Балаңыздың салмағына алаңдасаңыз, оны қалай қолдауға болады

Жанашырлық пен мейірімділік принциптерін басшылыққа алыңыз

UNICEF
UNICEF Kazakhstan/2019
UNICEF Kazakhstan 2019
24 Наурыз 2022

Балаңыздың өз салмағымен күресуін бақылау қиын болуы мүмкін. Ата-ана ретінде сіз балаларыңызға көмектесу үшін бар күшіңізді салғыңыз келеді – әсіресе олар стрессті сезінген кезде. Егер балаңыздың салмағы оның денсаулығы мен хал-жайына әсер етуі мүмкін деп алаңдасаңыз, балаңызға қолдау көрсетудің бірнеше әдісін ұсынамыз.

Егер балаңыздың салмағы жөнінде алаңдасаңыз, білікті медициналық мамандардан, мысалы, отбасылық дәрігерден немесе педиатрдан кеңес алыңыз. Олар сізге балаңызға қалай қолдау көрсетуге болатындығы туралы, сондай-ақ балаңызға қажет болуы мүмкін қызметтер туралы егжей-тегжейлі кеңестер бере алады.

 

Айыптаудан бас тартыңыз 

Жасөспірімдер көбінесе күрделі алғышарттарға ие өздеріне тәуелді емес себептерден немесе жеке іс-әрекеті бойынша салмақ жинауы мүмкін. Өз салмағымен күресетін балалар көбінесе стигматизацияға және қорлауға тап болады. Балаңызды кінәламай, салмақ жинауға ықпал ететін құрылымдық мәселелерді шешуге тырысу өте маңызды. Мұны түсіну балаңызға нақты қолдау көрсетуге көмектеседі. 

Баланың өмірі барысында салмағына генетикалық факторлардың жиынтығы, ертедегі өмір тәжірибесі және қоршаған орта әсер етуі мүмкін. Егер бала физикалық белсенділіктің төмен деңгейін және зиянды майлар мен қант мөлшері жоғары арзан және оңай қолжетімді энергетикалық тығыз тағамды көп тұтынуды ынталандыратын ортада тамақтанып, ойнап, үйренсе, оның салмақ қосуын күтуге болады. Көбінесе салмақтың артуы ағзаның қалыпты емес ортаға қалыпты реакциясы болып табылады. Сонымен қатар, балалар кейде мазасыздықты немесе қайғы-қасіретті сезінген кезде стрессті, іш пысуды еңсеру үшін немесе өздерін тыныштандыру үшін зиянды тамақ ішуі мүмкін.

 

Онымен айыптаушылықсыз сөйлесіңіз

Балаңыз сіздің оның қасында екеніңізді және әрқашан оның алаңдаушылығын немесе қорқыныш сезімдерін айыптаусыз тыңдауға дайын екеніңізді білуі өте маңызды.

Адамдардың, оның ішінде өзіңіздің денеңіз туралы стигматикалық сөздерді немесе теріс пікірлерді пайдаланудан аулақ болыңыз. Бұл сіздің балаңыздың өзін-өзі бағалауына зиян тигізуі мүмкін және сізге сырын ашқан кезде өзін ыңғайсыз сезінуі мүмкін. 

Артық салмақ пен семіздік туралы сөйлескен кезде адамға бағдарланған жөннен бастауға болады. Адамды өз жағдайының алдында бірінші орынға қою арқылы сіз олардың жағдайын анықтаудың орнына артық салмақ пен семіздікпен айналысатындардың маңыздылығын арттыра аласыз. Мысалы: «Артық салмағы бар адам (Артық салмақтан ЗАРДАП ШЕКТПЕЙТІН адам)».

