinh dưỡng cấp tính.

Với gia đình H’Núi, việc bảo đảm dinh dưỡng cho em trở nên khó khăn hơn sau những trận bão lũ năm ngoái tại xã Ia Tul, tỉnh Gia Lai. Khi nước lũ dâng lên, cả gia đình phải sơ tán. Suốt nhiều ngày, bữa ăn của gia đình chỉ quanh quẩn với những thực phẩm cơ bản có sẵn, không đủ dinh dưỡng.

Những tác động của bão lũ vẫn còn kéo dài trong nhiều tháng sau đó. Cũng như những gia đình J'rai khác ở xã Ia Tul, cha mẹ H’Núi thuê một mảnh đất nhỏ để trồng trọt và làm nông, còn cha em nhận thêm việc làm thời vụ gần nhà. Nhưng khi ruộng rẫy vẫn đang phục hồi sau những trận ngập do lũ, việc có đủ thực phẩm giàu dinh dưỡng trong bữa ăn hằng ngày trở thành một bài toán khó.

Để phần nào giảm bớt gánh nặng đó, gia đình H’Núi nhận được hỗ trợ thông qua chương trình hỗ trợ tiền mặt kết hợp với can thiệp dinh dưỡng do UNICEF triển khai cùng chính quyền địa phương và Bưu điện Việt Nam.

Tại Gia Lai, chương trình đã hỗ trợ hơn 700 hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính hoặc thấp còi nặng ở những khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Gia đình H’Núi được nhận sản phẩm bổ sung dinh dưỡng, tư vấn từ cán bộ y tế và khoản tiền mặt không điều kiện để mua thực phẩm, nhu yếu phẩm.

“Từ khi H’Núi dùng sản phẩm bổ sung dinh dưỡng, cháu ăn được nhiều hơn,” chị H’Bu nói. “Gia đình cũng dùng tiền hỗ trợ để mua trứng ở tiệm tạp hóa trong làng. Đó là món cháu thích nhất.”

Với Phong, cậu bé ba tuổi, sự hỗ trợ này đã đánh dấu một bước ngoặt. Ngay cả trước khi lũ lụt xảy ra, bà của em là H’Nhót đã thường xuyên lo lắng vì Phong biếng ăn. Khi lũ đến, hoa màu của gia đình bị hư hại, giếng nước bị ngập, khiến cả nhà vừa thiếu thực phẩm vừa không còn nguồn nước an toàn tại nhà.

“Mấy ngày liền, gia đình phải uống nước mưa để cầm cự,” bà H’Nhót kể.

Với sự hỗ trợ của UNICEF, gia đình Phong nhận được hỗ trợ tiền mặt để trang trải những nhu cầu trước mắt, trong khi cán bộ y tế tiếp tục theo dõi tình trạng dinh dưỡng của em. Sau khi được chẩn đoán suy dinh dưỡng cấp tính nặng, Phong được điều trị bằng công thức dinh dưỡng y học dạng đặc ăn liền (RUTF), dùng ba lần mỗi ngày. Đây là phương pháp được khuyến nghị cho trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng có thể được chăm sóc an toàn tại nhà, với sự theo dõi thường xuyên của cán bộ y tế.

Ba tháng sau, Phong đã hồi phục và thoát suy dinh dưỡng. Em ăn ngon miệng hơn và giờ đã có đủ năng lượng để chạy nhảy, vui chơi cùng các anh chị em họ của mình.

Những câu chuyện như của Phong mang lại niềm hy vọng, nhưng quá trình hồi phục không dừng lại ở đó. Trẻ em sau khi phục hồi khỏi suy dinh dưỡng cấp tính vẫn cần được tiếp tục theo dõi, tái khám kịp thời và hỗ trợ để phòng ngừa tái phát, đặc biệt tại những cộng đồng thường xuyên chịu tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu.

Vì vậy, việc củng cố hệ thống y tế cơ sở là một phần trọng tâm trong ứng phó với biến đổi khí hậu của UNICEF. Bên cạnh việc cung cấp hỗ trợ kịp thời cho trẻ em bị ảnh hưởng, UNICEF còn phối hợp với các đối tác địa phương để bảo đảm các dịch vụ dinh dưỡng thiết yếu được duy trì trước, trong và sau những tình huống khẩn cấp. Các hoạt động này bao gồm sàng lọc dinh dưỡng định kỳ, phát hiện sớm suy dinh dưỡng, tư vấn, chuyển tuyến và chăm sóc phù hợp cho những trẻ cần được hỗ trợ. Khi các dịch vụ này được duy trì, trẻ bị suy dinh dưỡng có thêm cơ hội không chỉ hồi phục, mà còn tiếp tục lớn lên khỏe mạnh.

Khi một mùa mưa bão nữa đang đến gần, chị H’Bu lại nghĩ đến việc làm sao để chăm sóc H’Núi tốt hơn trong những tháng tới. Ở nhà, chị tìm thấy hy vọng trong những thay đổi nhỏ mỗi ngày: em ăn được nhiều hơn, cười nhiều hơn, chơi ú òa và leo trèo khắp nhà bằng đôi chân nhỏ xíu của mình.

Hành trình hồi phục của H’Núi chỉ mới bắt đầu, nhưng chính những khoảnh khắc đời thường này giúp chị H’Bu có thêm niềm tin vào một tương lai khỏe mạnh hơn cho con. “Tôi chỉ mong cháu ít ốm hơn và sau này có thể học hành tốt,” chị nói.