Qendrat ditore për fëmijët me aftësi të kufizuara zhvillimore: Mbështetje thelbësore për familjet

PODGORICË/CETINJE/BUDVA, MAJ 2025 – Çdo mëngjes, kur Ognjen, Viktor dhe Nikolina mbërrijnë në Qendrën e Kujdesit Ditor, prindërit e tyre e dinë se fëmijët nuk janë vetëm të sigurt - por edhe në vende ku ata po rriten, po mësojnë aftësi të reja dhe po marrin vëmendjen që u nevojitet. Qendrat e kujdesit ditor për fëmijë dhe të rinj me aftësi të kufizuara zhvillimore në të gjithë Malin e Zi janë bërë hapësira fuqizimi jo vetëm për fëmijët, por edhe për familjet e tyre.

Katërvjeçari Ognjen Cicarevic nuk ka më nevojë të udhëtojë dy herë në ditë me nënën e tij Jelena në Podgoricë për trajtim, pasi tani ai merr shërbime nga një logoped, fizioterapist, mësues i arsimit special dhe specialistë të tjerë në Qendrën e Kujdesit Ditor në Cetinje. Vendi i tij i preferuar është dhoma ndijore - e pajisur me mjete speciale që stimulojnë shqisat e tij.

"Ognjenit i pëlqen të vijë këtu. Dhoma ndijore e emocionon më shumë - ka një rrëshqitëse blu aty të cilën e përdor në mënyrë të pavarur", thotë nëna e tij Jovana Cicarevic.

Falë një fushate të madhe për mbledhjen e fondeve, pajisje të reja dhe të larmishme dhe materiale didaktike janë siguruar për 17 qendra të kujdesit ditor për fëmijë dhe të rinj me aftësi të kufizuara zhvillimore në Mal të Zi.

Sipas mësueses Dijana Mladjen nga Qendra e Kujdesit Ditor të Cetinjes, këto pajisje "pasurojnë punën, ofrojnë mundësi të reja dhe paraqesin si një sfidë ashtu edhe një motivim për të gjithë ata që punojnë këtu".

Ognjen tani ka qasje në aktivitete që e inkurajojnë atë të bëhet më i pavarur dhe të zhvillohet. Në Qendrën e Kujdesit Ditor, ai ndihet i sigurt, i lumtur dhe i pranuar, dhe nëna e tij Jovana thekson se ardhja në qendër përfaqëson një përparim të madh për të dy.

"Për ne, Qendra e Kujdesit Ditor është një shtytje e vërtetë. Ognjen ndihet i sigurt dhe i lumtur këtu, dhe bashkëpunimi me stafin profesional është i shkëlqyer. Udhëtimet dy herë në ditë për në Podgoricë e lodhnin, por tani, të paturit e një qendre në qytetin tonë ndikon pozitivisht tek ai sepse ai mbërrin i pushuar mirë dhe me disponim të mirë", thotë ajo.

Më shumë se 400 fëmijë dhe të rinj me vështirësi në zhvillim përdorin shërbimet e qendrave të kujdesit ditor çdo ditë - duke marrë kujdes falas tetë-orësh, terapi dhe një sërë aktivitetesh që synojnë zhvillimin e potencialit të secilit fëmijë.

Katërmbëdhjetë vjeçarja Nikolina Kovacevic ka qenë pjesë e komunitetit të Qendrës së Kujdesit Ditor në Bijelo Polje për tre vitet e fundit. Nëna e saj, Jelena, thekson me krenari se sa shumë përparim ka bërë ajo, veçanërisht në të folur, të kuptuarit dhe shprehjen emocionale. "Ne mezi e njohim. Nikolina më parë nuk ishte në gjendje të identifikonte një kafshë, një bimë apo ndonjë gjë tjetër. Tani, në rrugë, ajo do të tregojë një pemë, një kafshë, një shkronjë - çdo gjë", tha ajo.

