5 vấn đề thường gặp khi cho trẻ bú mẹ

Tìm hiểu các khó khăn thường gặp và cách xử trí.

Biên soạn bởi UNICEF
A Ka Thành, cậu bé người dân tộc Ba Na sinh lúc 8h sáng ngày 1/1/2020. Thành là em bé sinh ra đầu tiên trong thập kỷ mới tại xã Đak Tờ Re, huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum, địa bàn dự án Phát triển trẻ thơ toàn diện do UNICEF hỗ trợ.
UNICEF/UNI279938/Trương Việt Hùng

Nhiều người cho rằng nuôi con bằng sữa mẹ là việc dễ dàng, nhưng thực tế việc cho con bú cần thời gian và sự luyện tập của cả mẹ và bé. Nhiều bà mẹ gặp khó khăn khi cho con bú, tuy nhiên với sự hỗ trợ phù hợp, các vấn đề này có thể được khắc phục.

Nếu bạn đang gặp vấn đề khi cho con bú, hãy liên hệ với nữ hộ sinh, chuyên gia tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ hoặc nhân viên y tế để được hỗ trợ.

Dưới đây là một số vấn đề thường gặp khi cho trẻ bú mẹ và cùng những lời khuyên có thể giúp mẹ cảm thấy dễ chịu hơn. 

1. Làm thế nào để biết trẻ ngậm bắt vú đúng? 

Việc giúp bé ngậm bắt vú đúng cách là yếu tố then chốt để bảo đảm việc cho con bú diễn ra thoải mái cho cả mẹ và bé. Để bảo đảm trẻ ngậm bắt vú tốt: 

  • Để mũi trẻ đối diện trực tiếp với núm vú của mẹ
  • Để đầu trẻ hơi ngửa ra sau để môi trên của trẻ chạm nhẹ vào núm vú. Điều này giúp trẻ mở miệng.
  • Khi miệng trẻ mở rộng, nhanh chóng đưa trẻ vào vú mẹ, đầu trẻ hơi ngửa ra sau và cằm hướng vào trước. Như vậy, trẻ có thể ngậm sâu vào quầng vú chứ không chỉ ngậm núm vú.
  • Bầu vú mẹ sẽ được đưa sâu vào miệng trẻ và núm vú nằm ở phần mềm phía sau trong miệng trẻ. Điều này giúp mẹ không bị đau và trẻ bú được đủ lượng sữa cần thiết. 

Dấu hiệu trẻ ngậm bắt vú đúng bao gồm: 

  • Mẹ cảm thấy thoải mái, không đau.
  • Quầng vú phía trên miệng trẻ hở nhiều hơn phía dưới.
  • Miệng trẻ mở rộng.
  • Môi dưới của trẻ hướng ra ngoài.
  • Cằm trẻ chạm hoặc gần chạm vào bầu vú mẹ. 

2. Mẹ nên làm gì khi ít sữa? 

Mẹ có thể cảm thấy lo lắng nếu nghĩ rằng mình không đủ sữa cho trẻ. Nếu mẹ lo ngại về lượng sữa của mình, hãy liên hệ với nhân viên y tế. Trong hầu hết các trường hợp, nhân viên y tế có thể giúp bạn xác định nguyên nhân và cách khắc phục.

Một số nguyên nhân thường gặp gây ít sữa: 

  • Chậm bắt đầu cho trẻ bú mẹ.
  • Không hoặc rất ít tiếp xúc da kề da.
  • Sữa về chậm do biến chứng khi sinh, bệnh lý hoặc tiểu đường.
  • Trẻ ngậm bắt vú chưa đúng.
  • Cho bú theo giờ cố định.
  • Thời gian mỗi cữ bú ngắn.
  • Không cho trẻ bú ban đêm.
  • Cho bú không thường xuyên.
  • Lo lắng và căng thẳng.
  • Thiếu tự tin.
  • Thiếu sự gắn kết mẹ con.
  • Không thích cho con bú.
  • Mệt mỏi. 

Để giúp phòng ngừa tình trạng ít sữa và duy trì lượng sữa mẹ phù hợp cho trẻ: 

  • Thực hiện tiếp xúc da kề da sớm ngay sau sinh và bắt đầu cho trẻ bú mẹ càng sớm càng tốt.
  • Đề nghị được hỗ trợ kỹ thuật cho con bú sau sinh để bảo đảm trẻ ngậm bắt vú đúng và bú hiệu quả.
  • Thực hành cho mẹ và trẻ ở cùng phòng 24 giờ mỗi ngày.
  • Cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn, trừ khi việc bổ sung là cần thiết theo chỉ định của nhân viên y tế. 

