Ny fahantrana marolafy dia mahakasika ankizy roa amin'ny telo eto Madagasikara, araka ny valin'ny fanadihadiana nataon'ny governemanta Malagasy niaraka tamin'ny UNICEF

09 Desambra 2020
Un enfant fait ses devoirs à la maison
UNICEF Madagascar/2020/UNI180153

Antananarivo, 03 novambra 2020: Voalohany i Madagasikara no afaka mampiditra ireo mponina mahantra indrindra anatin’ny laharam-pahamehana eo amin’ny fanatanterahana ireo tetik’asa sahaniny. Ny valin'ny fikarohana mikasika ny tsy fahampiana marolafy mifanitsaka  (MODA) izay novolavolain'ny UNICEF dia nampahafantarina ny daholobe anio. Nampahalalaina tamin’izany ny angondrakitra mahakasika ireo zavatra tsy ananan’ny ankizy eo amin’ny sehatra maro, izay ahafahana manara-maso ny fahantran’izy ireo.

Ny fandinihana dia notanterahina nanomboka ny volana janoary tamin'ny alàlan'ny angondrakitra avy amin'ny fanadihadiana mikasika ny toe-javatra ara-tsosialy sy demografika eny anivon’ireo tokantrano (MICS-6) eto Madagasikara, vokatry ny fiaraha-miasa tamin'ny Ministeran'ny Toekarena sy ny Vola, ny Ivotoerana misahana ny antontan’isa ary ny Fitantananana ara-politika any Oxford. Ao anatin'ity fikarohana  ity dia ireo tsy fahampiana ara-pitaovana sy mifandraika amin’ny zava-mahasoa sy mampiadana ny ankizy amin'ny ankapobeny no nanatanterahana fanombanana.

Ny fomba fiasa MODA dia mandray ny ankizy (fa tsy ny tokantrano) ho toy ny singa fandalinana ary manasongadina ny zava-mahasoa sy mampiadana azy ireo. Fantatra amin’izany ary ireo filàna  samihafa isan’ambaratonga eo amin'ny fiainan’ny ankizy. Ho fanampin'izany, ny famakafakana dia mampiseho ihany koa ireo endrika tsy fahampiana isankarazany mifanindry izay mianjady amin’ny ankizy. Raha ny marina, arakaraky ny mahamaro ireo endrika tsy fisiana miseho amin’ny ankizy no mampitombo ny fahavoazana mihantra aminy. Ohatra, ny ankizy iray izay tsy ampy sakafo sy mipetraka lavitra ny tobim-pahasalamana dia tsy hahavita hiatrika aretina intsony. Noho io antony io dia zava-dehibe ny fahalalana hoe firy ny ankizy iharan’ny tsy fahampiana, ary koa hoe ankizy mitovy ihany ve no lasibatr’ireo tsy fahampiana isan-karazany. Tena ilaina ihany koa ny manitsy ireo laharam-pahamehana ara-paikady mikasika ny fampandrosoana mba hisian’ny ara-drariny bebe kokoa eo amin'ny fari-piainan’ny ankizy. Ireto avy ireo sehatra mifandraika amin’ny fahantrana izay dinihana amin’izany: fahasalamana, sakafo, fanabeazana, rano sy fidiovana, trano fonenana ary ny serasera. Ny ankizy iray dia voalaza fa mahantra amin'ny lafiny maro raha toa ka iharan’ny tsy fahampiana ara-materialy amin'ny lafiny roa farafaharatsiny.

Ny fandinihana dia nahitana fa mihoatra ny roa ampahatelon'ny (67,6%) ny ankizy malagasy dia tratran’ny tsy fahampiana ara-materialy amin'ny lafiny roa mifandraika amin’ny zava-mahasoa sy mampiadana farafaharatsiny. 23,7% amin’izy ireo kosa no iharan'ny tsy fahampiana amin'ny lafiny efatra na mihoatra mifandraika amin’izany zava-mahasoa sy mampiadana izany. Noho izany, ny tahan'ny ankizy mahantra dia avo kokoa any amin'ny faritra atsimo sy andrefan'i Madagasikara, raha toa ka ny lemaka afovoany sy ny avaratra atsinanan'ny nosy kosa no manana tahan'ny fahantrana ambany indrindra. Any amin'ny faritra Atsimo Andrefana sy Ihorombe, ohatra, dia saika ankizy iray amin'ny roa (49,3% sy 49,1%) no ianjadian’ny tsy fahampiana ara-materialy farafahakeliny amin’ny lafiny 4 mahakasika ny zava-mahasoa sy mampiadana, raha oharina amin'i Analamanga izay manana taha 5%.

Tsara ny manamarika anefa fa noho ity krizy ara-pahasalamana nateraky ny COVID-19 ity dia mety nitombo ny fahantrana na teo anivon’ny tokantrano izany, na teo anivon’ireo ankizy. Araka ny tombatombana savaranonando nataon'ny UNICEF tokoa mantsy dia  ankizy miisa 1,3 tapitrisa fanampiny indray no ahiana ho latsaka anaty fahantrana hatramin’ny faran'ny taona,. « Mino izahay fa ny fananana torohay voamarina tsara sy nohavaozina mikasika ireo tondrom- pandrosoana dia dingana voalohany eo amin'ny tetikady mahomby ary noho izany dia mandrafitra ny tanjona lehibe amin'ity tatitra fanadihadiana ity », hoy ny fanazavan'Andriamatoa Michel Saint-Lot, solontenan'ny UNICEF eto Madagasikara. Mbola nomarihiny koa fa ny UNICEF dia mirotsaka an-tsehatra tanteraka amin'ity lahasa ity ary maniry ny hiara-hiasa hatrany amin'ireo mpiara-miombon'antoka eto an-toerana sy any ivelany.