Të gjitha qendrat e kujdesit ditor për fëmijë dhe të rinj me aftësi të kufizuara zhvillimore në Mal të Zi kanë marrë së fundmi pajisje moderne falë një fushate të madhe për mbledhjen e fondeve e cila mblodhi mbi 167,000 euro vitin e kaluar. Kjo mbështetje u ofrua përmes një partneriteti publik-privat midis Klubit të Grave të Parlamentit të Malit të Zi, Klubit Ndërkombëtar të Grave të Malit të Zi, Fondacionit HEMIIAS dhe UNICEF. Fondet u përdorën për të blerë pajisje dhe materiale didaktike të përshtatura për nevojat e fëmijëve dhe të rinjve me aftësi të kufizuara zhvillimore, duke përfshirë teknologjinë ndihmëse, pajisjet IT, pajisjet e stimulimit ndijor, mjetet e fizioterapisë dhe mjetet e rehabilitimit.

Qendra e Kujdesit Ditor Bijelo Polje aktualisht mbështet 43 fëmijë dhe të rinj, dhe pajisjet e reja, të cilat përfshijnë materiale didaktike, e kanë forcuar më tej punën e tyre.

"Progresi është i dukshëm çdo ditë - hapa të vegjël por shumë domethënës, të cilët na japin kënaqësi dhe u japin prindërve shpresë se jeta e fëmijëve të tyre do të bëhet më e lehtë", thotë Evica Krgoviq, pedagoge në Qendrën e Kujdesit Ditor.

Nëna e Nikolinës e konfirmon këtë: "Çdo donacion për qendrën tonë është një ndihmë e madhe për ne prindërit."

Shërbimet dhe mbështetja të ofruara nga qendrat e kujdesit ditor luajnë një rol jetësor në parandalimin e ndarjes së fëmijëve nga familjet e tyre - fëmijët dhe të rinjtë me aftësi të kufizuara zhvillimore qëndrojnë me të dashurit e tyre, pa u vendosur në institucione rezidenciale. Në një mjedis të sigurt dhe stimulues, me ndihmë profesionale, ata mësojnë aftësi të jetës së përditshme, zhvillojnë potencialin e tyre dhe ndërtojnë vetëbesimin.

Kjo konfirmohet nga Mila Hajster nga Budva, nëna e Viktorit 22-vjeçar, i cili shkon në qendër.

“Qendra do të thotë shumë për ne sepse i jep fëmijës tim mundësinë të dalë jashtë, të mos mbyllet, të mos institucionalizohet - ai vjen këtu dhe punon me staf profesional.”

Falë teknologjisë ndihmëse të dhuruar, Viktori ka bërë përparim të mëtejshëm.

“Kur filloi të përdorte tabletin, vura re se ai filloi ta përdorte edhe telefonin e mençur më lehtë në shtëpi. Ai nuk reziston më si më parë - tani ai tregon vetë ekranin”, tha Mila.

Në këtë qendër, teknologjia ndihmëse, siç janë tabelat interaktive, i ndihmon fëmijët që komunikojnë joverbalisht.

“Këto pajisje janë shumë të dobishme për fëmijët me autizëm, si dhe për ata me vështirësi intelektuale dhe motorike”, thotë psikologia Anja Lalicic nga qendra.

Shërbimet mbështetëse të bazuara në komunitet janë thelbësore për zhvillimin e fëmijëve me aftësi të kufizuara dhe janë një mbështetje thelbësore për familjet e tyre. Disponueshmëria dhe cilësia e tyre mund të sigurohet vetëm përmes mbështetjes së përbashkët dhe të përkushtuar të të gjithë akterëve në shoqëri - nga institucionet lokale dhe kombëtare, deri te sektori privat dhe individët që e njohin rëndësinë e investimit në çdo fëmijë. Megjithatë, në nëntë komuna në Mal të Zi (Tivar, Tuz, Andrijevica, Petnjica, Gusinje, Pluzine, Savnik, Kolashin dhe Zhabljak), ende nuk ka qendër të kujdesit ditor për fëmijët me aftësi të kufizuara zhvillimore. Zhvillimi i këtyre shërbimeve duhet të bëhet një përparësi për vendimmarrësit në të gjitha nivelet. UNICEF është i gatshëm të punojë me ta, si dhe me prindërit dhe fëmijët, për t'i bërë këto dhe shërbime të tjera mbështetëse për fëmijët dhe familjet të arritshme për të gjithë sa më shpejt të jetë e mundur - sepse çdo fëmijë ka të drejtë të rritet me mbështetje, respekt dhe mundësi në komunitetin e tij.