3.  Cách xử trí nào khi vú căng tức 

Vú mẹ căng tức có thể gây đau nhiều. Vú đầy sữa có thể khiến mẹ khó chịu, nhưng căng tức vú là một vấn đề khác cần được xử trí phù hợp. 

Vú đầy sữa 

Vú căng tức 

Vú có cảm giác nóng, nặng và cứng. Vú đau, sưng bất thường do ứ dịch, căng tức; có thể trông bóng và đỏ. 
Sữa vẫn chảy ra. Sữa không chảy ra. 
Mẹ không bị sốt. Mẹ có thể bị sốt trong khoảng 24 giờ. 

Một số nguyên nhân thường gặp và cách phòng ngừa vú căng tức gồm: 

Nguyên nhân gây căng tức vú 

Cách phòng ngừa căng tức vú 

Sữa nhiều. Lấy sữa ra thường xuyên (bằng cách vắt sữa bằng tay hoặc dùng máy hút sữa) và bắt đầu cho trẻ bú mẹ sớm. 
Chậm bắt đầu cho trẻ bú mẹ. Bắt đầu cho trẻ bú mẹ sớm sau sinh. 
Trẻ ngậm bắt vú chưa đúng. Bảo đảm trẻ ngậm bắt vú đúng. 
Không lấy sữa ra thường xuyên hoặc hạn chế thời gian mỗi cữ bú. Cho trẻ bú theo nhu cầu, không hạn chế thời gian bú. 

Hãy liên hệ với nhân viên y tế nếu mẹ bị căng tức vú. 

4. Cách phòng tránh nứt đầu vú khi cho con bú

Đau hoặc nứt đầu vú thường là dấu hiệu cho thấy trẻ chưa ngậm bắt vú đúng khi bú. Hãy bảo đảm trẻ ngậm bắt vú tốt. Nếu một hoặc cả hai núm vú bắt đầu nứt hoặc chảy máu, hãy liên hệ với nhân viên y tế càng sớm càng tốt để được hỗ trợ. Tại nhà, sau khi cho trẻ bú, mẹ có thể thoa một ít sữa mẹ đã vắt lên núm vú. Sữa mẹ có đặc tính hỗ trợ làm lành và giúp giảm đau rát.

5. Nguyên nhân nào gây viêm vú và tắc ống dẫn sữa và cách phòng tránh

Sữa mẹ chảy qua hệ thống ống dẫn sữa trong vú để đến với trẻ. Đôi khi, một phần của các ống dẫn sữa có thể bị tắc, khiến sữa khó chảy ra. Tắc ống dẫn sữa có thể gây đau. Viêm vú là tình trạng sưng tấy vú, có thể xảy ra khi ống dẫn sữa bị tắc không được thông hoặc khi sữa ứ đọng trong vú gây sưng hoặc viêm. Hãy trao đổi với chuyên gia, nữ hộ sinh hoặc nhân viên y tế nếu bạn bị đau do tắc ống dẫn sữa.

Một số nguyên nhân gây tắc ống dẫn sữa và viêm vú: 

  • Cữ bú ngắn hoặc không thường xuyên.
  • Không lấy sữa ra đúng cách ở một phần hoặc toàn bộ bầu vú.
  • Mô vú bị tổn thương.
  • Vi khuẩn xâm nhập vào vú qua vết nứt ở núm vú. 

Để giúp giảm đau và cải thiện triệu chứng, mẹ có thể thử: 

  • Giúp sữa được lấy ra tốt hơn.
  • Điều chỉnh tình trạng trẻ ngậm bắt vú chưa đúng.
  • Mặc quần áo rộng rãi, thoải mái.
  • Cho trẻ bú thường xuyên hơn.
  • Mát-xa nhẹ nhàng theo hướng về phía núm vú. 
  • Chườm ấm lên vùng bị đau.
  • Thay đổi tư thế cho trẻ bú. 

Nuôi con bằng sữa mẹ không phải là việc của riêng một mình người mẹ, và việc gặp khó khăn trong quá trình này là rất thường gặp. Hãy liên hệ với nhân viên y tế khi bạn có bất kỳ lo lắng nào, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và những người thân yêu trong suốt hành trình này. Mẹ có thể làm được!