Një në dhjetë fëmijë të prekur nga abuzimi seksual i lehtësuar nga teknologjia dixhitale
Nevojitet parandalim më i fortë dhe hapësira më të sigurta në internet
- Crnogorski
- English
- Shqip
Podgoricë, 17 prill 2026 Një në dhjetë fëmijë përdorues interneti të moshës 12-17 vjeç në Mal të Zi (11%) ka përjetuar shfrytëzim ose abuzim seksual që përfshin teknologjitë dixhitale, sipas raportit “Disrupting Harm in Montenegro” (Dëmi shkatërrues në Mal të Zi) të prezantuar sot në Podgoricë.
Hulumtimi, i zbatuar nga Zyra e Strategjisë dhe Provave e UNICEF-it – Innocenti, ECPAT International dhe INTERPOL, me financim nga Safe Online dhe në bashkëpunim me Qeverinë e Malit të Zi, është pjesë e një studimi global në 25 vende në gjashtë rajone.
Ai thekson nevojën për legjislacion dhe sisteme parandalimi më të fuqishme, si dhe për edukim më të mirë mediatik, digjital dhe mbi inteligjencën artificiale për familjet. Raporti gjithashtu bën thirrje për mekanizma raportimi më miqësorë ndaj fëmijëve dhe mjedise më të sigurta në internet, ndërsa ofron rekomandime praktike për të forcuar parandalimin dhe reagimin.
Gjetjet e prezantuara sot bazohen në një hulumtim të zhvilluar ndërmjet viteve 2023 dhe 2025, duke përfshirë një anketë kombëtare përfaqësuese me 1,039 fëmijë të moshës 12–17 vjeç dhe 1,039 nga prindërit ose kujdestarët e tyre, si dhe intervista me të rinj që si fëmijë ishin subjekt i shfrytëzimit ose abuzimit seksual të lehtësuar nga teknologjia, punonjës të vijës së parë, profesionistë të drejtësisë dhe policë, së bashku me një analizë të ligjeve dhe politikave aktuale.
“Shfrytëzimi dhe abuzimi seksual i fëmijëve i lehtësuar nga teknologjia është një çështje alarmante, por është edhe i parandalueshëm. Vetëm ndalimet e mediave sociale nuk janë zgjidhja. Përshkallëzimi i programeve të prindërimit, rritja e ndërgjegjësimit për fëmijët dhe të rinjtë për rreziqet në internet, promovimi i kanaleve të sigurta të raportimit dhe sanksionet më të ashpra ndaj autorëve të krimit janë thelbësore për të mbrojtur më mirë fëmijët tanë.”
Gjetjet tregojnë se kjo dhunë shpesh ndodh brenda marrëdhënieve ekzistuese të fëmijëve, jo vetëm me të huajt në internet. Në 66 për qind të rasteve, personi përgjegjës ishte dikush që fëmija e njihte tashmë, si një bashkëmoshatar ose anëtar i familjes. Në të njëjtën kohë, 59 për qind e rasteve të abuzimit dhe shfrytëzimit nuk u treguan nga fëmijët askujt, shpesh sepse nuk e konsideronin serioze ose ndiheshin të turpëruar.
Normat e dëmshme shoqërore e përkeqësojnë këtë. Vajzat kanë më shumë gjasa të përballen me stigmën dhe fajësimin, ndërsa abuzimi që prek djemtë shpesh minimizohet ose injorohet, duke e bërë më të vështirë për ta që të flasin hapur dhe të marrin mbështetje.
Teknologjitë dixhitale luajnë rol qendror. Në 82 për qind të rasteve, abuzimi përfshinte mediat sociale. Teknologjitë e reja, përfshirë inteligjencën artificiale, tashmë po përdoren për të krijuar përmbajtje seksuale të rreme që përfshin fëmijë dhe kjo mund të ndodhë pa dijeninë e tyre.
Të rinjtë janë të qartë për atë që mungon.
“Kur ndodh diçka, ne më shpesh i drejtohemi një shoku sesa një të rrituri. Problemi është se miqtë tanë nuk dinë gjithmonë si të na ndihmojnë. Kjo duhet të ndryshojë. Ne kemi nevojë për të rritur të besueshëm – prindër, mësues, profesionistë – që do të krijojnë një hapësirë të sigurt ku mund të flasim për atë që po na ndodh, si në internet ashtu edhe jashtë tij, pa frikë se do të fajësohemi, gjykohemi ose do të na merren telefonat.”
“Nuk kemi nevojë që të rriturit të panikohen. Kemi nevojë që ata të na përgatisin dhe të na mësojnë çfarë është e sigurt, çfarë nuk është dhe çfarë të bëjmë kur diçka shkon keq.”
“Ne po punojmë për të krijuar modelin Barnahus si një hap kyç në forcimin e sistemit tonë, për të siguruar që çdo fëmijë që përjeton dhunë të marrë mbështetje në kohë, të koordinuar dhe miqësore për fëmijët.”
Raporti tregon gjithashtu se dhuna lëviz midis hapësirave në internet dhe jashtë tij, duke e bërë më të vështirë njohjen dhe reagimin ndaj saj.
