Ne ostavljaj _____ za kasnije!
UNICEF-ova nacionalna kampanja podrške mentalnom zdravlju mladih i adolescenata
- Srpski
- English
Zašto govorimo o mentalnom zdravlju dece, mladih i adolescenata?
Globalno:
Procenjuje se da globalno više od 15% adolescenata starosti od 10 do 19 godina živi sa dijagnostikovanim mentalnim poremećajem
Samopovređivanje je, globalno, bio šesti najčešći uzrok smrti među adolescentima starosti od 10 do 14 godina, a drugi najčešći uzrok smrti među adolescentima starosti od 15 do 24 godine
Oko 28% ljudi koji su videli masovnu pucnjavu razvija PTSP (posttraumatski stresni poremećaj), oko jedne trećine ima akutni stresni poremećaj, dok preko 90% njih privremeno razvije simptome anksioznosti, depresije i PTSP
U Srbiji:
Samo je 43 psihijatra za decu i omladinu koji pružaju usluge za zaštitu mentalnog zdravlja i psiho socijalnu podršku
Samo 12% mladih poznaje savetodavne usluge na lokalnom nivou
A prema poslednjoj U-Report anketi iz avgusta 2023:
37% mladih potražilo pomoć izvan kruga porodice i prijatelja dok je 24% razmišljalo o tome
47% ispitanika i ispitanica smatra da mladi ne traže pomoć jer je to znak slabosti i plaše se osude
Samo 5% vidi nastavnike a 7% zdravstvene radnike kao glavni izvor informacija o tome kako se brinuti o mentalnom zdravlju, dok 46% koristi za to društvene mreže i internet
28% mladih smatra da bi obuke o mentalnom zdravlju za nastavnike i druge stručnjake bilo od koristi a 47% bi volelo da vidi više resursa i konkretnih usluga u školama i zajednici
Sistem zaštite mentalnog zdravlja i psiho socijalne podrške u Srbiji
Sadašnji sistem za zaštitu mentalnog zdravlja i psiho socijalnu podršku u Srbiji nije spreman da odgovori na krizne situacije kakve smo videli u prvoj polovini ove godine, dok sa druge strane mentalno blagostanje dece i mladih postaje sve bitnija tema poslednjih godina, posebno tokom i nakon pandemije covid-19.
Istraživanja pokazuju da je broj dece hospitalizovane zbog smetnji u oblasti mentalnog zdravlja i broj dijagnoza po detetu pacijentu u stalnom porastu, dok se broj lekara i stručnjaka za mentalno zdravlje koji pružaju podršku u oblasti mentalnog zdravlja smanjuje, jer trenutno, kao što je već navedeno, samo 43 lekara pokriva celu zemlju.
Prema rezultatima longitudinalnog istraživanja UNICEF-a u Srbiji o uticaju COVID-19 na porodice u tri talasa između marta 2020. i maja 2021. godine, 17% dece i mladih doživelo je pogoršanje mentalnog zdravlja tokom pandemije, na osnovu čega vidimo da krize disproporcionalno utiču na adolescente uzrasta 13-17 godina iz porodica sa nižim primanjima iz Beograda i drugih urbanih sredina. Istraživanje je pokazalo da je 43% dece uzrasta 7-12 godina i 44% adolescenata uzrasta 13-17 godina imalo poteškoće sa koncentracijom u najmanje jednom talasu istraživanja. Najčešći problem mentalnog zdravlja kod dece je razdražljivost koju su prijavili roditelji 42% dece uzrasta 7-12 godina i 44% adolescenata uzrasta 13-16 godina u najmanje jednom talasu istraživanja.
UNICEF i mentalno zdravlje dece, mladih i adolescenata
Treću godinu za redom UNICEF u Srbiji sprovodi nacionalnu kampanju podrške mentalnom zdravlju dece, mladih i adolescenata sa ciljem pre svega podizanja svesti kod mladih i njihovih roditelja o važnosti mentalnog zdravlja, izgradnje neformalnih sistema podrške (porodica, prijatelji), važnosti podržavajućeg porodičnog okruženja na pravilan mentalni razvoj dece i mladih.
2021. godine kampanjom "Iz mog ugla" osvrnuli smo se na to kako mladi doživljavaju i kako se nose sa problemima sa mentalnim zdravljem, na koji način ih osvešćuju i kako ih posmatraju.
2022. godine kampanjom "Kako si? Ali stvarno..." radili smo na tome da podstaknemo razvoj neformalnih sistema podrške i istaknemo bitnost podržavajućeg okruženja, razgovora sa porodicom i prijateljima kao i da pokažemo da problemi sa mentalnim zdravljem nisu uvek vidljivi, te da je o njima potrebno razgovarati i one koji su vam dragi pitati s vremena na vreme kako su - ali stvarno, sa razumevanjem i željom da dobijete povratnu informaciju, a ne samo "radi reda".
2023. godine, povodom Međunarodnog dana mentalnog zdravlja, pokrenuli smo novu kampanju podrške mentalnom zdravlju “Ne ostavljaj _____ za kasnije.”
Želimo da postavimo pitanje - koliko često odvojimo trenutak za sebe i jedni za druge?
Koliko često su nam bitniji posao, obaveze, fakultet, novac, škola, trening, rezultat ili ispit od toga da odvojimo vreme za sebe i jedni za druge i da li je mentalno zdravlje često poslednje u nizu stvari kojima se bavimo, sve dok ne dođe do problema.
Cilj nam je da istaknemo važnost ključnih odnosa u životu dece i mladih, koji su neophodni za kvalitetean život i postavljaju dobru osnovu za mentalno zdravlje tokom celog života.
Ključni odnosi na koje smo želeli da se fokusiramo su:
- Mladi prema sebi samima
- Mladi međusobno sa svojim vršnjacima i prijateljima
- Mladi i porodica
- Mladi i njihovi emotivni partneri/partnerke
- Mladi i stručnjaci koji igraju bitnu ulogu u njihovim životima (treneri, terapeuti, pedagozi, lekari, profesori i drugi)
- I na kraju odnos relevantnih donosilaca odluka i institucija prema mentalnom zdravlju mladih, kao i njihova spremnost da rade na unapređenju postojećih i obezbeđivanju dodatnih kapaciteta podrške mentalnom zdravlju dece, mladih i adolescenata
Ciljevi kampanje 2023. godine
Program UNICEF-a za razvoj adolescenata i mladih u Srbiji usmeren je na pitanje mentalnog zdravlja i psihosocijalnog blagostanja dece i adolescenata, aktuelni teret problema mentalnog zdravlja dece i porodice i potrebu za snažnim programskim odgovorom Vlade Srbije. Posebno je usmeren na ovo globalno pitanje jer se pogoršalo u vreme svetske pandemije COVID-19 i meseci zatvaranja škola, ekonomske neizvesnosti i rastućeg stresa i anksioznosti među mladima.
Kao odgovor, tim je identifikovao četiri ključne i dobro osmišljene strategije
1. Reforma nacionalnih sistema Srbije odgovornih za mentalno zdravlje kako bi se bolje zadovoljile potrebe adolescenata
2. Povećana obuka za profesionalce u oblasti mentalnog zdravlja i psihosocijalnog blagostanja kako bi se zadovoljile posebne potrebe adolescenata
3. Čvrsto informisanje usmereno ka adolescentima kako bi im se pomoglo da shvate da su problemi mentalnog zdravlja uobičajeni i izlečivi i kako mogu da dobiju pomoć
4. Ulaganje sredstava za povećanje usluga mentalnog zdravlja za mlade
