Cách xóa bỏ khuôn mẫu giới trong vui chơi

Vui chơi là yếu tố cơ bản trong quá trình học tập và phát triển của mọi trẻ em. Cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong quá trình này. Điều đó thể hiện qua việc bạn dành bao nhiêu thời gian để vui chơi với con, và lựa chọn đồ chơi và trò chơi cho con như thế nào.

Bạn hãy thử nghĩ xem khi chơi cùng con, trong vô thức, bạn đã bao giờ góp phần cổ xúy những định kiến khuôn mẫu về giới, khuyết tật, chủng tộc, sắc tộc hay văn hóa chưa? Cách bạn nuôi dạy con ở nhà, bao gồm việc vui chơi cùng con sẽ góp phần giúp trẻ học cách cư xử theo các chuẩn mực xã hội.

Ví dụ, xét về khuôn mẫu giới, các bé gái có thể được khuyến khích ở trong nhà chơi với búp bê, còn các bé trai được khuyến khích ra ngoài chơi. Tuy việc này dạy các bé gái về vai trò người chăm sóc ngay từ khi còn nhỏ, nó đồng thời lại cản trở khả năng phát triển các kỹ năng nhận thức, thể chất và xã hội khác của các em. Trẻ em trai thường được cho đồ chơi như súng, và được khuyến khích tham gia các hoạt động thể chất, thường là vận động mạnh bạo hơn với các bé trai khác hay người chăm sóc là nam, và điều này có thể tạo điều kiện cho cách thể hiện tính nam không lành mạnh.

Trẻ em khuyết tật, cũng như trẻ em thuộc nhóm bị thiệt thòi có thể sẽ không được tìm thấy trong những món đồ chơi của con bạn hay những cuốn sách mà trẻ đọc. Nếu có xuất hiện, những trẻ em này cũng có thể bị miêu tả dưới góc nhìn định kiến, gây ảnh hưởng xấu đến các em.

Là bậc cha mẹ, bạn có ảnh hưởng trực tiếp đến con mình và có khả năng ngăn chặn những định kiến này khi tham gia vào quá trình học tập, vui chơi của con. Sau đây là một số cách để khuyến khích trẻ có thời gian vui chơi theo hướng hòa nhập và bình đẳng giới tại nhà.

1. Khuyến khích cả con trai và con gái đến trường học, dành đủ thời gian như nhau cho việc vui chơi, làm việc nhà.
    
2. Đảm bảo con được chơi đồ chơi và trò chơi giúp phát triển bộ kỹ năng hoàn chỉnh về mặt xã hội, nhận thức. Chẳng hạn, tìm các trò chơi giúp phát triển kỹ năng đọc, viết, tính toán, cảm nhận không gian, nhận thức và xã hội, hay các đồ chơi kích thích trí sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề của trẻ.
    
3. Cho con đọc sách và xem các kênh truyền thông chia sẻ những câu chuyện tích cực, hòa nhập về trẻ em có hoàn cảnh đa dạng, tôn vinh các nền văn hóa khác nhau, có đề cập đến trẻ em khuyết tật, và có những tấm gương mô tả tích cực về vai trò giới.
    
4. Cho con chơi với những đồ chơi, trò chơi truyền thống gắn liền với giới còn lại. Cả con trai và con gái đều có thể chơi búp bê và đồ chơi nấu nướng, cũng như chơi trò chơi vận động thể chất và thể thao. Mục đích cuối cùng của đồ chơi, trò chơi là giúp trẻ trở thành người học linh hoạt và có khả năng thích ứng, dạy cho trẻ những kỹ năng như tính sáng tạo, giao tiếp và giải quyết vấn đề.
    
5. Hạn chế những đồ chơi, trò chơi có chủ ý ủng hộ khuôn mẫu định kiến giới, như bao bì màu hồng, kỳ lân, cầu vồng và trái tim là dành cho bé gái, còn bao bì màu xanh, rô-bốt, tàu vũ trụ và hộp dụng cụ là dành cho bé trai. Đảm bảo trò chơi, đồ chơi cho trẻ em có tính hòa nhập và đa dạng trong cách thể hiện. 
    
6. Chú ý tới cách tiếp thị, quảng cáo có thể cổ xúy cho các chuẩn mực giới có hại và loại trừ trẻ em dựa trên giới tính. Lựa chọn đồ chơi, sách báo, trò chơi truyền tải thông điệp tích cực tới trẻ em.
    
7. Hạn chế trẻ em chơi với súng hay đồ chơi bạo lực khác, bao gồm những trò chơi điện tử quá bạo lực hoặc có tính chất tình dục hóa. Trò chơi điện tử cũng là một ngành công nghiệp đang phát triển rất nhanh và có nhiều nội dung mang định kiến giới, tình dục hóa và cổ xúy cho hành vi bạo lực. Những trò chơi này thường hướng đến trẻ em và đối tượng thanh thiếu. Chúng có khả năng khắc sâu thêm thành kiến giới và thúc đẩy hành vi, thái độ không lành mạnh, có hại cho thế hệ mai sau.
    
8. Bên cạnh trò chơi điện tử, hãy thay thế hoặc bổ sung những hoạt động thể chất lành mạnh, như chơi thể thao hoặc các trò chơi ngoài trời. Hoạt động thể chất đóng vai trò rất quan trọng cho quá trình phát triển lành mạnh ở mọi trẻ em, không phân biệt giới, và trẻ em cần được khuyến khích tham gia vận động thể chất sớm nhất có thể thông qua chơi thể thao, chơi tại sân chơi ngoài trời và tham gia các trò chơi khác với bạn bè. Với tư cách là cha mẹ, hãy cố gắng tạo điều kiện để con có thể phát triển một cách toàn diện các kỹ năng nhận thức và sáng tạo ở con cái, đảm bảo cả con trai và con gái có thời gian vui chơi trong nhà và ngoài trời như nhau.
    
9. Khuyến khích trẻ xử lý cảm xúc tức giận và thất vọng bằng cách giải quyết vấn đề, giao tiếp tích cực và hoạt động thể chất lành mạnh thay vì có hành vi gây gổ hay bắt nạt. 

Và hãy nhớ rằng, vui chơi giúp xây dựng mối quan hệ và sự gắn kết giữa cha mẹ và con cái, nên hãy tận hưởng mọi khoảnh khắc vui chơi cùng con!