Ko‘krak suti bilan oziqlantirish haqidagi 14 ta keng tarqalgan mif

#HayotningIlkKunlaridanBoshlab

UNICEF
UNICEF
UNICEF
21 Iyul 2026

1-mif: Bolani ko‘krak suti bilan oziqlantirish oson.

Chaqaloqlar tug‘ilgan paytdanoq onaning ko‘kragini izlash refleksiga ega bo‘ladilar. Shunga qaramay, ko‘plab onalar bolani ko‘krak suti bilan oziqlantirish uchun qulay holatda joylashtirish va uni ko‘krakka to‘g‘ri tutishni yo‘lga qo‘yishda amaliy yordamga muhtoj bo‘ladilar.

Ko‘krak suti bilan oziqlantirish ona ham, bola ham o‘rganib boradigan jarayondir. Bundan tashqari, bu uzoq muddat davom etadigan jarayon bo‘lgani sababli onalarga uyda ham, ish joyida ham zarur sharoit va qo‘llab-quvvatlov kerak bo‘ladi.

2-mif: Ko‘krak suti bilan oziqlantirish odatda og‘riqli bo‘ladi va ko‘krak uchlarining ta'sirlanishidan qochib bo‘lmaydi.

Ko‘plab onalar tug‘ruqdan keyingi dastlabki kunlarda ma'lum darajada noqulaylikni his qilishlari mumkin. Biroq bola to‘g‘ri joylashtirilsa va ko‘krakka to‘g‘ri tutsa, ko‘krak uchlarining ta'sirlanishi yoki shikastlanishining oldini olish mumkin.

Agar ona ko‘krak suti bilan oziqlantirish bilan bog‘liq qiyinchiliklarga duch kelsa, laktatsiya bo‘yicha mutaxassis yoki malakali tibbiyot xodimining yordami muammoni bartaraf etishga yordam beradi.

3-mif: Ko‘krak suti bilan oziqlantirishdan oldin ko‘krak uchlarini yuvish kerak.

Ko‘krak uchlarini har safar oziqlantirishdan oldin yuvish zarur emas.

Chaqaloqlar tug‘ilgan paytdanoq onasining hidini va ovozini taniydilar. Bundan tashqari, ko‘krak uchlari chaqaloq uchun tanish bo‘lgan tabiiy hidli moddalarni ishlab chiqaradi. Ushbu moddalar tarkibidagi foydali bakteriyalar bolaning immun tizimi shakllanishiga yordam beradi.

4-mif: Onaga dam berish uchun yangi tug‘ilgan chaqaloqni undan ajratish kerak.

Shifokorlar, hamshiralar va akusherlar tug‘ruqdan keyin imkon qadar erta "teri bilan teri" kontaktini yo‘lga qo‘yishni tavsiya qiladilar. Bu usul "kenguru parvarishi" deb ham ataladi.

Bunday bevosita kontakt chaqaloqqa ko‘krakni topish va ko‘krak suti bilan oziqlanishni boshlashga yordam beradi.

Tug‘ruqdan keyingi dastlabki bir soat ichida "teri bilan teri" kontaktini yo‘lga qo‘yish va uni muntazam davom ettirish ko‘krak suti bilan oziqlantirishni muvaffaqiyatli tashkil etishga yordam beradi.

Agar ona buni amalga oshira olmasa, ota yoki boshqa oila a'zosi yordam berishi mumkin.

5-mif: Ko‘krak suti bilan oziqlantirish davrida faqat oddiy yoki maxsus parhez taomlarni iste'mol qilish kerak.

Ko‘krak suti bilan oziqlantirayotgan onalar ham boshqa barcha insonlar kabi muvozanatli va xilma-xil ovqatlanishlari lozim.

Odatda kundalik ratsionni keskin o‘zgartirish talab qilinmaydi.

Agar ona iste'mol qilayotgan ma'lum bir mahsulot bolada noqulaylik chaqirayotganidan shubhalansa, mutaxassis bilan maslahatlashish tavsiya etiladi.

6-mif: Jismoniy mashqlar ona sutining ta'miga ta'sir qiladi.

Jismoniy faollik barcha insonlar uchun foydali, jumladan ko‘krak suti bilan oziqlantirayotgan onalar uchun ham.

Mavjud ilmiy dalillar jismoniy mashqlar ona sutining ta'miga ta'sir qilishini tasdiqlamaydi.

7-mif: Agar ko‘krak suti bilan oziqlantirish tug‘ruqdan keyin darhol boshlanmasa, keyinchalik uni yo‘lga qo‘yishning imkoni bo‘lmaydi.

Ko‘krak suti bilan oziqlantirishni tug‘ruqdan keyingi birinchi soat ichida boshlash tavsiya etiladi, chunki bu davrda chaqaloqning reflekslari ayniqsa faol bo‘ladi.

Ammo agar bunday imkoniyat bo‘lmagan bo‘lsa, bolani imkon qadar tezroq ko‘krakka tutish kerak.

"Teri bilan teri" kontakti va bolani tez-tez ko‘krakka qo‘yish ko‘krak suti bilan oziqlantirishni yo‘lga qo‘yishga yordam beradi.

