Fuqizimi i sistemit arsimor të Kosovës me aftësi të gjelbra

Fëmijët dhe të rinjtë në Kosovë kontribuojnë më së paku në ndryshimet klimatike, megjithatë ata janë ndër më të ekspozuarit ndaj pasojave të tyre. Valët gjithnjë e më të shpeshta të nxehtësisë ekstreme, përmbytjet dhe degradimi mjedisor po ndërhyjnë në arsimin, shëndetin dhe mjetet e jetesës së tyre. Në të njëjtën kohë, sistemi arsimor ka hasur vështirësi në pajisjen e nxënësve me aftësi praktike të gjelbra, të nevojshme për të kuptuar, për t’u përshtatur dhe për t’iu përgjigjur këtyre sfidave. Temat klimatike dhe mjedisore shpesh mësohen kryesisht në mënyrë teorike, me mundësi të kufizuara për mësim praktik, duke i lënë të rinjtë të papërgatitur për punë të gjelbra, angazhim qytetar dhe veprim klimatik. Pa ndërhyrje të synuara, këto boshllëqe rrezikojnë të thellojnë pabarazitë dhe të kufizojnë aftësinë e Kosovës për të ndërtuar një fuqi punëtore të qëndrueshme ndaj klimës dhe të pajisur me aftësi mjedisore.

Për t’iu përgjigjur kësaj sfide, UNICEF bashkëpunoi ngushtë me Ministrinë e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit (MAShTI), Fakultetin e Edukimit dhe akademinë, duke shfrytëzuar gjithashtu partneritete me aktorë të tjerë kyç qendrorë dhe lokalë që promovojnë në mënyrë aktive aftësitë e gjelbra në terren, përfshirë institucionet arsimore, organizatat e shoqërisë civile dhe partnerët zhvillimorë. Këto partneritete ndihmuan që iniciativat për aftësitë e gjelbra të jenë të përshtatura me kontekstin, të orientuara praktikisht dhe të harmonizuara me prioritetet arsimore të Kosovës.

Në vitin 2025, këto përpjekje u përkthyen në përparim konkret në nivel sistemi. Në nivel të Kosovës, me mbështetjen e Financimit Tematik për Arsim, u zhvillua një udhërrëfyes për të orientuar ofrimin dhe zgjerimin e programeve të bazuara në aftësi për mësimdhënësit në shërbim, duke siguruar një qasje të koordinuar, të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse ndaj zhvillimit profesional. Duke u mbështetur në këtë bazë, UNICEF, me mbështetjen e Qeverisë së Suedisë, bashkëpunoi me MAShTI-n dhe Fakultetin e Edukimit për të zhvilluar dhe akredituar tre manuale trajnimi për aftësitë e gjelbra. Këto manuale mbështetën drejtpërdrejt vlerësimin dhe forcimin e Kornizës Kurrikulare Kombëtare, duke kontribuar në integrimin e kompetencave të gjelbra nëpër lëndë dhe praktika shkollore.

Për të siguruar zbatim efektiv dhe qëndrueshmëri afatgjatë, u certifikua një grup prej nëntë Trajnerësh Kryesorë për të udhëhequr zbatimin e moduleve të reja të trajnimit në mbarë vendin. Si rezultat, 202 mësimdhënës—148 në shërbim dhe 54 para shërbimit—u trajnuan në aftësi të gjelbra dhe qasje praktike të edukimit klimatik. Përmes këtyre investimeve strategjike dhe partneriteteve, UNICEF po ndihmon në transformimin e klasave në hapësira veprimi, duke fuqizuar mësimdhënësit dhe nxënësit për të ndërtuar një të ardhme më të qëndrueshme, rezistente dhe të gatshme ndaj ndryshimeve klimatike për Kosovën.