Bolalar himoyasi

Hamma uchun adolat

UNICEF/Uzbekistan/2017

Muammolar

O'zbekistonda bolalarni himoya qilish tizimining tarkibiy qismlari institutsional darajada bo'lishiga qaramasdan, kadrkarnin yetishmasligi, moliyalashtirishning yetarli emasligi va idoralararo muvofiqlashtirishni yo`qligi tufayli samarali faoliyat ko'rsatmaydi. Zo'ravonlik, shafqatsiz munosabat, beparvolik yoki tasodifiy shikastlanishga duchor bo'lgan bolalar har doim ham tegishli himoya xizmatlarini olmaydilar va ko'pincha mahsus muassasalarga joylashtiriladilar. O'zbekiston Xotin-qizlar qo'mitasi tomonidan 2017 yilda olib borilgan bola huquqlarini himoya qilish tizimini baholashda mahalliy hokimiyat organlari va ta'lim, va sog'liqni saqlash sohasi mutaxassislari himoyaga muhtoj bolalarni aniqlash va ularning ehtiyojlarini qondirish uchun kerakli bilim, ko'nikma va vositalar bilan ta'minlanmaganligini ta'kidladilar. Bola himoyasi bilan bog'liq masalalar bo'yicha ma'lumot ham cheklangan.

“Shafqatsiz munosabat va beparvolik haqida tasdiqlanmagan ma'lumot mavjud va xavf ostida bo'lgan bolalarni aniqlash va bu kabi huquqbuzarliklarga uchragan bolalar qo'llab-quvvatlashning tizimli vositasi mavjud emas.”

Jabrlangan bolalar va guvoh bolalarning ishtirokinin, himoyasini va jamiyatga qaytishini olgà surishga qaratilgan qonunchilik asoslari va xizmatlarining etishmasligi mavjud. Ixtisoslashgan mutaxassislarning, shu jumladan, barcha sud jarayonlarida bolalar ish bilan bog'liq ishlarni ko'rib chiqish uchun ixtisoslashgan sudyalarning yo'qligi yana bir masala. Jinoiy va fuqarolik sud ishlarini yuritishda bolalarning huquqiy kafolati to'liq ta'minlanmagan. 2006 yildan boshlab BMTning Bola huquqlari bo'yicha qo'mitasi balog'at yoshiga yetmagan bolalarni qamoqxonalarda jazo sifatida yakka hujayralarga joylashtirilishi haqida va xalqaro hamjamiyatning erkinlikdan mahrum bo'lgan bolalarning ahvolini kuzatish imkonniyati mabjud emasligi haqida  o`z tashvishini bildirdi.

Istiqboldagi rejalar

UNICEF hozirda O'zbekiston hukumatiga yuqori darajadagi texnik yordamni ko'rsatmoqda, bu esa bolalar uchun milliy harakat rejasini ishlab chiqish orqali siyosatni ishlab chiqish va tizimni isloh qilishga qaratilgan. Bolalarni himoya qilish tizimini takomillashtirish rejasi,  holatlarni o`rganish va o`z ichida asosiy xizmatlarni yondashuv doirasida taqdim etuvchi ijtimoiy ishlarga sarmoyani kiritadi. Mahalliy hokimiyat organlari va xizmat ko'rsatuvchilar tomonidan tuman darajasidagi ehtiyojmand bolalar va oilalarning ehtiyojlarini aniqlash va ularni ehtiyojlarini qondirish uchun salohiyatini oshirish, bolalarni muasssasalarga joylashtirishni oldini olish va bolani farovon oila muhitida yashash huquqini amalga oshirishga yordam beradi.

UNICEF/Uzbekistan/2015

UNICEF va O'zbekiston hukumati uchun jabrlanuvchi bolalar va guvoh bolalar uchun adliya tizimida mahsus yondashuvni joriy etish ustuvor yo'nalishlar bo'lib qoladi. Ozodlikdan mahrum bo'lgan bolalarni davolash va ahvolini yaxshilash borasida UNICEF O'zbekiston Respublikasi hukumati bilan Prezidentning turli farmonlarida qayd etilgan islohotlarni amalga oshirishda hamkorlik qilishda davom etmoqda. Milliy qonunchilik bazasini bolalar adliya tizimida xalqaro odil sudlovga muvofiq olib borish va adolat xodimlarining ishlarida bolalar uchun qulay tartib-qoidalarni qo'llash imkoniyatlarini oshirishga qaratilgan keyingi sa'y-harakatlar amalga oshiriladi.

Erishilgan yutuqlar

Xotin-qizlarga nisbat alohida etibor

UNICEF Xotin-qizlar qo'mitasi bilan hamkorlikda O'zbekistondagi bolalarni himoya qilish tizimini baholadi va bolalarni himoya qilish tizimini mustahkamlash uchun asos yaratdi, bu esa mamlakatning keng ko'lamli va ma'muriy islohotlar kun tartibiga kiritiladi (2018-2021 yillar). Islohotlar bo`yicha muhim tavsiyalar holatlarni o`rganich yondashuvi orqali amalga oshiriladigan ijtimoiy hodim kasbiga sarmoya qilishni va Homiylik va Vasiylik, hamda tuman darajasidagi balog`at yoshiga yetmaganlar ishlari bo`yicha mahkamalararo komissiyani  birlashtirish yo'li bilan Ijtimoiy Ishlar Departamentini tashkil qilish orqali amalga oshiriladi. 

Ijtimoiy ish

Hukumat O'zbekiston Milliy universitetida ixtisoslashgan ijtimoiy ish bo'limini tashkil etdi. YuNISEF o'qituvchilarning o'quv rejalarini ishlab chiqish va o'qitish shaklida texnik yordam ko'rsatdi.

Bolalar uchun adolat

Bosh prokuratura tomonidan UNICEF bilan hamkorlikda olib borilayotgan qonunchilik islohotlari bo'yicha idoralararo ekspertlar guruhi Jinoyat va Fuqarolik protsessual kodekslariga, jumladan, jabrlangan bolalar va guvoh bolalarni himoya qilish, qonuniy kafolatlar va qonun bilan muammoga uchragan bolalar uchun ozodlikdan mahrum etishni muqobil usullarni kengaytirishni o`z ichiga oladi.