Besimi në vaksinimin e fëmijëve përmes komunikimit: Mjekët e ardhshëm si agjentë ndryshimi

PODGORICË, 25 nëntor 2025 – Në Mal të Zi, UNICEF po ndërmerr veprime vendimtare për të adresuar një nga sfidat më serioze të shëndetit publik me të cilat përballet vendi sot – hezitimin në rritje të prindërve lidhur me vaksinimin e fëmijëve.

Me mbështetjen e Republikës së Koresë dhe në partneritet me Parlamentin Studentor të Fakultetit të Mjekësisë në Universitetin e Malit të Zi, UNICEF në Mal të Zi po zbaton një program trajnimi për Komunikimin Ndërpersonal për Imunizim (IPC/I) për studentët e viteve të fundit në fushat mjekësore – mjekët, farmacistët dhe dentistët e ardhshëm.

“E kuptova se nuk mjafton të njohësh faktet dhe rekomandimet shëndetësore; mënyra se si dëgjoj, bëj pyetje dhe flas shpesh përcakton nëse njerëzit do të më besojnë dhe do të jenë të gatshëm të zhvillojnë një bisedë të hapur”, thotë studenti i mjekësisë Miloš Čolaković.

Ky program nuk ka të bëjë vetëm me përcjelljen e fakteve, por me ndërtimin e empatisë, dialogut dhe besimit. Megjithëse Mali i Zi ofron mbrojtje parandaluese falas dhe gjithëpërfshirëse kundër sëmundjeve infektive dhe udhëheq në rajon sa i përket aplikimit të vaksinave më të reja, vendi ka shënuar një rënie alarmante të mbulueshmërisë së imunizimit gjatë dekadës së fundit.

Disa vite para pandemisë COVID-19, mbulueshmëria në kohë me dozën e parë të vaksinës kundër fruthit, shytave dhe rubeolës (MMR) ishte rreth 90 përqind. Sot, sipas të dhënave të Institutit të Shëndetit Publik të Malit të Zi nga prilli 2026, kjo përqindje ka rënë në vetëm 13% tek fëmijët e lindur në vitin 2024, duke shënuar nivelin më të ulët në Evropë.

Studentja Mateja Vujović thotë se nuk ishte e vetëdijshme për seriozitetin e situatës derisa u përball me statistikat.

“Këtu, për herë të parë, ne si studentë patëm mundësinë të kuptonim shqetësimet e ndryshme që kanë prindërit dhe të mësonim si t’u qasemi atyre me mirëkuptim, dhembshuri dhe duke dëgjuar pasiguritë e tyre”, tha ajo.

Sipas të dhënave të përbashkëta të UNICEF-it dhe Organizatës Botërore të Shëndetësisë, mbulueshmëria me dozën e dytë të vaksinës që përmban komponentin kundër fruthit, e cila jepet para regjistrimit në shkollë, është përafërsisht 68 përqind. Ky trend tashmë po sjell pasoja të dukshme: në fillim të vitit 2025 janë regjistruar 12 raste të fruthit, pas 35 rasteve në vitin 2024, duke treguar një rrezik të vazhdueshëm për një shpërthim më të madh të sëmundjes.

Këto shifra nuk përbëjnë një rast të izoluar. Në të gjithë rajonin e Evropës dhe Azisë Qendrore (EAQ) të UNICEF-it, gjatë vitit 2024 janë raportuar përafërsisht 130,000 raste të fruthit. Fëmijët nën moshën pesëvjeçare përbënin më shumë se 40 përqind të të gjitha infektimeve, ndërsa më shumë se gjysma e të prekurve kanë kërkuar hospitalizim.

Pse komunikimi ndërpersonal ka rëndësi

Qasjet tradicionale dhe të njëanshme ndaj komunikimit për vaksinimin në Mal të Zi nuk janë më të mjaftueshme. Hezitimi i prindërve nuk buron vetëm nga mungesa e informacionit; ai pasqyron dilema më të thella sociale dhe kulturore, frikë nga efektet e mundshme anësore dhe konfuzion të shkaktuar nga mesazhet kontradiktore të disponueshme në internet.

Në të njëjtën kohë, shumë mjekë dhe pediatër përballen me mungesë kohe dhe mungesë të aftësive komunikuese të nevojshme për biseda kuptimplota me prindërit. Trajnimi për Komunikim Ndërpersonal për Imunizim (IPC/I) i adreson këto sfida duke i pajisur profesionistët e ardhshëm shëndetësorë me aftësi praktike në dëgjimin aktiv, empatinë, pranimin e shqetësimeve të prindërve dhe ofrimin e informacionit të qartë dhe të bazuar në dëshmi, pa gjykim apo presion.

Përmes ushtrimeve praktike dhe bisedave të simuluara, studentët zhvillojnë aftësitë e nevojshme për të udhëhequr diskutime të vështira dhe për të mbështetur prindërit në marrjen e vendimeve të informuara në interesin më të mirë të fëmijëve të tyre.

Trajnimi për Komunikim Ndërpersonal për Imunizim (IPC/I) është përshtatur me kontekstin malazez, duke marrë parasysh sfidat brenda sistemit shëndetësor, duke përfshirë ngarkesën e madhe me punë të pediatërve dhe mungesën e stafit në kujdesin primar shëndetësor. Theks i veçantë i kushtohet ndjeshmërisë kulturore, empatisë, ndërtimit të besimit, edukimit digjital dhe angazhimit të hershëm në komunitet.

“Njohuritë dhe aftësitë që studentët kanë fituar do të jenë një mjet i shkëlqyer për ndërtimin e komunikimit të dyanshëm, duke u mundësuar atyre t’ua përcjellin pacientëve dhe prindërve faktet dhe ekspertizën në një mënyrë të kuptueshme, të qartë dhe të pranueshme”, tha Dr.Sci. Med. Nelica Ivanović Radović, trajnerja kryesore gjatë trajnimit të mbajtur në nëntor të vitit 2025.

Imunizimi nuk është vetëm një ndërhyrje mjekësore – ai është gjithashtu një bisedë. Duke forcuar komunikimin ndërmjet punonjësve shëndetësorë dhe prindërve, krijohet baza për rritjen e besimit në vaksinim dhe për mbrojtje më të mirë të shëndetit të fëmijëve. Për këtë qëllim, UNICEF në Mal të Zi u bën thirrje partnerëve, institucioneve arsimore dhe autoriteteve shëndetësore që të zgjerojnë programe të tilla trajnimi dhe t’i integrojnë ato në kurrikulat e rregullta në të gjitha nivelet e edukimit mjekësor – para-klinik, klinik, pasuniversitar dhe specialistik.