Ota-onalar poliomiyelit haqida bilishi zarur bo‘lgan barcha ma’lumotlar

Poliomiyelit nima?

Poliomiyelit poliovirus tomonidan kelib chiqadigan, hayot uchun xavfli kasallikdir.

Virus odamdan odamga yuqadi va insonning orqa miyasini zararlashi oqibatida falajlikka olib kelishi mumkin (bunda odam tanasining ayrim qismlarini harakatlantira olmay qoladi).

Poliomiyelitning belgilari qanday?

Poliovirus bilan kasallangan odamlarning aksariyatida (100 tadan 72 tasida) hech qanday alomatlar ko‘rinmaydi. Poliovirus infeksiyasi bilan kasallangan har to‘rt kishidan birida grippga o‘xshash quyidagi belgilar paydo bo‘lishi mumkin:

• Tomoq og‘rig‘i

• Isitma

• Holsizlik

• Ko‘ngil aynishi

• Bosh og‘rig‘i

• Qorin og‘rig‘i

Bu belgilar odatda 2 kundan 5 kungacha davom etadi va so‘ng o‘z-o‘zidan yo‘qoladi.

Poliomiyelit bilan kasallangan ozchilik odamlarda bosh va orqa miyaga ta’sir qiluvchi boshqa, jiddiyroq alomatlar rivojlanadi:

• Paresteziya (oyoqlarda sanchish yoki uvishish sezgisi)

• Meningit (orqa miya va/yoki bosh miya pardalarining yallig‘lanishi) poliovirus infeksiyasi bilan kasallangan har 25 kishidan taxminan birida uchraydi.

• Falajlik (odam tanasining ayrim qismlarini harakatlantira olmasligi) yoki qo‘llar, oyoqlar yoxud ikkala holatda ham kuchsizlik poliovirus infeksiyasi bilan kasallangan har 200 kishidan taxminan birida kuzatiladi.

Falajlik poliomiyelit bilan bog‘liq eng og‘ir asorat hisoblanadi, chunki u tuzalmas nogironlikka va o‘limga olib kelishi mumkin. Poliovirus infeksiyasidan falaj bo‘lgan har 100 kishidan 2-10 nafari vafot etadi, chunki virus odamning nafas olishiga yordam beradigan mushaklarga zarar yetkazadi.

Hatto butunlay sog‘ayib ketgandek tuyulgan bolalarda ham voyaga yetganda yangi mushak og‘rig‘i, kuchsizlik yoki falajlik paydo bo‘lishi mumkin. Bu holat poliomiyelitdan keyingi sindrom deb ataladi. Poliomiyelitdan keyingi sindrom (PPS) poliomiyelitdan omon qolganlarda dastlabki poliovirus infeksiyasidan tuzalgandan keyin o‘n yillar o‘tgach yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan kasallik holatidir.

E’tibor bering, "poliomiyelit" paralitik kasallik sifatida ta’riflanadi. Shunday qilib, faqat paralitik infeksiya bilan kasallangan odamlar kasallangan deb hisoblanadi.

Poliovirus qanday yuqadi?

Poliovirus juda yuqumli bo‘lib, odamdan odamga yuqadi. U kasal odamning tomog‘i va ichagida yashaydi. Poliovirus faqat odamlarga yuqadi. U organizmga og‘iz orqali kiradi va quyidagilar orqali tarqaladi:

• Infeksiya yuqqan odamning axlati (najasi) bilan aloqada bo‘lish.

• Infeksiyalangan odamning aksa urishi yoki yo‘talishidan chiqqan tomchilar (kamroq hollarda).

Kasallangan odam kasallik belgilari paydo bo‘lishidan bevosita oldin va 2 hafta davomida virusni boshqa odamlarga yuqtirishi mumkin.

Virus kasallangan odamning axlatida bir necha hafta davomida yashashi mumkin. Antisanitariya sharoitida u oziq-ovqat va suvni ifloslantirishi mumkin. Kasallik alomatlari bo‘lmagan odamlar ham virusni boshqalarga yuqtirishi mumkin.

Farzandingizni poliomiyelitdan qanday himoya qilish mumkin?

Poliomiyelitning oldini olishi mumkin bo‘lgan ikki xil vaksina mavjud:

• Inaktivatsiyalangan poliovirusga qarshi vaksina (IPV) bemorning yoshiga qarab oyoq yoki qo‘lga inyeksiya qilinadi.

• Oral polivaksina (OPV) hali ham dunyoning ko‘plab mamlakatlarida qo‘llanilmoqda.

Poliomiyelitga qarshi vaksina bolalarni himoya qiladi, ularning organizmini poliovirusga qarshi kurashga tayyorlaydi. Poliomiyelitga qarshi inaktivatsiyalangan vaksinaning tavsiya etilgan barcha dozalarini olgan deyarli barcha bolalar (100 nafardan 99 nafari) poliomiyelitdan himoyalanadi.