8-mif: Sut aralashmalaridan foydalanish ko‘krak suti bilan oziqlantirishni davom ettirish imkoniyatini istisno qiladi.

Ba'zi hollarda ota-onalar sut aralashmalaridan foydalanishga qaror qilishlari mumkin va shu bilan birga ko‘krak suti bilan oziqlantirishni ham davom ettirishlari mumkin.

Muhimi, ona sutining ishlab chiqarilishi davom etishi uchun bolaga imkon qadar tez-tez ko‘krak taklif qilishdir.

Eng maqbul yondashuvni tanlashda laktatsiya bo‘yicha mutaxassis bilan maslahatlashish foydali bo‘lishi mumkin.

9-mif: Ko‘plab onalarda farzandi uchun yetarli miqdorda ona suti ishlab chiqarilmaydi.

Deyarli barcha onalar o‘z farzandi uchun yetarli miqdorda ona suti ishlab chiqarishga qodir.

Ona suti miqdori ko‘p jihatdan bolaning ko‘krakka to‘g‘ri tutishi, oziqlantirishlar soni va bolaning sutni qanchalik samarali olishi bilan bog‘liq.

Ko‘krak suti bilan oziqlantirish faqat onaning zimmasidagi vazifa emas. Onalar tibbiyot xodimlari, yaqinlari va ish joyining qo‘llab-quvvatloviga muhtoj bo‘ladilar.

10-mif: Ona kasal bo‘lsa, bolani ko‘krak suti bilan oziqlantirib bo‘lmaydi.

Bu kasallik turiga bog‘liq bo‘lsa-da, aksariyat hollarda onalar kasallik davrida ham ko‘krak suti bilan oziqlantirishni davom ettirishlari mumkin.

Shifokor tavsiya qilgan davolanishni olish, yetarlicha dam olish, to‘g‘ri ovqatlanish va suyuqlik iste'molini ta'minlash muhimdir.

Ko‘plab hollarda onaning organizmi ishlab chiqarayotgan himoya antitanalari ona suti orqali bolaga ham o‘tadi va uning immun himoyasini mustahkamlashga yordam beradi.

11-mif: Ko‘krak suti bilan oziqlantirish davrida hech qanday dori vositalarini qabul qilib bo‘lmaydi.

Har qanday dori vositasini qabul qilishdan oldin shifokorga bolani ko‘krak suti bilan oziqlantirayotganingiz haqida ma'lumot berish muhimdir.

Ba'zi hollarda preparatning dozasi yoki qabul qilish vaqti o‘zgartirilishi mumkin. Zarurat tug‘ilganda esa boshqa preparat tavsiya etilishi mumkin.

12-mif: Ko‘krak suti bilan oziqlantirilgan bolalar onasiga haddan tashqari bog‘lanib qoladi.

Barcha bolalar bir-biridan farq qiladi. Ayrim bolalar ota-onasiga ko‘proq bog‘langan bo‘lsa, boshqalari mustaqilroq bo‘lishi mumkin va bu ularning qanday oziqlantirilganiga bog‘liq emas.

Ko‘krak suti bilan oziqlantirish nafaqat optimal oziqlanishni ta'minlaydi, balki ona va bola o‘rtasidagi emotsional bog‘liqlikni mustahkamlashda ham muhim rol o‘ynaydi.

13-mif: Agar bola bir yoshdan keyin ham ko‘krak suti bilan oziqlantirilsa, keyinchalik uni ko‘krak sutidan ajratish qiyin bo‘ladi.

Bir yoshdan keyin ko‘krak suti bilan oziqlantirishni yakunlash qiyinroq bo‘lishini tasdiqlovchi ilmiy dalillar mavjud emas.

Aksincha, tadqiqotlar ko‘krak suti bilan oziqlantirishni ikki yoshgacha va undan keyin ham davom ettirish ona va bola uchun foydali bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.

14-mif: Ishga qaytgandan keyin bolani ko‘krak suti bilan oziqlantirishni davom ettirishning imkoni bo‘lmaydi.

Ko‘plab onalar ish faoliyatiga qaytgandan keyin ham bolalarini ko‘krak suti bilan oziqlantirishni muvaffaqiyatli davom ettiradilar.

Agar ish joyida buning uchun vaqt va sharoit mavjud bo‘lsa, ona uyga borib bolani oziqlantirishi, yaqinlaridan bolani olib kelishni so‘rashi yoki ona sutini ta’minlab, uni uyga olib borishi mumkin.

Agar ish vaqtida bolani ko‘krak suti bilan oziqlantirishning imkoni bo‘lmasa, kun davomida ona sutini ta’minlash va uyga qaytgach bolani ko‘krak suti bilan oziqlantirishni davom ettirish tavsiya etiladi.

Hatto ayrim oziqlantirishlarda sut aralashmasidan foydalanilgan taqdirda ham, ona va bola birga bo‘lgan paytlarda ko‘krak suti bilan oziqlantirishni davom ettirish muhim foyda keltiradi.