UNICEF-i dhe partnerët po bëjnë thirrje për veprime urgjente dhe të koordinuara, duke përfshirë parandalimin përmes medias, shkrim-leximit dixhital dhe të inteligjencës artificiale, edukimin mbi marrëdhënie dhe kufij të shëndetshëm, si dhe një kornizë ligjore më të fortë për të siguruar mjedise dixhitale më të sigurta dhe llogaridhënie më të madhe ndaj platformave.
Në të njëjtën kohë, sistemet duhet të reagojnë më mirë kur ndodh abuzimi, duke përfshirë mekanizmat e raportimit të sigurt dhe të qasshëm, koordinimin më të fortë midis shkollave, shërbimeve sociale, policisë dhe sistemit të drejtësisë, si dhe mbështetjen e specializuar dhe të përqendruar në fëmijë.
Raporti “Disrupting Harm in Montenegro” u prezantua sot në Podgoricë, duke shënuar një thirrje për veprime më të forta dhe të koordinuara për të parandaluar dhe për t'iu përgjigjur dhunës ndaj fëmijëve në epokën dixhitale.
Raporti “Disrupting Harm in Montenegro” është i disponueshëm për shkarkim KËTU.
######
Deklarata nga partnerët Disrupting Harm:
“Të gjithë fëmijët, pavarësisht moshës, duhet të mbrohen barabart nga shfrytëzimi dhe abuzimi seksual i lehtësuar nga teknologjia. Studimi “Disrupting Harm in Montenegro” tregon se fëmijët më të rritur mund të përballen, në fakt, me ekspozim më të madh ndaj dëmit - megjithatë, ligji malazez zvogëlon dënimet për disa nga këto krime pasi fëmija të mbushë 14 vjeç, dhe disa dispozita nuk i mbulojnë fare fëmijët më të rritur. Abuzimi dhe shfrytëzimi seksual i fëmijëve duhet të gjykohen dhe ndëshkohen në bazë të ashpërsisë së tyre, jo të moshës së fëmijës. Supozimet se kush mund t’i nënshtrohet abuzimit janë thjesht supozime. “Të gjithë fëmijët nën 18 vjeç janë në rrezik dhe duhet të mbrohen në mënyrë të barabartë”, tha Andrea Varrella, Udhëheqëse e Programit: Drejtësia dhe të Drejtat e Fëmijëve, ECPAT International.
“Hulumtimi i “Disrupting Harm” do të forcojë përgjigjet kombëtare ndaj shfrytëzimit dhe abuzimit seksual të fëmijëve të lehtësuar nga teknologjia në Mal të Zi, duke ofruar njohuri të forta dhe të bazuara në prova mbi modelet e kryerjes së veprave penale dhe përvojën e viktimës. Duke u mbështetur në të dhëna nga agjencitë ligjzbatuese dhe organizatat partnere, kjo do të rrisë bashkëpunimin midis palëve kryesore të interesit dhe do të mbështesë zhvillimin e qasjeve strategjike, të përqendruara në viktima. Në përputhje me rezolutat globale të INTERPOL-it mbi krimet kundër fëmijëve, Raporti “Disrupting Harm Montenegro” ofron rekomandime të zbatueshme për të përmirësuar përpjekjet për parandalim, hetim dhe mbrojtje në një peizazh teknologjik që evoluon me shpejtësi”, tha Mark Beavan, Udhëheqës i Njësisë së Krimeve kundër Fëmijëve, INTERPOL.
““Disrupting Harm in Montenegro tregon se teknologjia nuk po krijon rreziqe të reja në izolim, por po amplifikon modelet e shfrytëzimit dhe abuzimit që tashmë ekzistojnë. Gjetjet nxjerrin në pah se si turpi, stigma dhe normat e dëmshme shoqërore i heshtin fëmijët dhe e zhvendosin përgjegjësinë nga autorët, duke e lënë shumicën e abuzimeve të pazbuluara dhe të pambështetura. Këto prova nënvizojnë nevojën për parandalim më të fortë, biseda të hapura me fëmijët dhe sisteme që janë të qasshme, të besueshme dhe të përqendruara në fëmijë”, tha Anisha Bhargava, Hulumtuese, Zyra e UNICEF-it për Strategji dhe Prova – Innocenti.
“”Disrupting Harm in Montenegro” zbulon një të vërtetë të hidhur: abuzimi seksual i lehtësuar nga teknologjia është aq i normalizuar saqë fëmijët shpesh nuk arrijnë ta njohin atë si dëm, ndërsa stigma i hesht ata që e bëjnë. Ky raport e zhvendos barrën e sigurisë nga fëmijët te sistemet që synojnë t'i mbrojnë ata, me investimin prej 15 milionë dollarësh të Safe Online në 25 vende që i shndërron provat në udhërrëfyes sigurie të zbatueshëm. Ne e përgëzojmë Qeverinë e Malit të Zi, ECPAT-in, INTERPOL-in, UNICEF-in dhe partnerët lokalë për lidershipin e tyre në kalimin nga analiza në ndryshim të qëndrueshëm,” tha Marija Manojloviq, Drejtore Ekzekutive e Safe Online.
