Përvoja e drejtpërdrejtë e Janës në punë: Nga klasa në botën e turizmit

KOLASHIN, 7 korrik 2026 – Se si është në të vërtetë një ditë pune në turizëm nuk mund të mësohet vetëm nga tekstet shkollore. Këtë e kuptoi Jana Raketiq, nxënëse e Shkollës së Mesme të Përzier “Braqa Seliq”, gjatë praktikës profesionale në Swissôtel Resort në Kolashin.

Përmes programit “Opportunities” të UNICEF-it, që u mundëson të rinjve të njohin mjedisin real të punës dhe të zbatojnë njohuritë dhe aftësitë e fituara në shkollë përmes përvojës praktike në sektorin privat, Jana pati rastin të shihte si funksionon një hotel. Para se të shkonte atje, ajo priste një mjedis pune të rreptë dhe formal. Por përshtypjet e saj të para ishin krejt ndryshe.

Menaxheri i hotelit, Đorđije Pašić, thotë se ajo që i befason më së shumti të rinjtë kur njihen për herë të parë me këtë sektor është pikërisht kompleksiteti i funksionimit të hotelit.

Për Janën, kjo përvojë ishte edhe mundësi për të zbatuar në praktikë atë që kishte mësuar në shkollë. Aftësitë e komunikimit dhe njohja e anglishtes i hynë veçanërisht në punë, pasi gjatë praktikës bisedoi me mysafirë të huaj. Kjo përvojë ia ndryshoi edhe mënyrën si e sheh karrierën e saj të ardhshme.

“Nuk e kisha menduar ndonjëherë seriozisht të punoja në turizëm, por po të më jepej mundësia, ndoshta do ta pranoja. Kuptova se asgjë nuk është tepër e ndërlikuar – duhet vetëm shumë punë dhe durim”, thotë Jana.

Prandaj ajo mendon se më shumë nxënës të shkollave të mesme duhet të kenë mundësi të “dalin nga klasa” dhe të përjetojnë një mjedis real pune. Përvoja të tilla mund t'i ndihmojnë të rinjtë të zbulojnë çfarë u intereson, të njohin pikat e tyre të forta dhe të vendosin cilën rrugë të ndjekin pas shkollës.

Jana është një prej mbi 2,000 adoleshentëve në Mal të Zi që gjatë katër viteve të fundit, përmes programit “Opportunities”, kanë pasur mundësi të njohin profesione të ndryshme dhe të zhvillojnë aftësi të rëndësishme për të ardhmen e tyre.

Turizmi është një nga sektorët me potencial të madh për punësimin e të rinjve në Mal të Zi, ndërsa lidhjet më të forta mes shkollave dhe punëdhënësve janë gjithashtu të rëndësishme për zhvillimin e fuqisë punëtore të ardhshme të vendit. Pashiqi mendon se përmes programeve të tilla, hotelet jo vetëm i ndihmojnë të rinjtë të fitojnë njohuri e përvojë, por investojnë edhe në njerëz që një ditë mund të bëhen pjesë e stafit të tyre. Prandaj, thotë ai, është e rëndësishme të forcohet bashkëpunimi mes hoteleve, shkollave dhe universiteteve në mbarë vendin.

Sipas të dhënave të Bankës Botërore, rreth 26 për qind e të rinjve në Mal të Zi janë të papunë, ndërsa pothuajse gjysma e të rinjve me diplomë universitare mendojnë se kualifikimet e tyre nuk përputhen me nevojat e tregut të punës. Prandaj, të nxënit praktik dhe zhvillimi i aftësive të shekullit XXI janë ndër prioritetet e Strategjisë së Reformës së Arsimit 2025–2035.

Programi “Prilike” i ndihmon të rinjtë ta lidhin atë që mësojnë në shkollë me mjedise reale pune, të njohin profesione të ndryshme dhe të marrin vendime më të informuara për karrierën e tyre të ardhshme. UNICEF-i e zbaton programin me mbështetjen financiare të TUI Care Foundation, në partneritet me Qendrën për Edukimin e Rinisë. Deri më sot, në program kanë marrë pjesë mbi 200 kompani dhe organizata të shoqërisë civile, si dhe 12 shkolla, duke u ofruar të rinjve praktikë profesionale, mentorim dhe orientim në karrierë.

Kështu, programi jo vetëm u jep të rinjve mundësinë të njohin botën e punës, por kontribuon edhe në ndërtimin e një sistemi arsimor që i përgatit më mirë për jetën dhe punësimin.