Siguria digjitale mbron fëmijët më mirë se ndalimet

PODGORICË, 12 shkurt 2026 – Ndërsa gjithnjë e më shumë vende po prezantojnë kufizime moshe për mediat sociale, UNICEF po u bën thirrje qeverive dhe kompanive të teknologjisë të shkojnë përtej ndalimeve të thjeshta dhe të sigurojnë llogaridhënie të vërtetë për sigurinë e fëmijëve në internet.

“Kufijtë e moshës luajnë një rol, por ato nuk mund të jenë zgjidhja kryesore”, tha Michele Servadei, përfaqësues i UNICEF-it në Mal të Zi.

“Fëmijët kanë nevojë për tri gjëra: platforma që janë të sigurta që nga dizajni i tyre; rregulla të qarta që i mbajnë përgjegjëse mediat sociale dhe kompanitë e IT-së; dhe sisteme që mbrojnë të drejtat, privatësinë dhe mirëqenien e tyre.”

Në tërë Evropën dhe më gjerë, politikëbërësit po debatojnë gjithnjë e më shumë se si t'u përgjigjen dëmeve në internet, të tilla si ngacmimi kibernetik, ngacmimi seksual ndaj fëmijëve, ekspozimi ndaj përmbajtjes së padëshiruar seksuale dhe/ose të dëmshme, shfrytëzimi dhe praktikat manipuluese të dizajnit. UNICEF paralajmëron se vetëm kufizimet, pa rregullore më të forta dhe dizajn platformash më të sigurta, rrezikojnë t'i lënë fëmijët të ekspozuar, ndërkohë që zvogëlojnë presionin mbi kompanitë për të përmirësuar shërbimet e tyre.

Në Mal të Zi, të dhënat e fundit nxjerrin në pah gjithashtu se sa shumë presion ushtrohet aktualisht mbi familjet. Sipas një hulumtimi të Ipsos (2024), vetëm rreth gjysma e prindërve thonë se e kufizojnë në mënyrë aktive kohën e fëmijëve para ekranit, kontrollojnë përmbajtjen që ata ndjekin në internet dhe diskutojnë rregullisht përmbajtjen online me fëmijët e tyre - duke treguar nevojën për zgjidhje më të forta sistemike dhe mbështetje më të madhe për prindërit dhe kujdestarët.

“Nëse duam që fëmijët të jenë më të sigurt në internet, duhet të veprojmë në disa fronte njëkohësisht,” shtoi Servadei.

“Kjo do të thotë shkathtësi më të forta dixhitale dhe njohuri mediatike në shkolla, mbështetje më të mirë për prindërit – duke përfshirë edhe mjete të tilla si aplikacioni për prindër Bebbo i mbështetur nga UNICEF – dhe pajisjen e mësuesve me burimet për të udhëhequr nxënësit, duke përfshirë edhe Platformën Dixhitale të Shkollës të Ministrisë së Arsimit, e cila ofron një mjedis dixhital të sigurt dhe burime për mësuesit, prindërit dhe nxënësit. Këto janë hapa praktikë që Mali i Zi mund të ndërmarrë, por ato kërkojnë investime dhe angazhim të qëndrueshëm.”

UNICEF thekson se mbrojtja e fëmijëve në internet kërkon përgjegjësi të përbashkët:

• Qeveritë duhet të miratojnë dhe zbatojnë rregullore që i detyrojnë platformat të prioritetizojnë sigurinë dhe transparencën e fëmijëve.
• Institucionet publike duhet të sigurojnë që fëmijët të kenë kanale të qarta dhe të qasshme për të kërkuar ndihmë, për të raportuar përmbajtje të dëmshme dhe për të pasur qasje në mbështetje kur diçka shkon keq në internet.
• Kompanitë e teknologjisë duhet të ridizajnojnë platformat në mënyrë që siguria, privatësia dhe mirëqenia e fëmijëve të jenë thelbësore për dizajnin e produktit.
• Prindërit, edukatorët dhe komunitetet duhet të mbështeten me mjete dhe njohuri për të ndihmuar fëmijët të ndërtojnë shkathtësi dixhitale gradualisht dhe në mënyrë të sigurt. Zgjerimi i programeve ekzistuese të prindërimit dhe i Platformës Dixhitale të Shkollës do të jetë kyç.
• Fëmijët dhe të rinjtë duhet të përfshihen në mënyrë kuptimplote në vendimet që ndikojnë në jetën e tyre dixhitale.

Hapësirat dixhitale mund të jenë veçanërisht të rëndësishme për fëmijët që përballen me pengesa jashtë linje, duke përfshirë fëmijët me aftësi të kufizuara, fëmijët nga komunitetet minoritare dhe fëmijët që përjetojnë izolim ose përjashtim. Mjediset e sigurta online mund të mbështesin komunikimin, pjesëmarrjen dhe qasjen në informacion për këto grupe.

“Nëse politikat kanë për qëllim mbrojtjen e fëmijëve, atëherë përvojat e fëmijëve duhet të jenë pjesë e mënyrës se si formësohen këto politika”, tha Ognjen Knezheviq, Reporter i Ri i UNICEF-it në Mal të Zi.

Në Ditën e Internetit të Sigurt, UNICEF bën thirrje për politika që forcojnë llogaridhënien e kompanive të teknologjisë, promovojnë mjedise dixhitale më të sigurta nëpërmjet projektimit dhe ofrojnë mbështetje kuptimplote për fëmijët, familjet dhe komunitetet për të lundruar në botën dixhitale në mënyrë të sigurt.