Dita Botërore e Obezitetit: UNICEF bën thirrje për veprim me qëllim të transformimit të kushteve ushqimore në shkolla

Shkup, 4 mars 2026: “Me rastin e Ditës Botërore të Obezitetit, UNICEF-i bën thirrje për veprime me qëllim të përmirësimit të kushteve ushqimore nëpër shkollat në Maqedoninë e Veriut, pasi që mbipesha dhe obeziteti te fëmijët vazhdojnë të rriten gjatë viteve të para shkollore, periudhë kritike për krijimin e shprehive të të ngrënit gjatë gjithë jetës.

“Të dhënat e fundit tregojnë se 34 për qind e djemve dhe 28.3 për qind e vajzave të moshës 7-9 vjeçare jetojnë me mbipeshë ose obezitet. Ndonëse fëmijët do të përfitonin nga aktiviteti më  i madh fizik në shkollë, domosdoshmërish duhet të theksohet se aktiviteti i pamjaftueshëm fizik nuk është shtytësi kryesor i trendeve aktuale - pasi sipas prindërve, më tepër se 90% e fëmijëve angazhohen çdo ditë në të paktën një orë lojëra aktive ose aktivitet fizik.

“Në fakt, ambientet e pashëndetshme ushqimore e formësojnë dietën e fëmijëve. Pothuajse një e treta e fëmijë konsumojnë rregullisht pije të gazuara të ëmbëlsuara me sheqer, ndërsa më shumë se tre të katërtat nuk hanë çdo ditë fruta dhe perime, gjë që tregon se ushqimet e shëndetshme nuk janë pjesë e rutinës së përditshme të fëmijëve.

“Shkolla luan rol vendimtar në formësimin e këtyre sjelljeve. Vlerësimi i UNICEF-it për mjediset ushqimore në shkolla tregon se aty ku është i disponueshëm ushqimi, janë të zakonshme përzgjedhjet e pashëndetshme - të tilla si pijet e ëmbla dhe ushqimet e lehta të kripura dhe të ëmbla. 

“Në gjetjet theksohet se mjediset në të cilat fëmijët hanë ose mund të blejnë ushqim e minojnë ushqyerjen e shëndetshme. Kur ushqimet jo të shëndetshme janë të lira, gjerësisht të disponueshme dhe intensisht të reklamuara, ndërsa opsionet ushqyese janë të kufizuara, shëndeti i fëmijëve vuan.”

“UNICEF i bën apel vendit ta kufizojë shitjen e ushqimeve ultra të përpunuara dhe pijeve me sheqer në shkolla, t’i forcojë rregulloret mbi marketingun e ushqimit dhe pijeve për fëmijët dhe të investojë në edukimin mbi ushqimin adekuat, i cili i ndihmon fëmijët të mësojnë rreth të ushqyerit të shëndetshëm.

“Kjo është veçanërisht e rëndësishme, kur kihet parasysh fakti se kostoja ekonomike e vlerësuar e mbipeshës dhe obe zitetit është rreth 5% e PBB-së - afërsisht 482 milionë euro, ose 241 euro për një person në vit.

“Përvoja globale tregon se ndryshimi është i mundur. Dëshmitë e UNICEF-it nga vendet që kanë kufizuar shitjet dhe marketingun e ushqimeve të pashëndetshme në shkolla tregojnë përmirësime në dietat e fëmijëve dhe konsumim të reduktuar të pijeve me sheqer dhe ushqimeve ultra të përpunuara.

“Mbrojtja e fëmijëve nga mjediset e pashëndetshme ushqimore paraqet një nga veprimet më efektive për ta parandaluar obezitetin dhe për ta mbështetur shëndetin gjatë gjithë jetës.” 

Shënimet për redaktorët:  UNICEF-i në Maqedoninë e Veriut ka realizuar një vlerësim të kushteve të ushqyerjes në shkolla. Derisa raporti i plotë është në fazën finale, konstatimet kryesore vënë në pah këtë:

“UNICEF, në partneritet me Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës dhe Ministrinë e Shëndetësisë, bashkëpunon me pesë shkolla në Shkup, Kumanovë, Veles dhe Shtip për të zhvilluar iniciativa që promovojnë zgjedhje më të shëndetshme ushqimore. Nxënësit, prindërit dhe mësuesit punojnë së bashku për ngritjen e ndërgjegjësimit, përfshirjen e autoriteteve lokale dhe avokimin për një qasje më të madhe në opsione ushqyese, duke synuar të kufizohet reklamimi i ushqimeve jo të shëndetshme. Qëllimi i këtij qasjeje është të ndërtohet mbështetje publike për politika me të cilat zgjedhjet e shëndetshme do të bëhen më të arritshme në shkolla.”