Një strategji e re mbi arsimin për arsim cilësor për çdo fëmijë në Mal të Zi

PODGORICË, 16 QERSHOR 2025 – Qeveria e Malit të Zi ka miratuar një Strategji të re për Reformën në Arsim për periudhën 2025–2035 – dokumenti i parë që përfshin të gjitha nivelet e arsimit, nga fëmijëria e hershme deri në arsimin e mesëm, përfshirë arsimin e mësuesve. Strategjia hedh themelet për ndryshime afatgjata dhe sistemike me qëllim sigurimin që çdo fëmijë të ketë qasje në arsim cilësor që ndërton aftësitë dhe njohuritë e nevojshme për jetën në shekullin e 21-të.

Strategjia u zhvillua nëpërmjet iniciativës “Arsim cilësor për të gjithë fëmijët në Mal të Zi”, në partneritet me Ministrinë e Arsimit, Shkencës dhe Inovacionit, Delegacionin e Bashkimit Evropian në Mal të Zi dhe UNICEF-in.

“UNICEF-i, në bashkëpunim me BE-në, mbështeti Ministrinë e Arsimit, Shkencës dhe Inovacionit në zhvillimin e kësaj Strategjie - jo vetëm përmes të dhënave dhe mbështetjes nga ekspertët, por edhe duke përfshirë zërat e atyre që e njohin më mirë sistemin arsimor: fëmijët, prindërit dhe mësuesit", tha Michele Servadei, Përfaqësuese e UNICEF-it në Mal të Zi.

Strategjia bazohet në:

• një analizë gjithëpërfshirëse sektoriale,
• kërkime kombëtare dhe ndërkombëtare,
• konsultime me fëmijë, prindër, mësues dhe menaxhmentin e shkollës.

Është hartuar në përputhje me Agjendën e Reformave 2024–2027 të Malit të Zi dhe përfaqëson një hap kyç drejt arsimit si një shtyllë e zhvillimit shoqëror sipas Planit të ri të Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor.

Strategjia trajton sfidat e përditshme në sistemin arsimor, duke përfshirë:

• klasa të mbipopulluara,
• mbështetje të pamjaftueshme për mësuesit,
• metoda të vjetruara mësimdhënieje,
• infrastrukturë në përkeqësim,
• mungesë mundësish të barabarta për fëmijët nga grupet e cenueshme, siç janë ata që jetojnë në varfëri, fëmijët romë dhe egjiptianë dhe fëmijët me aftësi të kufizuara zhvillimore.

Gjithashtu trajton çështje shpesh të anashkaluara, të tilla si:

• shëndeti mendor,
• të mësuarit social-emocional,
• barazia gjinore,
• siguria e fëmijëve në shkolla,
• parandalimi i dhunës,
• kompetencat digjitale,
• përgatitja e shkollës për emergjenca të tilla si përmbytjet, tërmetet ose pandemitë.

Katër objektivat kryesore të Strategjisë janë:

1. Përmirësimi i cilësisë dhe barazisë së arsimit, në mënyrë që çdo fëmijë - pavarësisht nëse ka vështirësi në zhvillim, vjen nga familje me të ardhura të ulëta ose flet një gjuhë minoritare - të mësojë në një mjedis të sigurt dhe mbështetës.
2. Mbështetja e mësuesve përmes trajnimit të përmirësuar dhe duke forcuar ekipet shkollore me psikologë, pedagogë dhe punonjës socialë.
3. Qeverisje dhe financim më efektiv i arsimit, me mekanizma të qartë llogaridhënieje dhe drejtimin e burimeve aty ku janë më të nevojshme.
4. Modernizimi i infrastrukturës shkollore, duke përfshirë digjitalizimin dhe përshtatjen e objekteve për të qenë gjithëpërfshirëse, të sigurta dhe rezistente ndaj ndryshimeve klimatike.

Në lansimin e Strategjisë në Akademinë e Shkencave dhe Arteve të Malit të Zi, Ministrja e Arsimit, Shkencës dhe Inovacionit, Anđela Jakšić-Stojanović, deklaroi:

“Ne identifikuam sfidat, bëmë pyetje dhe kërkuam përgjigje. Ne donim të dëgjonim nevojat e të gjithë pjesëmarrësve në procesin arsimor, sepse e dinim se vetëm në këtë mënyrë mund të sillnim ndryshime të vërteta në sistemin tonë arsimor. Kjo është arsyeja pse, në bashkëpunim me UNICEF-in, Shoqatën e Psikologëve të Malit të Zi dhe OJQ-në ‘Prindërit’, zhvilluam një proces konsultimi me fëmijë, prindër, stafin mësimdhënës, bashkëpunëtorët profesionalë dhe administratorët e shkollave.”

Ambasadori i BE-së në Mal të Zi, Johann Sattler, shprehu kënaqësinë për mbështetjen e BE-së për këtë proces dhe theksoi rëndësinë e një qasje strategjike:

“Arsimi është themeli i shoqërisë - ai formëson atë që jemi dhe atë për të cilën përpiqemi. Një sistem i fortë arsimor nxit zhvillimin e tregut të punës, i cili nga ana tjetër nxit rritjen ekonomike dhe gjeneron prosperitetin e nevojshëm për përparimin shoqëror. Cilësia e arsimit - jo burimet natyrore - është parashikuesi më i mirë i suksesit të një vendi.”

Strategjia nuk do të matet nga numri i faqeve që përmban, por nga numri i jetëve që transformon:

• fëmijë që ndihen të sigurt, të mbështetur dhe të motivuar për të mësuar,
• mësues që kanë mbështetjen dhe njohuritë për të zhvilluar potencialin e secilit nxënës,
• shkolla që bëhen motorë të barazisë dhe zhvillimit.

UNICEF mbetet i përkushtuar për të bashkëpunuar me Qeverinë e Malit të Zi, Bashkimin Evropian dhe partnerë të tjerë për të ndihmuar në realizimin e këtij vizioni.