Fillon anketa më e madhe mbi fëmijët dhe familjet në Mal të Zi

PODGORICË, 24 KORRIK 2025 – UNICEF-i dhe Zyra e Statistikave të Malit të Zi kanë nisur zyrtarisht raundin e shtatë të Anketës së Grupimeve të Treguesve të Shumëfishtë (MICS), anketa më gjithëpërfshirëse mbi situatën e fëmijëve dhe familjeve në vend.

Memorandumi i Mirëkuptimit u nënshkrua nga Michele Servadei, Përfaqësuese e UNICEF-it në Mal të Zi, dhe Miroslav Pejović, Drejtor i Zyrës së Statistikave të Malit të Zi.

MICS (Anketa e Grupimeve të Treguesve të Shumëfishtë) është pjesë e një programi global kërkimor të mbështetur nga UNICEF, që synon mbledhjen e të dhënave statistikisht të besueshme dhe të krahasueshme ndërkombëtarisht mbi të drejtat dhe kushtet e jetesës së fëmijëve dhe grave. Mali i Zi ka kryer anketa MICS që nga viti 1997, me raundin e fundit, të pestë që ofron njohuri të rëndësishme për hartimin e politikave të bazuara në prova në fushat e shëndetit, arsimit, zhvillimit të fëmijëve, mbrojtjes sociale dhe të fëmijëve, si dhe drejtësisë.

MICS do të luajë një rol kyç në raportimin e Malit të Zi mbi zbatimin e Konventës për të Drejtat e Fëmijëve, si dhe në monitorimin e progresit drejt arritjes së Objektivave të Zhvillimit të Qëndrueshëm (OZHQ).

“MICS luan një rol qendror në procesin e anëtarësimit në BE dhe në zbatimin e Agjendës së Zhvillimit të Qëndrueshëm 2030. Të dhënat nga anketa e mëparshme MICS (2018) u përdorën gjerësisht nga Qeveria, Delegacioni i BE-së, shoqëria civile, Avokati i Popullit, Parlamenti dhe sistemi i OKB-së. MICS është thelbësor për të kuptuar shkallën në të cilën po realizohen të drejtat e fëmijëve dhe për të udhëhequr reformat që prekin fëmijët dhe gratë. Anketa ndihmon Malin e Zi të zhvillojë ose të përshtatë politikat e tij bazuar në prova të besueshme”, tha Michele Servadei, Përfaqësuese e UNICEF-it në Mal të Zi.

Qeveria e Malit të Zi, nëpërmjet Ministrisë së Financave, ka ndarë 300,000 euro nga buxheti kombëtar për zbatimin e MICS, ndërsa UNICEF po siguron 650,000 dollarë amerikanë nga burimet e saj kryesore. Zyra e Statistikave do ta kryejë anketën me mbështetjen teknike të UNICEF-it, duke përdorur një mostër përfaqësuese kombëtare prej 6,720 familjesh. Një anketë e dedikuar do të kryhet gjithashtu midis komuniteteve rome dhe egjiptiane.

Të gjitha të dhënat do të ndahen sipas karakteristikave gjeografike, sociale dhe demografike, duke përfshirë grup-moshat e fëmijëve (0–4 dhe 5–17 vjeç), si dhe gratë dhe burrat (15–49 vjeç), duke lejuar një analizë gjithëpërfshirëse.

Çfarë zbuloi MICS-i i mëparshëm për fëmijët në Mal të Zi?

Gjetjet nga raundi i mëparshëm i MICS 2018 nxjerrin në pah nevojën urgjente për të dhëna të përditësuara:

• Vetëm 23% e fëmijëve të moshës 3-4 vjeç ndoqën programe të edukimit të hershëm.
• 16% e fëmijëve nën moshën 5 vjeç ishin në rrezik të vonesave në zhvillim.
• Dy të tretat (66%) e fëmijëve të moshës 1-14 vjeç iu nënshtruan ndëshkimit fizik dhe/ose agresionit psikologjik nga anëtarët e rritur të familjes në muajin e fundit para anketës.
• Shkalla e kequshqyerjes tek fëmijët nën 5 vjeç ishte tre herë më e lartë në popullatën rome krahasuar me pjesën tjetër të popullsisë.
• Vetëm 1 në 4 nëna (24%) filluan ushqyerjen me gji brenda orës së parë pas lindjes, dhe vetëm 1 në 5 vazhduan ushqyerjen ekskluzive me gji gjatë gjashtë muajve të parë. Këto shifra ishin edhe më të ulëta në mesin e popullatës rome.
• Një në tre (33%) vajza rome të moshës 15-19 vjeç ishin të martuara ose në një bashkim jashtëmartesor.
• Vetëm 20% e fëmijëve romë të moshës 7-14 vjeç ndiqnin shkollën rregullisht.

Çfarë do t'i mundësojë Malit të Zi anketa e re?

Përmes zbatimit të MICS, Mali i Zi do të jetë në gjendje të:

• Plotësojë boshllëqet e të dhënave të nevojshme për monitorimin dhe përmirësimin e strategjive, politikave dhe planeve të veprimit kombëtar;
• Përmirësojë monitorimin sistematik të të drejtave të fëmijëve duke përdorur tregues të standardizuar globalisht;
• Gjenerojë tregues kyç relevantë për procesin e anëtarësimit në BE dhe monitorimin e OZHQ-ve;
• Ofrojë të dhëna të përditësuara dhe të krahasueshme për të vlerësuar progresin që nga raundet e mëparshme të MICS;
• Forcojë kapacitetet kombëtare në mbledhjen dhe analizën e të dhënave që lidhen me fëmijët.

“MICS është anketa më e madhe e statistikave sociale pas regjistrimit të popullsisë dhe paraqet një sfidë të rëndësishme për sistemin statistikor kombëtar. Në të njëjtën kohë, është një mundësi për të forcuar më tej kapacitetin tonë për të mbledhur dhe analizuar të dhëna që janë thelbësore për të kuptuar statusin e fëmijëve dhe familjeve në Mal të Zi. Në këtë proces, është e rëndësishme që qytetarët ta njohin rëndësinë e kësaj ankete dhe të marrin pjesë në numër të madh”, tha Miroslav Pejović, Drejtor i Zyrës së Statistikave.

Rezultatet, duke përfshirë të gjitha tabelat standarde statistikore, do të publikohen në vitin 2026 dhe do të bëhen të disponueshme publikisht si për popullatën e përgjithshme ashtu edhe për atë rome. Të dhënat do të jenë të qasshme në portalin global MICS, si dhe në faqet e internetit të UNICEF Mali i Zi dhe Zyrës së Statistikave.