Të rinjtë e Shkodrës flasin
Brenda reformës së Garancisë Rinore në Shqipëri
Një vizitë e fundit e Komitetit Kombëtar në Shkodër vuri në pah ndikimin e punës së UNICEF-it në kuadër të nismës së reformës “Garancia për Rininë”. Në një nga qytetet pilot të këtij programi, rreth 25 të rinj janë të angazhuar aktivisht në terren për të rritur ndërgjegjësimin mbi këtë skemë, e cila synon të mbështesë të rinjtë e moshës 15–29 vjeç që nuk janë në arsim, punësim apo trajnim (NEET).
Një grup energjik vullnetarësh dhe aktivistësh të rinj, përfaqësues të Këshillit Vendor të Rinisë, u mblodhën në kuadër të takimit të Rrjetit të Partneritetit Lokal në Atelie, një qendër publike shumëfunksionale në Shkodër që i shërben të rinjve dhe komunitetit më gjerë. Në Atelie, Shoqata e Vajzave të Reja të Krishtera (YWCA), një nga partnerët kryesorë zbatues, drejton projekte ndërgjegjësuese që fuqizojnë të rinjtë të advokojnë për Garancinë për Rininë në lagjet e tyre. Gjatë këtij takimi, ambasadorët e rinj ndanë perspektivat e tyre dhe identifikuan boshllëqet ekzistuese. Ata prezantuan ide novatore përpara Drejtorit të Zyrës Vendore të Punësimit, Drejtorit të Zyrës Vendore të Arsimit, Drejtorit të Drejtorisë së Shërbimeve Sociale, Strehimit dhe Rinisë në Bashkinë Shkodër, si dhe Drejtorit të Qendrës së Formimit Profesional. Në përgjigje të sugjerimeve të të rinjve, Rozafa Zmijani, Drejtore e Qendrës së Formimit Profesional, njoftoi hapjen e dy kurseve të reja trajnimi: Guidë Turistike dhe Marketing Digjital, duke theksuar rëndësinë e zërit të të rinjve në formësimin e përgjigjeve institucionale.
Bordi i Komitetit Kombëtar pa nga afër se si autoritetet vendore në Shkodër po punojnë aktivisht për të përmirësuar të ardhmen e qindra të rinjve që aktualisht janë jashtë arsimit, punësimit dhe trajnimit. Ata u takuan me përfitues të programit, përfshirë Artjolën, e cila ka nisur punën e saj të parë në Zyrën e Punësimit; Gjergjin, Kryetar i Këshillit të Rinisë, i cili motivon bashkëmoshatarët mbi përfitimet e Garancisë për Rininë; si dhe Andrean, i cili zhvillon aktivitete informuese derë më derë mbi mundësitë për trajnim dhe punësim, duke dëshmuar efektivitetin e nismave të udhëhequra nga vetë të rinjtë.
Projekti “Garancia për Rininë” fokusohet në adresimin e nevojave të një brezi në rrezik, duke ofruar aftësi dhe mundësi konkrete për trajnim, praktikë profesionale, formim profesional apo punësim. Në vitin 2024, shkalla e NEET në Shqipëri ishte 22.2% për grupmoshën 15–29 vjeç, që përkthehet në rreth 106,000 të rinj pa akses në mundësi. Shumë prej tyre nuk janë vetëm të papunë; ata janë jashtë tregut të punës dhe shpesh të anashkaluar nga institucionet. Vajzat dhe gratë e reja mbajnë një barrë disproporcionale, shpesh të lidhura me përgjegjësi të papaguara kujdesi.
Megjithatë, reforma po ndryshon tashmë mënyrën se si ofrohen shërbimet për të rinjtë. Për shembull, portali e-Albania shërben si një pikë e unifikuar digjitale hyrëse për regjistrim dhe akses, duke lehtësuar koordinimin ndërsektorial mes punësimit, arsimit, rinisë dhe shërbimeve sociale. Gjithashtu, i kushtohet vëmendje parandalimit të braktisjes shkollore, për të shmangur krijimin e rasteve të reja NEET.
Të rinjtë e Shkodrës tregojnë se reforma funksionon kur zëri i tyre jo vetëm dëgjohet, por edhe merret parasysh. Garancia për Rininë po hap dyer, duke i dhënë një brezi të ri mundësinë të ecë përpara. Më shumë sesa një program, ajo përfaqëson një ndryshim të koordinuar në qeverisje, i udhëhequr nga Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit dhe Agjencia Kombëtare për Aftësitë dhe Punësimin, i mbështetur nga Agjencia Kombëtare e Rinisë, i financuar nga Bashkimi Evropian në kuadër të projektit EU4Youth dhe i zbatuar nga UNDP dhe UNICEF. Ndërsa Shqipëria po përgatitet ta shtrijë këtë nismë në të gjithë vendin, angazhimi i institucioneve vendore dhe kombëtare për të fuqizuar, trajnuar dhe lidhur të rinjtë me tregun e punës po merr gjithnjë e më shumë vrull, duke ndërtuar një të ardhme më gjithëpërfshirëse për të gjithë.
Garancia Rinore po pilotohet në Shqipëri me mbështetjen e projektit EU4Youth, i cili financohet nga Bashkimi Evropian dhe zbatohet nga UNDP Shqipëri & UNICEF Shqipëri, në bashkëpunim me Agjencinë Kombëtare të Punësimit dhe Aftësive, nën koordinimin e Ministrisë së Ekonomisë dhe Inovacionit.
