Viti i Ri - koha për një familje për çdo fëmijë

BIJELA, 1 JANAR 2025 – Teksa shumëkush e pret Vitin e Ri të rrethuar nga familja, ngrohtësia dhe gëzimi, disa fëmijë në vendin tonë ndodheshin në një institucion për fëmijët pa përkujdesje prindërore, larg ndjenjës së sigurisë dhe përkatësisë që ofron familja. Viti i Ri i tyre shërben si kujtesë se e drejta e çdo fëmije për t'u rritur në familje nuk është thjesht ideal, por detyrim i të gjithë shoqërisë.

Michele Servadei, Përfaqësues i UNICEF-it në Mal të Zi, së fundi vizitoi Shtëpinë e Fëmijëve "Mladost" në Bijela, ku janë vendosur rreth 70 fëmijë pa kujdes prindëror.

Sot takova shumë fëmijë. Pothuajse gjysma e tyre janë me aftësi të kufizuara dhe shumë prej tyre i përkasin minoriteteve, si romët dhe egjiptianët. 90 për qind e tyre kanë prindër. Kam dëgjuar histori të shumta, të ndërlikuara lidhur me krizat familjare dhe braktisjen. Megjithatë, zgjidhjet ekzistojnë gjithmonë. Vendosja e fëmijëve në institucione duhet të jetë zgjidhja e fundit dhe shumë e përkohshme. Shumë nga fëmijët që kam takuar kanë qenë këtu për shumë vite. Kjo është e papranueshme”, tha Servadei.

UNICEF-i avokon për tri gjëra kyçe për të siguruar që çdo fëmijë në Mal të Zi të rritet në mjedis të sigurt familjar.

Së pari, ne duhet të prioritizojmë deinstitucionalizimin si prioritetin më të lartë politik. Kjo kërkon strategji që duhen mbështetur, si dhe buxhete për zbatimin e tyre. Së dyti, duhet të sigurohemi që punonjësit socialë të jenë më pranë familjeve gjatë krizave, për të parandaluar ndarjen e fëmijëve nga familjet e tyre. Së treti, kur nuk është në interesin më të mirë të fëmijës të qëndrojë me familjen ose të afërmit biologjikë, ne duhet të sigurojmë përkujdesje nëpërmjet qendrave të strehimit familjar ose adoptimit”, theksoi Servadei.

Marela Savic, drejtoreshë e Shtëpisë së Fëmijëve "Mladost" në Bijela, konsideron mungesën e burimeve njerëzore si sfidën kryesore për të gjithë sistemin e mbrojtjes sociale dhe të fëmijëve, si dhe mungesën e shërbimeve mbështetëse për familjet në komunitetet lokale, veçanërisht për ata me fëmijë me aftësi të kufizuara. Rritja e numrit të këtyre fëmijëve, si dhe të atyre që kanë përjetuar dhunë në familje ose kanë probleme të shëndetit mendor, nxjerr në pah nevojën urgjente për investime më të mëdha në burimet njerëzore, veçanërisht në punonjësit socialë, dhe në shërbimet e duhura mbështetëse për fëmijët, të rinjtë dhe familjet në të gjithë vendin.
 

"Para së gjithash, ne duhet të fokusohemi në strehimin familjar, e cila po trajtohet përmes planeve për hapjen e një qendre të strehimit familjar. Besoj se kjo qendër do të kontribuojë ndjeshëm në parandalimin e institucionalizimit të fëmijëve. Gjithashtu, duhet të investojmë në punën me familjet biologjike të ofrojnë mbështetje për familjet,” shpjegoi Savic.

Rekomandimi i saj kryesor është që të rritet urgjentisht numri i punonjësve socialë dhe profesionistëve që punojnë me fëmijët dhe familjet në krizë.

Sa i përket rekomandimeve, me kusht që qendrat për mirëqenie sociale të kenë burime të mjaftueshme njerëzore, menaxherët e rasteve, përkatësisht kujdestarët, duhet të ndërrohen më rrallë, sepse fëmijët lidhen me njerëzit. Për fëmijët është e rëndësishme që personi-kujdestari që ka qenë më parë në krye të jetë sërish pranë tyre. E di që kolegët në qendrat për mirëqenie sociale nuk mund ta sigurojnë këtë gjithmonë për arsye të ndryshme, në radhë të parë për mungesë të kuadrit profesional. Kjo çështje na shqetëson të gjithëve në sistem,” tha Savic.

Ajo bën thirrje për bashkëpunim më të mirë mes sistemeve të mbrojtjes së fëmijëve dhe sociale, arsimit, shëndetësisë dhe drejtësisë.

“Besoj se për çdo fëmijë që hyn në këtë institucion është evidente se prindërit nuk mund të kujdesen për ta, se kapacitetet prindërore nuk janë në nivelin e pritur dhe të kërkuar dhe kjo duhet të identifikohet brenda sistemit, të paktën duke kufizuar të drejtat prindërore. Ky kufizim ka kohëzgjatjen e tij dhe, natyrisht, mund të përfundojë. Prandaj, si sistem, mendoj se duhet të jemi më efikas dhe kur them “sistemi”, kam parasysh edhe sistemin gjyqësor, pasi e dimë që këto procese zgjasin shumë”, shtoi Savic.

Sa i përket sistemit të kujdesit shëndetësor, ajo thekson nevojën urgjente për mbështetje nga klinika e shëndetit mendor për fëmijë në Podgoricë e cila ende nuk ka filluar të punojë.

“Klinika është e hapur, por sipas informacioneve që kemi ende nuk ka pranuar pacientët e parë. Do të ishte e rëndësishme që kolegët në sistemin shëndetësor të gjenin mënyrë që ky departament spitalor të fillojë të pranojë pacientë, sepse nevojat janë mjaft të mëdha. Nuk e kam fjalën vetëm për nevojat e fëmijëve që banojnë në këtë institucion, por edhe për nevojat e shoqërisë malazeze, pasi jemi dëshmitarë të rritjes së problemeve të shëndetit mendor tek më të rinjtë. Kjo na detyron të gjithëve të punojmë më shumë dhe më mirë”, tha Savic.

Teksa festojmë Vitin e Ri dhe hapim dyert për fillime të reja, është me rëndësi të kujtojmë ata që kanë më shumë nevojë për mbështetje – fëmijët që kalojnë pushimet pa familje. UNICEF-i dhe Shtëpia e Fëmijëve “Mladost” në Bijela u bëjnë thirrje qytetarëve, institucioneve dhe organizatave që të kontribuojnë në zhvillimin e strehimit familjar, duke u siguruar që çdo fëmijë të ndjejë ngrohtësinë dhe sigurinë e shtëpisë. Le të bëhet viti 2025 vit i ndryshimeve pozitive për çdo fëmijë në Mal të Zi.