Një jetë pa sëmundje ngjitëse – e drejtë e çdo fëmije, jo privilegj

PODGORICË, 1 KORRIK 2025 –  Kur Dr. Senad Begić flet për vaksinimin, ai e bën këtë si ekspert mjekësor - epidemiolog - dhe si prind. Për të, nuk ka dyshim: vaksinat janë një moment historik i qytetërimit që shpëtojnë jetë. Kjo është arsyeja pse fëmijët e tij janë të vaksinuar plotësisht.

“Si mjek, kam qasje në të gjitha të dhënat përkatëse, analizat shkencore dhe vitet e përvojës në parandalimin e sëmundjeve ngjitëse. Si prind, kam si dëshirën ashtu edhe përgjegjësinë për të bërë atë që është më e mira për shëndetin e fëmijëve të mi. Vaksinimi në kohë nuk është çështje ndjenjash personale, as nuk bazohet vetëm në njohuritë dhe përvojën profesionale - ka të bëjë me përgjegjësinë për shëndetin dhe jetën e tyre”, thotë Dr. Begic, Zyrtari i Ndryshimeve Sociale dhe të Sjelljes i UNICEF-it në Mal të Zi.

Djali i tij Fedja mori së fundmi dozën e dytë të vaksinës MMR dhe tani është gati për një kapitull të ri të rëndësishëm - fillimin e shkollës. Pasi u vaksinua, ai i siguroi miqtë e tij: “Vaksina nuk ishte aspak e frikshme - as nuk më dhembi!”

Fjalia e thjeshtë e Fedjas mbart një mesazh të rëndësishëm, veçanërisht në një kohë kur vaksinimi pritet gjithnjë e më shumë me skepticizëm dhe dezinformimi përhapet më shpejt se viruset.

“Prindërit shpesh ekspozohen në internet ndaj fakteve të ndryshme të shtrembëruara dhe dezinformatave. Një nga këto është pretendimi se profesionistët e kujdesit shëndetësor nuk i vaksinojnë fëmijët e tyre. E vërteta është e kundërta - nuk njoh asnjë punonjës të kujdesit shëndetësor ose koleg që nuk e ka vaksinuar siç duhet fëmijën e tij”, thekson Dr. Begic.

Mali i Zi është ndër vendet në rajon që ka ndjerë pasojat më serioze të pandemisë COVID-19. Imunizimi ishte një nga fushat më të prekura, megjithëse shkalla e vaksinimit kishte filluar të binte që para pandemisë. Kriza COVID-19 dhe ekspozimi në rritje ndaj dezinformatave e përkeqësuan më tej situatën: mbulimi me dozën e parë të vaksinës MMR ra nga 90% në vitin 2010 në vetëm 23% për fëmijët e lindur në vitin 2019. Falë një fushate kombëtare, gati 2,000 fëmijë më shumë u vaksinuan në vitin 2023 krahasuar me vitin e kaluar, por mbulimi midis fëmijëve të moshës parashkollore mbetet ende vetëm 56%.

Të dhënat tregojnë se sa më i vogël të jetë fëmija, aq më e ulët është shkalla e vaksinimit. Që nga 1 korriku i këtij viti, vetëm rreth 25% e fëmijëve të lindur në vitin 2023 kishin marrë dozën e parë të vaksinës MMR, sipas Institutit të Shëndetit Publik të Malit të Zi - një nga nivelet më të ulëta në Evropë.

“Për sa kohë që mbulimi mbetet i ulët, ekziston një rrezik real i shpërthimeve të përhapura - dhe ky nuk është më vetëm një kërcënim teorik. Vetëm në vitin 2024, janë raportuar më shumë se 127,000 raste të fruthit në të gjithë rajonin evropian, duke përfshirë 38 vdekje të shoqëruara”, paralajmëron Dr. Begic.

Sfida më e madhe në Mal të Zi sot nuk është rezistenca e hapur ndaj vaksinimit, por vaksinimi i vonuar. Edhe pse rreth 90% e prindërve i vaksinojnë fëmijët e tyre, ata shpesh e bëjnë këtë me vonesë, duke zgjatur periudhën gjatë së cilës fëmijët e tyre mbeten të pambrojtur dhe të prekshëm ndaj sëmundjeve, komplikimeve dhe rezultateve negative.

“Kjo vonesë krijon një dritare në të cilën një fëmijë mund të preket nga një sëmundje përpara se të zhvillojë një përgjigje imune. Dhe këto janë pikërisht vitet kur infeksionet mund të shkaktojnë ndërlikimet më serioze”, shpjegon Dr. Begic.

Ai na kujton se shumë fëmijë nuk mund të marrin vaksina – përkohësisht ose përgjithmonë – për shkak të sëmundjeve kongjenitale, imunitetit të dobësuar ose trajtimit të vazhdueshëm. Këta fëmijë mbrohen vetëm nga imuniteti i tufës.

“Duke vaksinuar fëmijët tanë, ne mbrojmë edhe ata për të cilët vaksinimi është e vetmja linjë mbrojtjeje. Fëmijët nuk mund t’i bëjnë vetë këto zgjedhje – shëndeti i tyre varet nga vendimet tona. Unë besoj se çdo prind dëshiron të bëjë zgjedhjet më të mira dhe më të informuara për fëmijët e tij dhe të sigurojë që ata të kenë një fillim të shëndetshëm në jetë. Kjo është arsyeja pse vaksinimi në kohë është thelbësor”, thekson Dr. Begic.

Shëndeti nuk është privilegj – është e drejta e çdo fëmije. Dr. Begic thekson se është përgjegjësi e prindërve të mbështesin këtë të drejtë: “Vaksinoni fëmijët tuaj në kohë dhe mbrojini ata, sepse vaksinat janë e vetmja mbrojtje e vërtetë, më e mirë dhe më efektive kundër sëmundjeve infektive potencialisht të rrezikshme.”

UNICEF-i i Malit të Zi, me mbështetjen e Qeverisë së Republikës së Koresë dhe në partneritet me Ministrinë e Shëndetësisë dhe Institutin e Shëndetit Publik, ka zbatuar një program gjithëpërfshirës për forcimin e sistemit të imunizimit gjatë dy viteve të fundit. Pajisjet e qendrave shëndetësore janë përmirësuar, janë futur procedura të reja për ruajtjen dhe shpërndarjen e vaksinave, dhe profesionistët e kujdesit shëndetësor dhe arsimit kanë fituar aftësi të reja - me një fokus të veçantë në komunikimin me prindërit. Mbështetje u është ofruar gjithashtu OJQ-ve që punojnë me komunitetet dhe avokojnë për vaksinimin si një shërbim kryesor të kujdesit shëndetësor parësor. Në të njëjtën kohë, po zhvillohen aktivitete për të luftuar dezinformimin, duke përfshirë fushata dhe kërkime në mediat sociale.

UNICEF-i, Bashkimi Evropian dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë kanë mbështetur më tej përpjekjet për të rritur mbulimin e vaksinimit përmes fushatave publike dhe trajnimit të punonjësve të kujdesit shëndetësor. Falë një bashkëpunimi midis UNICEF-it dhe Institutit të Shëndetit Publik të Malit të Zi, prindërit tani kanë qasje edhe në Bebbo - një mjet praktik digjital që ofron informacion të përditësuar në lidhje me kalendarin kombëtar të imunizimit.