Ашық диалогты ынталандырыңыз және балаға дене бітімі туралы өз ойлары мен сезімдерін бөлісуге шақырыңыз. Егер балаңыз өз салмағы туралы теріс пікір білдірсе, оның артында не тұрғанын білуге тырысыңыз. Оны мұқият тыңдаңыз, оның мазасыздығын қабылдамай қоймаңыз немесе төмендетпеңіз. Егер басқа бала немесе ересек адам Интернетте болсын, көзбе-көз болсын, балаңызды мазақ етсе, бұл жағдайды мүмкіндігінше тезірек шешуге тырысыңыз. 

Өзінің адамгершілігін сезінуін ынталандырыңыз және салмақпен байланысты емес басқа салалардағы қасиеттері үшін мақтаңыз. Мысалы: «Мен сенің емтиханға қалай дайындалғаныңды мақтан тұтамын» немесе «Маған сенің бауырыңа қандай мейірімді екенің ұнайды».

 

Салауатты әңгімелер жүргізіңіз

Цифрлық кеңістік тез ауысып отыратын әлемде балаңыздың өз-өзіне сенімділігіне және дене бітімі мәселесіне байланысты оның психикалық денсаулығына және аман-саулығына төнетін қауіптерді есте сақтаған жөн. Бұл салмақ туралы стереотиптері бар әлеуметтік желілердегі хабарламалар немесе тамақтанудың бұзылуын ынталандыру немесе балаларға бағытталған зиянды емес тағамдарды үнемі жарнамалау болуы мүмкін.

Баламен психикалық денсаулық туралы және Интернеттегі іс-әрекеттері оның аман-саулығына және өзін-өзі тануына қалай әсер ететіні туралы белсенді түрде сөйлесу мүмкіндігін ұсына отырып, сөйлесу үшін қауіпсіз кеңістік құру керек. 

Балаңызбен салмағы туралы әңгіме бастау үшін мына кеңестерді қолданып көріңіз:

  • Балаңызға ашық сұрақтар қойыңыз (мысалы, «Өзіңді қалай сезінесің?» немесе «Мектепте жағдай қалай?») және оған өз сезімдерін білдіруді ұсыныңыз.
  • Қауіпсіздік сезімін нығайту үшін балаңызға өз сезімдерін Сізге сеніп ашқаны үшін алғыс айтыңыз.
  • Денсаулықты жақсартудың артықшылықтарын атап өте отырып, дұрыс тамақтану және дұрыс салмақты ұстап тұру қиын болуы мүмкін екенін мойындаңыз.
  • Позитив және қолдау көрсетіңіз.

 

Салауатты мінез-құлыққа зейін қойыңыз

Егер мұны медициналық маман ұсынбаса, салмақ түсіруге емес, «денсаулық пен сау мақсаттарға» зейін қойыңыз. Дұрыс тамақтану және физикалық белсенділік бір мезетте әдетке айналмайды. Ұзақ уақытқа созылатын өзгерістерге қол жеткізу үшін сізге және балаңызға уақыт, күш және табандылық қажет. Балаңыздың тамақтануы мен өмір салтындағы кез келген күрт және кенеттен болған өзгерістер нәтиже бермейді және тіпті оның денсаулығына зиян тигізуі мүмкін. Егер олар кішігірім болса, біртіндеп орын алса және бүкіл отбасын қозғаса, өзгерістер сәтті болады. 

Мүмкіндігінше жақсы үлгі болыңыз. Жаңа піскен жемістер мен көкөністер сияқты қоректік, балғын тағамдарды таңдаңыз, физикалық белсенділікті ынталандырыңыз, ұйқының жеткілікті болуына ықпал етіңіз және өз салмағыңыз немесе басқа адамдардың салмағы туралы жағымсыз әңгімелерден аулақ болыңыз. 

Салмағыңызға қарамастан, сіз балаңызға салауатты әдеттердің үлгісі бола отырып, қолдау көрсетуге көмектесе аласыз. Бірге әртүрлі тамақ топтарын зерттеп, дұрыс тамақтану үшін қандай қоректік заттар қажет екенін біліп, кейбір тағамдардың басқаларына қарағанда неге жақсы екенін талқылаңыздар. 

