Si ndikon varfëria ndryshe tek fëmijët?

Askush nuk përfiton nga varfëria. Por për fëmijët, trupi, truri dhe sistemi nervor i të cilëve janë ende në zhvillim, ndikimet e varfërisë mund të jenë veçanërisht të rëndësishme – potencialisht duke çuar në vonesa zhvillimore, probleme të shëndetit mendor, zhvillim më të dobët njohës dhe probleme shëndetësore afatgjata, ndër sfida të tjera. Si të rritur, ata që përjetuan varfëri në fëmijëri gjithashtu kanë më shumë gjasa të jenë të papunë ose në punë me pagë më të ulët, të kenë çështje me sistemin e drejtësisë penale dhe të përjetojnë vetë varfërinë.

E gjithë kjo rezulton në kosto të konsiderueshme për shoqërinë në përgjithësi. Një analizë mbi varfërinë e fëmijërisë në Shtetet e Bashkuara, për shembull, zbuloi se çdo dollar i shpenzuar për reduktimin e varfërisë kursente shtatë dollarë në kosto ekonomike. Në Mbretërinë e Bashkuar, është vlerësuar se të ardhurat e humbura që rezultojnë nga pasojat e varfërisë së fëmijërisë për mundësitë e mëvonshme të punësimit janë ekuivalente me një humbje prej 12 miliardë PBB në vit – pothuajse 1 për qind e PBB-së.

Por varfëria nuk është vetëm një çështje ekonomike. Duke pasur parasysh atë që dimë se si ajo mund të ridrejtojë zhvillimin normal të fëmijës në afat të shkurtër dhe afatgjatë, është gjithashtu një krizë e shëndetit publik.

Si varfëria rilidh trurin

Një arsye që varfëria në fëmijëri mund të ketë ndikime gjatë gjithë jetës është për shkak të stresit që shkakton për trurin dhe trupat e pambrojtur dhe në zhvillim. 

Në vendet përfshirë Belgjikën, Kroacinë, Italinë, Estoninë dhe Poloninë, për shembull, më shumë se një e treta e tetëvjeçarëve thonë se janë gjithmonë, ose shpesh, të shqetësuar për paratë e familjes. Fëmijët gjithashtu mund të absorbojnë stresin e prindërve të tyre: studimet kanë treguar se, që në foshnjëri, foshnjat përjetojnë stres fiziologjik në përgjigje të përgjigjes së stresit të vetë nënave të tyre.

Kur fëmijët përjetojnë stres kronik, ai mund të rilidh zhvillimin e trurit të tyre. Pjesa e trurit që përpunon reagimet emocionale, amygdala, mund të shfaqë aktivitet të shtuar për një kohë të gjatë, duke i bërë ata të reagojnë ndaj stresorëve të përditshëm. Hormonet e stresit si kortizoli mund të pengojnë zhvillimin e hipokampusit, një pjesë e trurit që është thelbësore për kujtesën dhe përpunimin kognitiv, duke e bërë më të vështirë për fëmijët të mësojnë në mënyrë efektive.

Ndryshime të tjera në korteksin paraballor, lëndën e bardhë dhe pjesë të tjera të trurit mund t'i bëjnë fëmijët me stres kronik të kenë disrregullim emocional, hipervigjilencë dhe vështirësi me funksionin ekzekutiv, gjë që na ndihmon të mendojmë racionalisht dhe të marrim vendime të mira.

Ndikimet e ndërlidhura të rritjes së varfër  

Një pjesë e arsyes që varfëria ka një ndikim të tillë te fëmijët është për shkak të mënyrës se si ajo ndërthuret dhe shkakton lloje të tjera traumash. Fëmijët në varfëri mund të jenë në rrezik më të madh për të përjetuar përvoja të pafavorshme të fëmijërisë si dhuna në familje, për shembull – përvojat që në vetvete rrisin më shumë mundësinë e zhvillimit të depresionit, ankthit ose varësisë nga droga.

Të jetosh në varfëri shpesh nënkupton edhe forma të tjera privimi.

Njëra është se familjet që jetojnë në varfëri kanë më shumë gjasa të kenë mungesë të qasjes në ushqime të freskëta dhe ushqyese. Kërkimet kanë zbuluar se fëmijët që jetojnë në familje që nuk kanë ushqim të sigurt kanë, mesatarisht, shëndet më të dobët të përgjithshëm dhe rezultate më të dobëta akademike sesa fëmijët që jetojnë në familje që kanë ushqim të siguruar. Kjo është pjesë e arsyes pse programet që ofrojnë drekë në shkollë për fëmijët me të ardhura të ulëta familjare, për shembull, kanë zbuluar se fëmijët që kanë përfituar nga dreka e shkollës panë përfitime në moshën madhore, duke e bërë më të mundshëm që fëmijët të ndjekin arsimin për një kohë më të gjatë, duke reduktuar gjasat për diagnoza shëndetësore dhe madje duke rritur të ardhurat e mëvonshme. 

Ka edhe faktorë mjedisorë. Fëmijët që jetojnë në varfëri kanë më shumë gjasa të jetojnë në lagje që kanë nivele më të larta të ndotjes së ajrit, për shembull, gjë që ne e dimë se gjithashtu ndikon në zhvillimin e tyre për keq.

Përfundimisht, varfëria shpesh ndërthuret edhe me sfida të tjera. Fëmijët në varfëri kanë më shumë gjasa të jenë nga komunitetet jo-shumicë që përballen me diskriminim, siç janë komunitetet rome ose emigrantë dhe refugjatë. Ata gjithashtu kanë më shumë gjasa të kenë prindër që nuk janë shtetas të vendit në të cilin jetojnë.

Trajtimi i varfërisë së fëmijëve dhe përjashtimit social është një prioritet për UNICEF-in në rajonin e Evropës dhe Azisë Qendrore. UNICEF-i mbështet qeveritë për të kuptuar se kush dhe ku janë fëmijët që jetojnë në varfëri dhe për çfarë mbështetje kanë nevojë ata dhe familjet e tyre.

Mirëqenia financiare në fëmijëri nuk është statike. Ndryshimet brenda familjes (si humbja e punës) dhe faktorët e jashtëm (siç janë fatkeqësitë natyrore) mund të shkaktojnë ndryshime graduale dhe drastike në mirëqenien e fëmijëve. UNICEF-i mbështet vendet në rajon që të përdorin teknologjinë dhe qasjet e reja për të monitoruar më shpesh mirëqenien e fëmijëve për t'i lejuar qeveritë të përgjigjen më shpejt dhe në mënyrë më efektive.

Mekanizmat e mbrojtjes sociale, duke përfshirë transfertat e parave të gatshme, luajnë një rol kritik në mbrojtjen e fëmijëve dhe familjeve të tyre nga varfëria dhe ndikimet e saj të dëmshme në të gjitha aspektet e jetës. Sistemet e mirë-projektuara dhe të financuara mirë të mbrojtjes sociale mund t'i nxjerrin fëmijët nga varfëria, të lehtësojë qasjen në shërbime dhe mundësi, dhe të zbus ndikimet e goditjeve dhe fatkeqësive, të cilat përndryshe mund t'i shtyjnë fëmijët dhe familjet e tyre në varfëri.