Markaziy Osiyo mamlakatlari iqlimga chidamli ta’lim tizimlarini rivojlantirish uchun Mintaqaviy “Yashil maktablar” platformasini qo‘llab-quvvatladi

ASTANA, 2026-yil 23-aprel — Markaziy Osiyo mamlakatlari hukumatlari xalqaro hamkorlar bilan birgalikda bugun RES 2026 doirasida o‘tkazilgan “Bolalar, yoshlar va iqlim” mavzusidagi yuqori darajadagi sessiya davomida Mintaqaviy “Yashil maktablar” platformasini (RGSP) qo‘llab-quvvatladilar. RGSP iqlimga moslashuvchan ta’limni jadallashtirishga qaratilgan yangi mintaqaviy mexanizm bo‘lib, unda bolalar va yoshlar iqlim harakatlarining markaziga qo‘yilgan.

Mazkur mintaqaviy tashabbus mamlakatlarga ta’lim tizimlarini iqlim va ekologik muammolarga mos ravishda transformatsiya qilishda ko‘maklashadi. Platforma vazirliklar, rivojlanish bo‘yicha hamkor tashkilotlar va moliyalashtiruvchi institutlarni birlashtirib, iqlim o‘zgarishi bo‘yicha ta’limni rivojlantirish, iqlimga chidamli va kam uglerodli maktab infratuzilmasini yaratish hamda yoshlar boshchiligidagi ekologik tashabbuslarni ilgari surishga xizmat qiladi.

Qozog‘iston Respublikasi hukumati tomonidan UNICEF hamkorligida tashkil etilgan ushbu sessiyada Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekiston ekologiya hamda ta’lim vazirlari, rivojlanish bo‘yicha hamkorlar va yoshlar vakillari ishtirok etdilar. Sessiya iqlim bo‘yicha ortib borayotgan majburiyatlarni muvofiqlashtirilgan mintaqaviy amaliy harakatlarga aylantirishga qaratildi.

Bunday harakatlar dolzarb ahamiyatga ega. Markaziy Osiyo iqlim xatarlariga eng ko‘p duch kelayotgan mintaqalardan biri bo‘lib, bolalar bu xatarlardan nomutanosib darajada ko‘proq zarar ko‘rmoqda. Mintaqada qariyb 23 million bola issiq to‘lqinlar, havo ifloslanishi, qurg‘oqchilik va suv tanqisligi kabi ko‘plab iqlim va ekologik xatarlarga duch kelmoqda. Bu omillar ularning sog‘lig‘i, farovonligi hamda xavfsiz va sifatli ta’lim olish imkoniyatlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.

Mazkur sharoitda RGSP mamlakatlarga majburiyatlardan amaliy amalga oshirish bosqichiga o‘tishda yordam beruvchi tizimli yondashuvni taqdim etadi. Platforma ta’lim tizimlariga iqlim o‘zgarishi masalalarini uch o‘zaro bog‘liq yo‘nalish orqali integratsiya qilishni qo‘llab-quvvatlaydi: o‘quv dasturlari va o‘qituvchilar tayyorlash jarayoniga iqlim ta’limini kiritish; maktab infratuzilmasini iqlimga chidamli va energiya samarador holga keltirish; hamda bolalar va yoshlarni o‘z hamjamiyatlarida iqlim bo‘yicha tashabbuslarni ilgari surishda qo‘llab-quvvatlash.

Sessiya mintaqaviy hamkorlikda muhim bosqich bo‘ldi. Unda mamlakatlar RGSPni milliy ustuvor yo‘nalishlar va xalqaro majburiyatlarga, jumladan NDC 3.0 doirasidagi majburiyatlarga mos keluvchi ixtiyoriy muvofiqlashtirish mexanizmi sifatida qo‘llab-quvvatladilar. Platforma bilim almashish, siyosiy muloqot va qo‘shma investitsiya yondashuvlarini rivojlantirishga xizmat qiladi hamda ta’lim sohasidagi islohotlarni iqlim va rivojlanishni moliyalashtirish mexanizmlari bilan bog‘laydi.

Muhokamalar davomida ta’lim tizimlarining nafaqat bolalarni iqlim ta’siridan himoya qilish, balki ularni yashil transformatsiyani ilgari surish uchun zarur bilim, ko‘nikma va salohiyat bilan ta’minlashdagi o‘rni alohida ta’kidlandi. Vazirlar keng ko‘lamli va izchil amalga oshirishni ta’minlash maqsadida ta’lim, atrof-muhit va moliya sohalari o‘rtasida tarmoqlararo hamkorlikni kuchaytirish zarurligini qayd etdilar.

Sessiya davomida Markaziy Osiyoning barcha besh mamlakatidan yoshlar vakillari tomonidan qo‘shma bayonot ham taqdim etildi. Unda iqlim bo‘yicha yechimlar va ta’lim tizimidagi islohotlarni shakllantirishda yoshlarning faol ishtiroki muhimligi yana bir bor tasdiqlandi.

“Ekstremal issiqlik va boshqa iqlim xatarlari allaqachon Markaziy Osiyo bo‘ylab bolalarning sog‘lig‘i, ta’lim olishi va kelajak imkoniyatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Ushbu muammolarni hal etish tizimli darajadagi choralarni talab qiladi — iqlimga chidamli shaharlar va xizmatlardan tortib ta’lim tizimlarigacha, ular nafaqat ta’lim jarayonini himoya qilishi, balki bolalarni tez o‘zgarayotgan dunyoga tayyorlashi zarur,” dedi UNICEFning Yevropa va Markaziy Osiyo bo‘yicha mintaqaviy direktori vazifasini bajaruvchi Oktavian Bivol.

“Mintaqaviy ‘Yashil maktablar’ platformasi mamlakatlarga majburiyatlarni amaliy harakatlarga aylantirish uchun samarali yo‘lni taqdim etadi — maktablarni xavfsiz, barqaror va kam uglerodli muhitlarga aylantirish hamda bolalar va yoshlarni o‘z hamjamiyatlarida iqlim bo‘yicha yechimlarni ilgari surishga jalb etish orqali.”

Sessiya yakunlari RES 2026 Harakatlar dasturini shakllantirishga hissa qo‘shadi hamda mintaqaviy hamkorlikning keyingi bosqichlarini belgilab beradi. Bu jarayon platformani amaliyotga joriy etish uchun qo‘shma moliyalashtirish yondashuvlari va amalga oshirish mexanizmlarini ishlab chiqishni ham o‘z ichiga oladi.

Kelgusida Mintaqaviy “Yashil maktablar” platformasi Markaziy Osiyoda iqlimga moslashuvchan ta’lim tizimlarini rivojlantirishning muhim tayanch mexanizmlaridan biriga aylanishi kutilmoqda. Bu esa maktablarning nafaqat iqlim o‘zgarishi ta’sirlariga bardosh bera olishini, balki kelajak avlodni yanada barqaror kelajakni shakllantirishga tayyorlashini ta’minlaydi.
 

OAV uchun aloqa

Saltanat Jumanbayeva

UNICEF Qozog‘iston

Tel: +7 702 999 7703

Email: [email protected]