Tug‘ruqdan keyin: nimalarni kutish kerak?

Yosh ota-onalar uchun maslahatlar

UNICEF
UNICEF
UNICEF
21 Oktabr 2025

Farzand tug‘ilishi har doim hayajonli, shuning uchun ota-onalar bunga tayyor bo‘lishlari juda muhim, ayniqsa bu sizning birinchi chaqalog‘ingiz bo‘lsa. Sizni bunday muhim voqeaga tayyorlash uchun mutaxassislar maslahatlarini to‘pladik.

Tug‘ruqxonada

Agar chaqalog‘ingiz shifoxonada tug‘ilgan bo‘lsa, siz u bilan kamida 3 kun shifoxonada qolasiz.

O‘zingizni va chaqalog‘ingizni yaxshi his qilsangiz, sizga uyga ertaroq ketishni taklif qilishlari mumkin. Agar siz kasalxonadan ertaroq chiqishni yoki aksincha, kasalxonada uzoqroq qolishni istasangiz yoxud qanday yo‘l tutishni bilmasangiz, shifokoringiz bilan maslahatlashing.

Tibbiy ko‘rsatmalar mavjud bo‘lsa, chaqaloq qo‘shimcha kuzatuvga muhtoj bo‘lsa yoki tug‘ruq asoratlar bilan kechgan bo‘lsa, masalan, vakuum-ekstraktor yordamida yoki kesarcha kesish orqali, kasalxonada qolishingiz cho‘zilishi mumkin. Bunday holatlarda shifoxonada 2-5 kun qolishingiz mumkin.

Agar chaqalog‘ingiz muddatidan oldin tug‘ilgan bo‘lsa, uni kasalxonaning yangi tug‘ilgan chaqaloqlar reanimatsiyasi yoki chaqaloqlarni maxsus parvarish qilish bo‘limida uzoqroq muddatga qoldirishlari mumkin.

Chiqishdan oldin

Tug‘ruqdan keyin tanangiz qanday tiklanishi va bola bilan uyda dastlabki haftalarda yordam olish haqida bilib olish foydali. Kasalxonadan chiqishdan oldin siz yoki turmush o‘rtog‘ingiz quyidagilarni so‘rashingiz mumkin:

• ko‘krak suti bilan oziqlantirish masalalari bo‘yicha maslahat olish uchun kimga murojaat qilish kerakligi;

• tug‘ruqdan olti hafta o‘tgach, qayerda tibbiy ko‘rikdan o‘tish kerakligi;

• avtomobil haydash, og‘ir yuk ko‘tarish va tashish mumkinligi;

• choklarni qachon va qayerda olish kerakligi (agar ular bo‘lsa);

• shifoxonada ko‘krak suti bilan oziqlantirish bo‘yicha maslahatchi yoki ayollar salomatligi bo‘yicha fizioterapevt borligi va ular bilan qanday bog‘lanish mumkinligi.

Yangi tug‘ilgan chaqaloqni parvarish qilish haqida ham ma’lumot olishingiz mumkin. Xususan, quyidagilarni bilib olish kerak:

• chaqaloqni necha marta ovqatlantirish kerakligi va bir marta ovqatlantirish qancha davom etishi mumkinligi;

• bolaning o‘zini noqulay his qilayotgani yoki qorni ochligini qanday aniqlash mumkinligi;

• agar siz yoki bola kasal bo‘lsa, qayerga murojaat qilish kerakligi;

• uyingizga tashrif buyuradigan hamshira bilan qanday bog‘lanish mumkinligi va u qanday yordam berishi mumkinligi.

Shifokoringiz bu ma’lumotlarni davolanishingiz doirasida taqdim etadi.

Oila a’zolari yoki do‘stlardan bolalar kiyimlarini yuvish, tagliklar va oziq-ovqat sotib olish kabi maishiy ishlarda yordam so‘rash tavsiya etiladi.

Tug‘ruqdan keyingi birinchi haftadagi hissiyotlaringiz

Tug‘ruq qayerda, uyda yoki kasalxonada bo‘lishidan qat’iy nazar, tanangiz ko‘p narsalarni boshdan kechirdi. Muhim jihati, siz tiklana boshlaysiz va og‘riq hamda noqulay his-tuyg‘ulardan xalos bo‘lasiz.

Ko‘pchilik ayollar tug‘ruqdan keyin tez orada charchoq va bo‘shliqni his qiladilar. Shuningdek, yosh onalar yengillik, baxt, qo‘rquv va quvonchni ham his qilishlari mumkin. Tug‘ruqdan 3-5 kun o‘tgach, yig‘loqi kayfiyat va xavotir paydo bo‘lishi mumkin.

