MICS: Podaci za bolje dječje politike i jednaka prava svakog djeteta
Novi podaci bilježe pomake u oblasti zdravstvene zaštite i ranog razvoja djece, ali i izazove u oblasti zaštite, određenim segmentima obrazovanja djece i razlike između opšte populacije i romskih naselja
- Crnogorski
- English
PODGORICA, 21. septembar 2026. godine – U opštoj populaciji, udio djece koja su godinu prije zvaničnog uzrasta za polazak u osnovnu školu pohađala vrtić ili već krenula u školu porastao je sa 67% na 79% tokom proteklih sedam godina. Među djecom u romskim naseljima, međutim, taj procenat je u istom periodu smanjen sa 36% na 16%. S druge strane, 16% mladih uzrasta 20-23 godine iz romskih naselja završilo je srednju školu, u poređenju sa 3% 2018. godine.
Procenat djece uzrasta 1–14 godina koja su bila izložena fizičkom kažnjavanju i/ili psihološkoj agresiji od strane odraslih članova domaćinstva u mjesecu koji je prethodio istraživanju porastao je sa 66% na 69%, a u romskim naseljima sa 64% na 86%.
Ovo su neki od ključnih nalaza novog Istraživanja višestrukih pokazatelja stanja prava žena i djece u Crnoj Gori (MICS), sprovedenog tokom 2025. i 2026. godine na uzorku od 6.720 domaćinstava iz opšte populacije i 1.189 domaćinstava u romskim naseljima. Poređenje s prethodnim istraživanjem iz 2018. pokazuje da promjene nijesu jednake u svim oblastima niti za svu djecu.
Zabilježen je napredak u pojedinim pokazateljima zdravlja i ranog razvoja. Procenat beba koje su podojene u prvom satu nakon rođenja porastao je sa 24% na 41% u opštoj populaciji, a u romskim naseljima sa 41% na 54%. U romskim naseljima povećan je i procenat beba koje su tokom prvih šest mjeseci života isključivo dojene – sa 14% na 41%.
U opštoj populaciji, 83% djece uzrasta 2-4 godine razvija se u skladu sa očekivanjima za svoj uzrast u u oblastima zdravlja, učenja i socio-emocionalnog razvoja. Među djecom u romskim naseljima, taj procenat iznosi 56%.
„Ovi nalazi pozivaju institucije da osiguraju da kvalitetno obrazovanje, zdravstvene usluge, socijalna i dječja zaštita, kao i podrška porodicama budu dostupni svakom djetetu, uz dodatne napore da obuhvate djecu u romskim naseljima. Nasilje ne smije biti prihvaćen način disciplinovanja djece, a kvalitetno rano obrazovanje, naročito za najugroženiju populaciju, mora biti dostupno svakom djetetu. Upravo zbog toga je MICS istraživanje od neprocjenjivog značaja za Crnu Goru, posebno u ovom važnom trenutku procesa pristupanja Evropskoj uniji. Ono trasira put za usvajanje i implementaciju boljih politika, kao i usmjeravanje budžetskih izdvajanja, kako bi se obezbijedilo jednako ostvarivanje prava svakog djeteta”, poručio je šef predstavništva UNICEF-a u Crnoj Gori, Mikele Servadei.
Prema navodima majki ili osoba koje prvenstveno brinu o djeci, svako deseto dijete uzrasta od pet do 17 godina ima poteškoće u najmanje jednoj oblasti funkcionisanja, poput učenja, komunikacije, brige o sebi, vida, sluha, kretanja, kontrole ponašanja ili anksioznosti. Među djecom i mladima uzrasta od 15 do 17 godina u opštoj populaciji, za 8% je navedeno da svakodnevno ispoljavaju anksioznost, nervozu ili zabrinutost.
„Naša je odgovornost da ove podatke pretvorimo u konkretne politike i mjere. Zato nastavljamo da razvijamo sistem socijalne i dječje zaštite, kako bi bio dostupniji, efikasniji i više usmjeren na potrebe svakog djeteta i porodice. Ipak, zaštita djece nije psoao jedne institucije i zahtijeva zajedničko djelovanje svih sistema – socijalne i dječje zaštite, zdravstva, obrazovanja, pravosuđa, policije, lokalnih samouprava, civilnog društva i međunarodnih partnera. Moramo zajedno nastaviti da gradimo sistem u kojem će se potrebe djece prepoznavati na vrijeme“, poručio je ministar socijalnog staranja, brige o porodici i demografije Damir Gutić.
Podaci ukazuju i na zabrinjavajuće promjene kada je riječ o nadzoru nad najmlađom djecom. 12% djece mlađe od pet godina u opštoj populaciji i 19% djece u romskim naseljima u sedmici koja je prethodila istraživanju bilo je najmanje jednom ostavljeno samo ili na čuvanje djetetu mlađem od 10 godina, duže od sat vremena.
„Posebna vrijednost MICS istraživanja je u tome što nam, dvije decenije nakon prvog istraživanja u Crnoj Gori, omogućava da kroz uporedive podatke sagledamo gdje je ostvaren napredak, ali i gdje izazovi i dalje postoje. Zadatak zvanične statistike nije samo da zabilježi promjene, već da ih učini vidljivim kroz pouzdane i jasno predstavljene podatke. Njihova prava vrijednost ostvaruje se kada institucije te podatke pretvore u konkretne mjere i odluke koje donose mjerljiva poboljšanja u životu djece i porodica“, poručio je direktor Uprave za statistiku, Miroslav Pejović.
Ministar finansija, Novica Vuković, istakao je da javne finansije podrazumijevaju odgovornost da svaki državni euro bude usmjereno tamo gdje može dati najveći rezultat.
„MICS nam daje osnovu za bolje i odgovornije odluke, zasnovane na stvarnim potrebama građana. Zato ulaganje u djecu vidimo kao investiciju u snagu države, u naš ljudski kapital i u evropsku budućnost Crne Gore. Danas ulažemo u podatke, sjutra u bolje politike, a krajnji cilj je bolji život svakog građanina“, poručio je on.
MICS je međunarodno uporedivo istraživanje domaćinstava koje je razvio UNICEF. U Crnoj Gori MICS se sprovodi od 2006. godine, a istraživanje iz 2025. i 2026. godine šesto je po redu sprovedeno u zemlji, u okviru sedmog globalnog ciklusa. Istraživanje je sprovela Uprava za statistiku, uz tehničku podršku UNICEF-a u Crnoj Gori i finansijsku podršku UNICEF-a i Vlade Crne Gore.