« Isaky ny misy fotoana maha-mety azy dia tsy ho ataon’ny governemanta malagasy ambanin-javatra ny fanavaozana ireo tondro izay novolavolaina tamin'ny alàlan'ny famakafakana marolafy mikasika ny fahantrana avy amin'ny fanadihadiana nasionaly lehibe. Izany no natao dia mba hahazoana angondrakitra hahafahana manara-maso ny fivoarana mankany amin'ny fahatratrarana ny Tanjon’ny Fampandrosoana Lovain-jafy (ODD 1), mifandraika amin'ny fahantrana amin'ny endrika isan-karazany, ary indrindra ny mahakasika ireo ankizy », hoy Andriamatoa Romalahy Isaora Zefania, Talen’ny INSTAT.

Ny valin'ny fanadihadiana:

• Mihoatra ny ankizy roa amin'ny telo (67,6%) no mahantra amin'ny lafiny maro eto Madagasikara, midika izany fa iharan'ny tsy fahampiana ara-materialy amin'ny lafiny roa mikasika ny zava-mahasoa sy mampiadana izy ireo farafahakeliny. 23.7%n’ny ankizy dia ao anatin'ny fahantrana lalina (4+ lafin’ny zava-mahasoa sy mampiadana).

• Ny tahan'ny fahantrana lalina dia avo roa heny any ambanivohitra (27%) raha oharina amin'ny faritra an-tanàn-dehibe (13%). Ny atsimo andrefan'ny firenena no tena voa mafy amin’izany: ankizy iray amin'ny roa no miaina anaty fahantrana lalina any amin'ny faritra Atsimo Andrefana (49,3%) sy Ihorombe (49,1%).

• Ireo ankizy ahitana endrika faharefoana maromaro indrindra indrindra no mety ho tratran’ny fahantrana. Ohatra, ny fanadihadiana dia mampiseho fa ny tahan'ny fahantrana lalina dia saika avo 7 heny eo amin'ireo ankizy miaina anaty tokantrano manana loham-pianakaviana vehivavy tsy nahita fianarana sy tsy kristiana any ambanivohitra (53,4%), mihoatra amin’ireo ankizy izay tsy manana ireo toetra ireo na dia iray monja aza (7,4%).

• Misy ireo endrika tsy fahampiana henjana izay miafina eny anivon’ny tokantrano tsy mahantra. Ohatra, ny famakafakana dia mampiseho fa ny ankizy izay mipetraka aman’olona sy kamboty ray sy reny dia azo inoana fa mety iharan’ny tsy fahampiana bebe kokoa mihoatra amin’ireo ankizy hafa ao anatin’ny tokantrano iray. Ireo sokajin’ankizy voalohany ireo noho izany dia mety ianjadian’ny herisetra ara-nofo avo roa heny noho ny antsalany. Ny ankizy manana fahasembanana ihany koa dia mety ho tratran’ny fahavoazana bebe kokoa noho ny olona hafa ao anatin’ny tokantrano iray, indrindra amin'ny lafin’ny sakafo, fanabeazana ary ny fanaovam-baksiny.

• Ny ankizylahy dia mazàna lasibatry ny fahavoazana bebe kokoa noho ny ankizivavy raha ny amin'ny fanabeazana no resahina. Amin'ny lafiny iray, izany toe-javatra izany dia mety vokatry ny faharisihan’ny ankizilahy hiasa bebe kokoa raha oharina amin’ny ankizivavy. Ny tovolahy ihany koa dia mora iharan'ny fifehezana mahery vaika. Etsy an-danin'izany kosa, ny tovovavy dia mety ho voatery hanatanteraka asa fanovozan-drano.

• Ny fanabeazana azon’ny ray aman-dreny, indrindra ny reny, dia mifamatotra indrindra amin'ny fihenan'ny tsy fahampiana eo amin’ny ankizy. Mitombina hatrany izany na dia efa tsy notsinotsiniavina aza ny hoe ny ray aman-dreny nanovo fahalalana bebe kokoa dia mety hanankarena bebe kokoa ary mety ho lasa tambonivohitra kokoa ary ho tratra antitra bebe kokoa noho ny antsalany. Na izany aza anefa, aorian’ny fanabeazana fototra dia misy ireo tsindry ara-tsosialy sy ara-toekarena hafa, izay mety hisy fiantraikany ratsy amin'ny zava-mahasoa sy mampiadana ny ankizy sasany (tsy fampinonoana, herisetra sns.).

Andro vitsivitsy alohan'ny fankalazan’i Madagasikara ny faha-30 taona nanaovana sonia ny Fifanarahan’ny Firenena Mikambana mikasika ny zon'ny ankizy, ity fanadihadiana ity dia manan-daja lehibe tokoa amin’ny fametrahana ny ankizy, izay mandrafitra ny 50%n’ny mponina, eo anivon’ny politikan’ny fampandrosoana.

Fifandraisana

Timothy James Irwin
Tompon'andraikitry ny serasera
UNICEF Madagascar
Fanja Saholiarisoa
Sampana Serasera sy haino aman-jery
UNICEF Madagascar

Additional resources

Une mère portant son enfant sur le dos

Valim-pikarohana momba ny fahantrana maro lafy amin'ny zaza.

A propos d'UNICEF

L’UNICEF travaille dans les endroits les plus inhospitaliers du monde pour atteindre les enfants les plus défavorisés. Dans 190 pays et territoires, nous travaillons pour chaque enfant, partout, afin de construire un monde meilleur pour tous. 

Suivez l’UNICEF sur TwitterFacebook et Instagram