Turmush o‘rtog‘ingizga o‘zingizni qanday his qilayotganingizni aytib tursangiz, o‘zingizni yengil his qilasiz. Shunda ikkalangiz ham kayfiyatingizdagi barcha o‘zgarishlar va ularning qancha davom etishini bilib olasiz.

Bir-ikki haftadan keyin yana o‘zingizni yaxshi his qilasiz. Yengil tushkunlik hissi o‘tib ketmasa, yordam so‘rang. Har yettinchi ayolda bu his-tuyg‘ular tug‘ruqdan keyingi depressiyaga aylanadi. Dastlabki bosqichda yordam ko‘rsatilganda, ayollar odatda tug‘ruqdan keyingi depressiyadan to‘liq tuzalib ketadilar.

Hamshiraning uyga tashrifi

Odatda, oilaviy shifokor va hamshira tug‘ruqxonadan chiqqandan so‘ng birinchi hafta ichida ona va bolaning uyiga tashrif buyuradi. U sizni va bolani tekshirib, savollaringizga javob beradi.

Emizishni o‘rganish

Ko‘krak suti bilan emizish ba’zan yosh onalar uchun oson ish bo‘lmasligi mumkin, lekin aynan sizga mos keladigan usulni topsangiz, hammasi yaxshi bo‘ladi. Ko‘krak suti bilan oziqlantirishni yo‘lga qo‘yishga imkon qadar tez-tez "teri-teriga" aloqasi va birinchi soatlar va kunlarda bolaning yonida bo‘lish yordam beradi.

Ko‘krak suti bilan oziqlantirishni yo‘lga qo‘yish bir necha hafta davom etishi mumkin - bu normal holat.

Agar sizda emizish bilan bog‘liq muammolar bo‘lsa, oilaviy shifokor yoki hamshira bilan maslahatlashing.

Chaqaloqni parvarish qilishni o‘rganamiz

Agar siz birinchi marta ona bo‘lgan bo‘lsangiz, yangi tug‘ilgan chaqaloqni parvarish qilishda ko‘p narsalarni o‘rganishingiz kerak. Xususan, quyidagilar haqida bilib oling:

• ko‘krak suti bilan oziqlantirish;

• bir martalik yoki matoli tagliklarni almashtirish;

• bolani cho‘miltirish;

• yangi tug‘ilgan chaqaloqlar uchun kun tartibini belgilash;

• chaqaloqning xavfsiz uyqusi.

Ba’zan kun bo‘yi faqat bolani ovqatlantirib, tebratib yurasiz, kiyimlaringizni almashtirib, dush qabul qilishga ulgurolmasangiz - bu mutlaqo normal holat. Iloji boricha dam olishga harakat qiling va chaqalog‘ingizni o‘rganishga vaqt ajrating.

Dastlabki kunlarda sizga ishonadigan odamingiz - turmush o‘rtog‘ingiz, oila a’zolaringiz yoki do‘stingiz qo‘llab-quvvatlasa yaxshi. Hatto birinchi marta ona bo‘lmagan bo‘lsangiz ham, qo‘llab-quvvatlovga ega bo‘lish foydali, ayniqsa katta farzandlarga g‘amxo‘rlik qilishingiz kerak bo‘lsa.

Ovqatlanish

Ba’zida sog‘lom ovqatlanish juda muhimligini bilsangiz ham, foydali taom tayyorlash uchun vaqt topish qiyin. Agar do‘stlaringiz va qarindoshlaringiz siz uchun taom tayyorlashni taklif qilishsa, rozi bo‘ling. Vaqt tig‘iz bo‘lgan kunlarda tayyor taomlar, sho‘rva va salatlar xarid qilish mumkin.

Tashrif buyuruvchilar

Oila a’zolaringiz va do‘stlaringiz siz va chaqaloqni ko‘rish imkoniyatini sabrsizlik bilan kutayotgan bo‘lishi tabiiy. Ular uyingizga tashrif buyurishni xohlashlari mumkin.

Siz tashrif buyuruvchilarni qanday va qachon qabul qilishingizni o‘zingiz belgilashingiz mumkin. Masalan, sog‘lig‘i yaxshi bo‘lmaganlardan kelmasliklarini iltimos qilishingiz mumkin. Boshqa bolalar va oilaning yaqin a’zolari chaqaloq bilan uchrashishdan oldin barcha zarur emlashlarni olishlari juda muhim.

Boshqa ota-onalar yordam va qo‘llab-quvvatlashning ajoyib manbai bo‘lishi mumkin. Agar siz mahalliy ota-onalar guruhiga yoki chatiga qo‘shilsangiz, boshqa yosh onalar bilan fikr va tajribalaringizni almashishingiz mumkin bo‘ladi.