Тұз, қант және май мөлшері жоғары терең өңделген тағамдар мен сусындардан бас тарту үшін қолыңыздан келгеннің барлығын жасаңыз, бірақ белгілі бір тағамдарға толығымен тыйым салуға тырыспаңыз, өйткені бұл кері нәтижеге әкелуі мүмкін және оларға деген құштарлықты арттыруы мүмкін. «Жүріп бара жатып» жеңіл-желпі жеуге арналған өнімдердің көпшілігінің құрамында көп мөлшерде май, қант және тұз бар және аштық сезімін қанағаттандырмайды дерлік. Оның орнына жемістер, көкөніс таяқшалары және табиғи йогурт сияқты пайдалы, қоректік тағамдар ұсыныңыз. Қант мөлшері жоғары жеміс сусындарының орнына суды негізгі сусын ретінде қабылдауға үйретіңіз және үйде қандай тағамдар мен сусындар бар екеніне көз жеткізіңіз.

 

Бірлескен тамақтанудан ләззат алыңыз

Бүкіл отбасыңызбен мүмкіндігінше жиі тағам әзірлеңіз және тамақтаныңыз. Бұл талқылау мен пайдалы тамақтану үшін тамаша уақыт. Балаларға сәйкес келетін мөлшердегі порцияны беріңіз және егер балаңыз әлі де аш болса, оған қосымша тағам сұрауына рұқсат етіңіз. Тамақтану және жеңіл-желпі тамақтану уақытын белгілеу баланы күн барысында жеңіл-желпі тамақтанудың орнына, тамақтануға белгілі бір уақыт бар екендігіне үйретуге көмектеседі.

 

Қозғалыстан ләззат алыңыз

Ашық ауадағы ойындар мен бүкіл отбасымен белсенді демалуды әдетке айналдырыңыз. 3 жастан асқан балалар күніне кемінде бір сағат белсенді болуы керек, бірақ бұл уақытты 15-20 минутқа қысқа уақытқа бөлуге болады. Кішкентай балалармен қуаласпақ, мысалы, доппен ойналатын ойындар ойнап көріңіз. Үлкен балалар үшін отбасылық серуендерді ұйымдастырыңыз немесе бірге жаңа спорт түрімен айналысуға тырысыңыз. Мүмкіндігінше автомобильмен немесе көлікпен жүрудің орнына жаяу және велосипедпен жүруді таңдаңыз. Физикалық белсенділікті одан әрі қызықты ете алатын, сонымен қатар достық қарым-қатынас орнатуға көмектесетін жергілікті немесе мектептегі командалық спорт түрлерін ынталандырыңыз. 

 

Салмақ емес, жақсы көңіл-күй

Бүкіл отбасы үшін дұрыс тамақтану мен белсенді демалудың артықшылықтарына көбірек көңіл бөле отырып, салмақты осы процестегі жалғыз басымдыққа айналдырмаңыз. Дәл осы компоненттер балаңыздың ересек өмірде өсуі мен дамуын қолдау үшін, сондай-ақ оның иммунитеті мен эмоционалды амандығын нығайту үшін қажет. Отбасы деңгейіндегі дұрыс өзгерістер балаңызда кейінгі өмірде тамақтану проблемаларының алдын алуға көмектеседі.

 

Есте сақтаңыз 

Балаңыздың амандығы мен денсаулығын сақтаудың ең жақсы тәсілі – не жағдай болмасын, сіздің әрқашан оның жанында екеніңізді білдіру. Бұл олар үшін де қиын екенін түсініңіз, бірақ бірге, бүкіл отбасыңызбен, дұрыс тамақтанып, физикалық белсенділікпен айналысып, балаңызға салмақ жоғалтумен ғана шектелмейтін салауатты өмір салтының позитивті өзгерістерінде қолдауды сезінуіне көмектесе аласыз.