Mối nguy thầm lặng: Hơn 100 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong mỗi ngày do ô nhiễm không khí ở khu vực Đông Á - Thái Bình Dương

Bangkok, ngày 6 tháng 2 năm 2025 – Trong bối cảnh thủ đô Bangkok, Thái Lan phải đối mặt với mức ô nhiễm không khí nghiêm trọng, dẫn đến việc đóng cửa trường học và những mối lo ngại về sức khỏe, phân tích mới của UNICEF đã chỉ ra tác động nguy hiểm của không khí độc hại đối với hàng triệu trẻ em ở khu vực Đông Á - Thái Bình Dương. Ô nhiễm không khí, thường đạt ngưỡng nghiêm trọng nhất vào mùa khô từ nay đến tháng 4, liên quan tới hơn 100 ca tử vong mỗi ngày ở trẻ em dưới 5 tuổi, cướp đi cơ hội được sống, học hỏi và phát triển của các em.

Phân tích này cho thấy mọi trẻ em ở khu vực Đông Á và Thái Bình Dương – tổng cộng là 500 triệu trẻ em – đang sinh sống ở các quốc gia có mức ô nhiễm không khí không an toàn. Ô nhiễm không khí trong nhà do sử dụng nhiên liệu rắn để nấu ăn và sưởi ấm có liên quan đến hơn một nửa số ca tử vong do ô nhiễm không khí ở trẻ em dưới 5 tuổi. Có 325 triệu trẻ em sống ở các quốc gia có mức bụi mịn (PM2.5) trung bình hằng năm cao hơn năm lần so với tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ngoài ra, có 373 triệu trẻ em sống ở các quốc gia có mức ô nhiễm khí nitơ điôxít (NO₂) không an toàn. Thêm vào đó, 91% trẻ em trong khu vực – tức là 453 triệu trẻ em – đang sống ở các quốc gia có mức ô nhiễm ozone vượt quá tiêu chuẩn của WHO. Gần một nửa lượng PM2.5 ở các quốc gia có mức ô nhiễm cao nhất xuất phát từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, sinh khối và chất thải nông nghiệp. Đây cũng là những nguồn tạo ra khí nhà kính, góp phần làm gia tăng biến đổi khí hậu.

“Mỗi hơi thở đều quan trọng, nhưng chúng đồng thời cũng có thể mang lại nguy hiểm cho quá nhiều trẻ em,” bà June Kunugi, Giám đốc của UNICEF khu vực Đông Á - Thái Bình Dương cho biết. “Vì cơ thể và trí não của trẻ em vẫn đang phát triển, việc các em thường xuyên hít thở không khí bị ô nhiễm ở mức không an toàn có thể làm suy giảm sự phát triển toàn diện, gây hại cho phổi và cản trở sự phát triển nhận thức của các em, từ đó cướp đi sức khỏe, tiềm năng và tương lai tươi sáng mà các em xứng đáng được hưởng.”

Ô nhiễm không khí liên quan đến gần một phần tư số ca tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi ở khu vực Đông Á - Thái Bình Dương, và có thể ảnh hưởng đến mọi giai đoạn trong đời trẻ. Khi các em còn đang trong bụng mẹ, ô nhiễm không khí có thể dẫn tới các rủi ro sinh non và cân nặng khi sinh thấp. Khi các em lớn hơn, các em thở nhanh hơn và tiếp xúc gần với các chất ô nhiễm gần mặt đất như khí thải xe cộ, làm tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn, tổn thương phổi và chậm phát triển. Trẻ em nghèo sống gần các nhà máy hoặc các tuyến đường cao tốc, nơi mức độ ô nhiễm cao hơn thường phải đối mặt với những mối đe dọa nghiêm trọng hơn. Theo thời gian, ô nhiễm không khí có thể âm thầm làm trầm trọng hơn các bệnh mãn tính như tiểu đường và bệnh tim mạch, đe dọa tương lai của trẻ em.

Tác động của ô nhiễm không khí không chỉ dừng lại ở sức khỏe của trẻ em – nó còn làm gia tăng gánh nặng cho các hệ thống y tế vốn đang quá tải, làm tăng chi phí, cản trở việc học tập và năng suất lao động. Việc học sinh nghỉ học do bệnh tật, sự chậm phát triển của não bộ và nguy cơ đóng cửa trường học giới hạn tiềm năng của trẻ em, trong khi cha mẹ các em bị mất thu nhập vì phải nghỉ việc để chăm sóc con bị ốm. Hậu quả kinh tế là rất lớn: Ngân hàng Thế giới ước tính rằng vào năm 2019, ô nhiễm không khí do PM2.5 gây ra các ca tử vong và bệnh tật, từ đó làm giảm 9,3% GDP của khu vực Đông Á - Thái Bình Dương, tương đương với hơn 2,5 nghìn tỷ USD.

UNICEF kêu gọi các chính phủ, doanh nghiệp, ngành y tế, phụ huynh và các nhà giáo dục cần khẩn trương giải quyết tác động của ô nhiễm không khí đối với trẻ em ở khu vực Đông Á - Thái Bình Dương, cụ thể là:

• Các chính phủ cần dẫn đầu trong việc củng cố các chính sách khí hậu và môi trường, chuyển đổi sang năng lượng sạch và đặt ra các tiêu chuẩn chất lượng không khí phù hợp với khuyến cáo của WHO để bảo vệ sức khỏe của trẻ em.
• Các doanh nghiệp nên áp dụng công nghệ sạch, giảm khí thải và đảm bảo rằng các sản phẩm và hoạt động của họ ưu tiên sự an toàn và sức khỏe của trẻ em.
• Ngành y tế cần có các biện pháp cải thiện việc phát hiện và điều trị bệnh (liên quan đến ô nhiễm không khí), đồng thời áp dụng mô hình vận hành bền vững, giảm phát thải.
• Phụ huynh và các nhà giáo dục cần đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về chất lượng không khí và tầm quan trọng của một môi trường sạch hơn, đồng thời khuyến khích các sáng kiến của thanh thiếu niên về vấn đề này.

UNICEF đang hợp tác với các chính phủ, doanh nghiệp, hệ thống y tế và cộng đồng tại khu vực Đông Á - Thái Bình Dương để bảo vệ trẻ em khỏi những tác động nguy hại của ô nhiễm không khí. Các sáng kiến quan trọng bao gồm:

• Vận động cho các chính sách khí hậu và môi trường để tạo ra một thế giới sạch hơn và bền vững hơn cho trẻ em.
• Thực hiện các chương trình, dự án giúp giảm thiểu sự tiếp xúc của trẻ em với ô nhiễm không khí trong nhà thông qua các giải pháp như thông gió ống khói và lắp đặt hệ thống sưởi sạch hơn.
• Cải thiện việc giám sát và báo cáo công khai chất lượng không khí thông qua các sáng kiến như lắp đặt cảm biến giá rẻ.
• Củng cố các hệ thống y tế để đối phó với các bệnh liên quan đến ô nhiễm, đồng thời đầu tư vào các hệ thống quản lý chất thải y tế sạch hơn.

Hợp tác với cộng đồng và khuyến khích thanh thiếu niên tiên phong trong việc nâng cao nhận thức, giám sát chất lượng không khí và thúc đẩy các chính sách mạnh mẽ hơn.

"Việc giải quyết tình trạng ô nhiễm không khí sẽ giúp cải thiện sức khỏe, giáo dục và phúc lợi của trẻ em, từ đó tạo ra nhữngng tác động lan tỏa đến toàn xã hội và nền kinh tế," bà Kunugi nhấn mạnh. "Chúng ta đã tìm ra giải pháp khả thi, và tương lai chung của chúng ta phụ thuộc vào việc triển khai những giải pháp này."

###

Lưu ý dành cho biên tập viên:

Tài liệu truyền thông đa phương tiện: https://weshare.unicef.org/Package/2AM408MY9DYN

Dữ liệu về ô nhiễm không khí: Các số liệu được trích dẫn trong thông cáo báo chí này được lấy từ phân tích của UNICEF về dữ liệu ô nhiễm không khí toàn cầu và tác động của ô nhiễm không khí  đến sức khỏe trẻ em từ năm 2000 đến 2021. Đọc thêm: Growing Up in the Haze: Addressing Air Pollution and Its Impact on Children in East Asia and the Pacific—An Agenda for Action
 
Các định nghĩa chính:

• PM2.5: Các hạt bụi mịn trong không khí có kích thước nhỏ hơn 2,5 micromet. Trong các chất ô nhiễm không khí, tiếp xúc lâu dài với PM2.5 là yếu tố dự báo tác động xấu đến sức khỏe chính xác và đáng tin cậy nhất.
• Nitơ điôxít (NO₂): Một khí gas từ các phương tiện giao thông, nhà máy và nhà máy điện, có khả năng làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn và các bệnh hô hấp khác, đặc biệt là ở trẻ em.
• Ozone: Một khí nhà kính có hại được hình thành khi các chất ô nhiễm như oxit nitơ và hợp chất hữu cơ dễ bay hơi phản ứng dưới ánh sáng mặt trời, gây nguy hiểm cho sức khỏe hô hấp.