2026 yilgi Mintaqaviy Ekologik Sammit oldidan Markaziy Osiyo iqlim o'zgarishiga chidamlilik bo'yicha ta'limni rivojlantirmoqda

Astana, 2026 yil 13 fevral — 22-24 aprel kunlari Ostona shahrida bo'lib o'tadigan 2026 yilgi Mintaqaviy Ekologik Sammitga (MES 2026) tayyorgarlik doirasida Markaziy Osiyoning beshta mamlakatidan ta'lim vazirliklari va atrof-muhitni muhofaza qilish vazirliklarining yuqori martabali vakillarini hamda xalqaro tashkilotlar va rivojlanish bo'yicha hamkorlar oliy darajadagi tayyorgarlik uchrashuviga yig’ilishdi. Uchrashuv iqlim o'zgarishi bo'yicha ta'lim va uning mamlakatlarga yangilangan Milliy darajada belgilangan hissalar (MBH 3.0) doirasidagi ulkan maqsadlarga erishishda yordam beradigan muhim sektorlararo muloqot uchun platforma yaratdi.

Uchrashuvning asosiy mavzusi Qozog'iston hukumati va UNICEF tomonidan boshqariladigan va mintaqaviy darajada muvofiqlashtiriladigan Mintaqaviy Yashil Maktab Platformasi bo'ldi. Uning maqsadi Markaziy Osiyo mamlakatlarining ekologik barqaror ta'lim tizimlariga o'tishini qo'llab-quvvatlashdir. Platforma hukumatlar, rivojlanish bo'yicha hamkorlar va xalqaro moliya institutlarini iqlim ta'limini rivojlantirish, iqlimga chidamli maktab infratuzilmasini rivojlantirish, yoshlar tashabbuslarini qo'llab-quvvatlash va ta'lim sohasida boshqaruv va moliyalashtirish tizimlarini mukammallashtirish uchun birlashtiradi.

Mintaqaviy Yashil Maktab Platformasi MES-2026da tasdiqlanishi rejalashtirilgan va bilim almashinuvini milliy siyosat jarayonlari va moliyalashtirish doiralari, jumladan, mamlakatlarning MBH 3.0 bo'yicha majburiyatlari bilan bog'laydigan ixtiyoriy mintaqaviy mexanizm bo'lib xizmat qiladi. Platforma bolalar va o'smirlarning aniq ehtiyojlarini qondirish bilan birga mamlakat darajasida amaldagi realizatsiyasini qo'llab-quvvatlashga mo'ljallangan.

Ishtirokchilar mintaqadagi iqlim muammolariga asosiy javob sifatida ta'limning rolini muhokama qilishdi. UNICEF ma'lumotlariga ko'ra, Markaziy Osiyoda taxminan 23 million bola yuqori yoki juda yuqori xavfli iqlim sharoitlarida, jumladan, haddan tashqari issiq, qurg'oqchilik, havo ifloslanishi va suv tanqisligida yashaydi, bu esa bolalarning sog'lig'iga, o'qish sifatiga va maktab muhitining xavfsizligiga bevosita ta'sir qiladi.

UNICEFning xalqaro ekspertlari mintaqadagi bir nechta maktablar binolarining eskirib borayotgani va ularning iqlim ta'siriga zaifligi muammolarini ko’rsatib bergan energiya samaradorligi auditi natijalarini taqdim etdilar. Shuningdek, bolalar uchun ta'lim muhitini yaxshilash imkoniyatlarini ta'kidladilar. Maktablarning energiya samaradorligi va barqarorligini oshirish o'quv sharoitlarini yaxshilaydi, bolalar salomatligi uchun xavflarni kamaytiradi, isitish va elektr energiyasi xarajatlarini kamaytiradi va tejalgan mablag'larni ta'lim sifatini yaxshilash uchun qayta ishlatish imkonini beradi. Yashil maktab yondashuvlari potentsial ravishda 24,4 million bolaga va 24 000 dan ortiq maktab va ijtimoiy infratuzilma ob'ektlariga yetib borishi mumkin. Maktab o'quvchilari uchun bu xavfsizroq va qulayroq o'quv muhitini hamda ekologiya va barqaror rivojlanish haqida yangi bilimlarni anglatadi. Ota-onalar uchun bu maktablar iqlim xavflaridan yaxshiroq himoyalanganiga va bolalar salomatligiga hissa qo'shishiga ishonch beradi.

Yig'ilishda Qozog'iston, Qirg'iziston, Tojikiston, Turkmaniston va O'zbekiston ekologiya va ta'lim vazirliklari vakillari ishtirok etdilar. Ular yashil maktablar va iqlim ta'limi sohalaridagi milliy ustuvorliklar va muvaffaqiyatli amaliyotlarni taqdim etdilar.

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi boʻyicha milliy qoʻmita raisining birinchi oʻrinbosari Obidjon Qudratov Oʻzbekistonning yangilangan MBH 3.0 hujjatida birinchi marta bolalarning huquqlari, ehtiyojlari va manfaatlariga bagʻishlangan maxsus boʻlim borligini aytib o’tdi. U hukumat UNICEF va boshqa manfaatdor tomonlar bilan hamkorlikda MBH 3.0 ni amalga oshirish boʻyicha yoʻl xaritasini ishlab chiqishda bolalar va yoshlarni faol jalb qilinayotganini taʼkidladi va Oʻzbekistonning MES-2026 ga tayyorgarlik koʻrish doirasida iqlimga chidamli taʼlim muassasalari uchun mintaqaviy standartlarni ishlab chiqishga hissa qoʻshishga tayyorligini bildirdi.

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirining oʻrinbosari Azizbek Turdiyev hozirda mamlakat boʻylab 500 ta maktab va 100 000 dan ortiq oʻquvchini qamrab oluvchi “Oʻzbekiston eko-maktablari” tashabbusi doirasida erishilgan yutuqlar haqida soʻzlab berdi. U iqlim taʼlimini institutsionalizatsiya qilish, yoshlar tashabbuslarini kengaytirish va Oʻzbekistonning mintaqaviy va global iqlim platformalarida faol ishtirok etishini taʼkidladi.

Tadbir ishtirokchilari MES-2026 maydoniga va kelajakdagi ko'rgazma maydoniga tashrif buyurishdi. Bu yerda barqaror rivojlanish, yashil energiya va iqlimga chidamli infratuzilma sohasidagi yechimlar va texnologiyalar namoyish etiladi.

Yig’ilish natijalari MES-2026 da bolalar bo'yicha yuqori darajadagi sessiyada taqdim etiladi va iqlimga chidamli ta'limga umumiy mintaqaviy yondashuvni ishlab chiqishga hissa qo'shadi, o'zgaruvchan iqlim sharoitida bolalarning huquqlari va kelajagini himoya qilishda mamlakatlarni qo'llab-quvvatlaydi.

Batafsil ma’lumot olish uchun UNICEFning O’zbekistondagi vakolatxonasiga murojjat qiling: